Một câu chuyện đang lan truyền trên mạng xã hội về câu chuyện làm dâu xa quê đã thu hút hàng nghìn bình luận trái chiều. Không phải mâu thuẫn lớn, cũng không phải xung đột tài chính hay chuyện “mẹ chồng – nàng dâu” gay gắt, câu chuyện chỉ xoay quanh… một bữa cơm gia đình. Nhưng chính những chi tiết tưởng nhỏ ấy lại khiến nhiều người nhận ra: khác biệt văn hóa vùng miền, nếu không được thấu hiểu, có thể trở thành áp lực rất lớn trong hôn nhân.

Theo chia sẻ từ một tài khoản tự nhận là cô gái miền Nam lấy chồng miền Bắc, vì khoảng cách địa lý nên cô chỉ gặp mẹ chồng vài lần trước khi kết hôn. Sau khi về sống cùng gia đình chồng, đặc biệt trong dịp cận Tết – thời điểm gia đình sum họp đông đủ cô mới bắt đầu cảm nhận rõ sự khác biệt trong nếp sinh hoạt.

Cô kể: “Gần Tết nên em theo chồng về quê nấu nướng dọn dẹp. Lúc ăn cũng chia ra các mâm, tự nhiên mẹ chồng lại nói nhỏ với em là xuống mâm dưới ngồi, mâm trên là của các cụ. Đến khi ngồi ăn thấy mẹ chồng hay liếc nhìn em, rồi tối về thấy chồng kéo vào phòng than thở: ‘Mẹ bảo anh về dạy lại’”.

Sau đó, cô mới biết trong bữa cơm gia đình cần mời từng người theo thứ bậc, khi ăn không được nối đũa, không được ngửa muỗng khi múc canh. Những điều tưởng chừng đơn giản nhưng với cô lại là trải nghiệm hoàn toàn mới.

“Trước giờ em ăn uống khá thoải mái, cứ bới cơm cho no là được. Giờ vừa ăn vừa sợ làm sai. Nghe chồng ‘dạy’ xong em hơi tự ái. Không biết do mẹ chồng em khó hay do em thiếu kỹ năng sống. Giờ bữa cơm nào cũng thấy khó nuốt vì phải ngồi đối diện mẹ”, cô bộc bạch.

Chia sẻ này nhanh chóng gây tranh luận. Có người cho rằng cô gái chưa quen nếp nhà nên dễ cảm thấy áp lực. Nhưng cũng có ý kiến bày tỏ sự đồng cảm, cho rằng việc bị nhắc nhở theo cách gián tiếp hoặc thông qua chồng có thể khiến con dâu tổn thương.

Khác biệt văn hóa gia đình, chuyện nhỏ nhưng không hề nhỏ

Thực tế, trong nhiều gia đình Việt, đặc biệt là gia đình nhiều thế hệ, bữa cơm không chỉ là chuyện ăn uống mà còn thể hiện trật tự, phép tắc và sự tôn trọng người lớn. Ở một số gia đình, việc phân mâm, mời cơm, cách cầm đũa, cách ngồi ăn… được xem là nét văn hóa truyền thống cần giữ gìn.

Tuy nhiên, những quy tắc này không phải ở đâu cũng giống nhau. Ngay trong cùng một vùng miền, mỗi gia đình cũng có nếp sinh hoạt riêng. Vì vậy, khi một người bước vào môi trường gia đình hoàn toàn mới, việc bỡ ngỡ là điều rất dễ xảy ra.

Các chuyên gia tâm lý gia đình từng nhận định, xung đột trong hôn nhân nhiều khi không xuất phát từ những vấn đề lớn, mà bắt đầu từ những khác biệt rất đời thường: thói quen sinh hoạt, cách ứng xử, quan niệm về lễ nghi hay vai trò trong gia đình.

Trong câu chuyện đang được chia sẻ, điều khiến nhiều người chú ý không chỉ là các quy tắc trong bữa cơm, mà còn là cách truyền đạt. Việc mẹ chồng góp ý thông qua con trai có thể vô tình tạo áp lực cho cả hai vợ chồng. Người vợ cảm thấy mình bị đánh giá, còn người chồng lại rơi vào thế khó xử khi phải đứng giữa mẹ và vợ.

Trong các gia đình đa văn hóa vùng miền, vai trò của người chồng thường được xem là “cầu nối”. Nếu có sự giải thích nhẹ nhàng, giúp vợ hiểu ý nghĩa của những quy tắc gia đình, đồng thời chia sẻ với cha mẹ về sự khác biệt môi trường sống của vợ, nhiều mâu thuẫn có thể được giảm bớt.

Thích nghi không có nghĩa là đánh mất bản thân

Ở góc độ khác, việc học cách thích nghi với nếp sống mới cũng là kỹ năng quan trọng khi bước vào hôn nhân. Không ít người cho rằng, hiểu và tôn trọng văn hóa gia đình bạn đời là một cách thể hiện sự trân trọng mối quan hệ.

Tuy vậy, sự thích nghi chỉ bền vững khi được xây dựng trên nền tảng thấu hiểu hai chiều. Gia đình chồng cũng cần có khoảng thời gian để con dâu làm quen, thay vì kỳ vọng cô phải ngay lập tức hòa nhập hoàn toàn. Những lời góp ý nếu được chia sẻ thẳng thắn, chân thành và mang tính hướng dẫn thay vì phán xét, thường dễ được đón nhận hơn.

Câu chuyện của cô gái trẻ cho thấy một thực tế quen thuộc: kết hôn không chỉ là sự gắn kết giữa hai cá nhân mà còn là sự giao thoa giữa hai gia đình, hai nền nếp sống. Khi khoảng cách văn hóa càng lớn, sự cảm thông và giao tiếp càng trở nên quan trọng.

Nhiều người sau khi đọc chia sẻ đã cho rằng, thay vì đặt câu hỏi “ai đúng, ai sai”, điều cần thiết hơn là tìm cách giúp những người trong cuộc hiểu nhau. Bởi suy cho cùng, một bữa cơm gia đình chỉ thực sự trọn vẹn khi mọi thành viên đều cảm thấy thoải mái và được tôn trọng.

Câu chuyện vẫn đang tiếp tục nhận về nhiều ý kiến khác nhau. Nhưng có lẽ điều mà nó gợi ra rõ ràng nhất là: trong hôn nhân, khác biệt không đáng sợ. Điều đáng sợ là khi những khác biệt ấy không được nói ra và lắng nghe đúng cách.