Có một thời, mạng xã hội chưa phải nơi các nhà thiết kế liên tục cập nhật đời sống, “thả hint” cho bộ sưu tập mới hay công khai đáp trả những tranh cãi trong ngành. Thế nhưng Roberto Cavalli dường như đã đi trước thời đại. Năm 2012, nhà thiết kế người Ý bất ngờ biến Twitter và blog cá nhân thành nơi xả thẳng những bức xúc về giới thời trang, từ cách ngành công nghiệp vận hành cho tới những tên tuổi quyền lực nhất.

Không vòng vo, cũng chẳng có đội ngũ PR đứng sau lựa từng câu chữ, cố NTK khi ấy liên tục đưa ra những nhận xét gây sốc về thời trang Mỹ, Pháp và cả chính nền công nghiệp thời trang Ý. Ông chỉ trích sự tối giản, thương mại hóa và cách những người làm kinh doanh ngày càng can thiệp sâu vào quá trình sáng tạo.

Màn “xả giận” đầy thách thức với cả nền công nghiệp thời trang

Một trong những màn phát ngôn gây chú ý nhất diễn ra vào đầu năm 2012. NTK Roberto Cavalli từng công khai chê thời trang Mỹ là “terrible” (tồi tệ) trong một buổi phỏng vấn với báo chí, đồng thời cho rằng ngành thời trang nước này bị dẫn dắt quá nhiều bởi các nhân vật quyền lực trong truyền thông. Ông cũng không đánh giá cao làn sóng các nhà thiết kế trẻ theo đuổi chủ nghĩa tối giản, cho rằng trường học thời trang và tư duy quá thiên về tính thương mại đang khiến những người trẻ đánh mất bản năng sáng tạo.

NTK Roberto Cavalli.

Và rồi, đến ngày 21/4/2012, khi 71 tuổi, Roberto Cavalli đã khiến các tín đồ dậy sóng khi liên tục đăng những dòng tweet về ngành thời trang. Chỉ trong vài giờ, tài khoản của NTK lần lượt xuất hiện những lời than phiền về “hệ thống mafia” của thời trang, sự thống trị của tiền bạc, thời trang Mỹ, thời trang Pháp, Louis Vuitton và thậm chí cả những gì ông cho là sự suy tàn của sáng tạo.

Điều khiến loạt tweet này trở nên đặc biệt là NTK người Ý không hề cố nói theo kiểu chau chuốt như lời phát biểu trước báo chí. Ông liên tục đăng những dòng tweet với câu chữ ngắt quãng, và tiếng Anh sai chính tả gần như ở mọi dòng. Nhưng chính sự hỗn loạn ấy lại khiến màn “xả” của ông có một sức hút rất riêng.

Mở đầu chuỗi tweet, ông viết: “I canot speak with you anymore. Many silly fashion site ... Wont to close my mouth. I dont want to be part of this mafia fashion system!”

Có thể hiểu là: “Tôi không thể nói chuyện với các bạn nữa. Có quá nhiều trang thời trang ngớ ngẩn... muốn tôi ngậm miệng. Tôi không muốn trở thành một phần của hệ thống thời trang mafia này!”

Ngay sau đó, ông tiếp tục: “Fashion...is a big machine of money!! no creativity anymore!” - Hay nói theo cách của Cavalli: “Thời trang... là một cỗ máy in tiền khổng lồ!! Không còn sự sáng tạo nữa!”. Ông còn bi quan hơn khi cho rằng nếu nhìn lịch sử thời trang trong 50 năm tới, những cuốn sách viết về thời trang có thể chẳng còn gì đáng kể để nói về thế hệ của ông.

Đây chính là một trong những câu khiến màn tweet xả giận năm đó được nhắc lại nhiều nhất, bởi phía sau sự nóng nảy là một quan điểm rất rõ: Cavalli tin rằng lợi nhuận đang dần thay thế cho sáng tạo trong thời trang.

Sau khi “khai hỏa” với toàn bộ hệ thống, Cavalli bắt đầu lần lượt gọi tên từng đế chế thời trang. NTK này đã nói: “where is the franch fashion? No one disigner is franch.......in the franch brands, English...American.....italian....” Tạm dịch: “Thời trang Pháp đâu rồi? Chẳng có nhà thiết kế nào thực sự là người Pháp... Trong những thương hiệu Pháp, [lại có] người Anh, người Mỹ, người Ý…”

Đây cũng là khoảnh khắc thể hiện rõ nhất cách cố NTK nhìn ngành công nghiệp lúc bấy giờ: những thương hiệu có nguồn gốc Pháp không còn nhất thiết được vận hành hoàn toàn bởi người Pháp, và với ông, điều đó đặt ra câu hỏi về bản sắc thực sự của thời trang Pháp.

Ngay sau đó, ông nhanh chóng chuyển sang ca ngợi quê hương: “The italian fashion is the most creative!! and Dolce e Gabbana are the best!! The italian fashion is book of all the world disigners.” Theo cách diễn đạt dễ hiểu hơn: “Thời trang Italy là nền thời trang sáng tạo nhất!! Và Dolce & Gabbana là những người giỏi nhất!! Thời trang Italy là sách mẫu của tất cả các nhà thiết kế trên thế giới.”

Dĩ nhiên, câu cuối cùng của Cavalli khá khó hiểu nếu dịch sát từng chữ, nhưng ý chính rất rõ: ông xem thời trang Italy như một nguồn tham khảo và sáng tạo quan trọng đối với cả ngành công nghiệp.

Nếu chỉ khen thời trang Ý, màn xả giận này có lẽ đã không trở thành một vụ “drama” đáng nhớ. Nhưng Roberto Cavalli vốn không có ý định dừng lại. Ông dành riêng một tweet để nói về nhà thiết kế Mỹ duy nhất mà mình yêu thích (đồng thời cũng không quên đá xéo nhà mốt Louis Vuitton:

“THE ONLY AMERICAN DESIGNER THAT I LIKE IS MARC JACOBS...! but ...just in the Marc Jacobs show!!! Louis Vuitton show is for old ladys”. Tạm dịch: ““Nhà thiết kế Mỹ duy nhất mà tôi thích là Marc Jacobs...! Nhưng chỉ trong các show Marc Jacobs!!! Show Louis Vuitton là dành cho những quý bà lớn tuổi.”

Một cú “đá xéo” khá trực diện vào Louis Vuitton, đặc biệt bởi tại thời điểm đó Marc Jacobs vẫn đang là giám đốc sáng tạo của nhà mốt Pháp. Roberto Cavalli tách biệt hoàn toàn Marc Jacobs với Louis Vuitton: ông thích Marc Jacobs trên sàn diễn của chính thương hiệu Marc Jacobs, nhưng lại không đánh giá cao những gì nhà thiết kế này làm tại Louis Vuitton.

Nhìn lại ngày nay, câu tweet này thậm chí có cảm giác giống một meme thời trang hơn là phát ngôn của một nhà thiết kế 71 tuổi. Nhưng chính cách viết “Louis Vuitton show is for old ladys” — với “ladys” thay vì “ladies” — lại khiến nó trở thành một trong những dòng dễ được đào lại nhất.

Đến đây, có lẽ Cavalli cũng nhận ra người ta đang nhìn mình như một ông chú vừa phát hiện ra Twitter và quyết định nói hết mọi thứ. Vì vậy, ông giải thích luôn lý do mình sử dụng mạng xã hội:

“I canot use twitter ...just to wish GOOD MORNING or GOOD NIGHT To my friends...... I am not silly and banal!! I love to say my thoughts.” Tạm dịch: “Tôi không thể sử dụng Twitter chỉ để chúc bạn bè BUỔI SÁNG TỐT LÀNH hay CHÚC NGỦ NGON... Tôi không ngốc nghếch và tầm thường!! Tôi thích nói ra suy nghĩ của mình.” Và đây có lẽ là câu tóm tắt hoàn hảo nhất cho toàn bộ vụ việc. Cavalli không xem Twitter là nơi để xây dựng hình ảnh đẹp đẽ hay đăng những lời chúc vô thưởng vô phạt. Với ông, đây là nơi để nói ra suy nghĩ thật.

Điều thú vị là chính vì vậy, loạt tweet hôm ấy cũng trở nên hài hước hơn rất nhiều khi được nhìn lại sau hơn một thập kỷ. Không chỉ vì nội dung quá thẳng, Cavalli còn liên tục viết sai chính tả: “canot”, “wont”, “disigner”, “franch”, “nathing”, “ladys”, “becouse”, “anythink”, “bigest”, “disigners”... Thậm chí tên Anna Wintour cũng biến thành “Anna Wintur” trong một tweet khác trước đó.

Trước khi chỉ trích hệ thống, Roberto Cavalli đã xả giận lên người mà ông cho là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất ngành thời trang: Anna Wintour. Vào ngày 19/4/2012, ông viết: “I confide you a secret... Anna Wintur das nt come to see my show in Milano... Why?? becouse I dont do publicity in American Vogue??” Nói đơn giản: “Tôi tiết lộ với các bạn một bí mật... Anna Wintour không đến xem show của tôi ở Milan... Tại sao?? Vì tôi không quảng cáo trên American Vogue sao??”

NTK Cavalli công khai đặt câu hỏi về mối quan hệ giữa quảng cáo và quyền lực biên tập trong thời trang — một chủ đề cực kỳ nhạy cảm đối với ngành công nghiệp vốn phụ thuộc rất lớn vào các tạp chí thời trang và ngân sách quảng cáo của các thương hiệu.

Trước loạt tweet, cố NTK người Ý cũng đã nói với tờ La Repubblica rằng thời trang Mỹ là tồi tệ, đồng thời cho rằng ảnh hưởng của Anna Wintour quá lớn. Ông chỉ trích các nhà thiết kế trẻ bước ra từ trường thời trang vì quá tối giản, cho rằng giáo dục thời trang ngày càng bị dẫn dắt bởi những tư duy “công nghiệp” và “thương mại”, thay vì khuyến khích họ trở thành những nghệ sĩ thực sự.

Nói cách khác, NTK Cavalli không đơn thuần ghét một vài nhà thiết kế hay một vài tạp chí. Ông đang công kích cả một hệ thống mà ông tin rằng đã khiến thời trang trở thành một ngành kinh doanh khổng lồ nhưng ngày càng thiếu cá tính. Và trớ trêu thay, chính ông lại là một trong những người đã biến thương hiệu thời trang của mình thành một đế chế kinh doanh lớn.

Người biến sự xa hoa, sexy và họa tiết động vật thành signature của riêng mình

Sinh năm 1940 tại Florence (Ý), Roberto Cavalli bước vào thời trang từ nghệ thuật và kỹ thuật xử lý chất liệu. Đầu thập niên 1970, ông phát triển và được cấp bằng sáng chế cho một phương pháp in trên da, sau đó nhanh chóng gây chú ý với những thử nghiệm trên da, denim và các chất liệu khác. Những kỹ thuật này giúp ông nhận được đơn hàng từ các nhà mốt như Hermès và Pierre Cardin ngay từ giai đoạn đầu sự nghiệp.

Năm 1972, Roberto Cavalli mở cửa hàng đầu tiên tại Saint-Tropez, nơi đặc biệt phù hợp với thứ thời trang gợi cảm, phóng khoáng và hào nhoáng mà ông theo đuổi. Trong khi nhiều nhà thiết kế tìm cách tiết chế trang phục, Cavalli lại chọn hướng ngược lại: da, sequin, ánh kim, những đường cắt táo bạo và đặc biệt là animal print trở thành DNA của thương hiệu.

Nhưng đóng góp lớn của Cavalli không chỉ nằm ở những chiếc váy da báo. Đầu thập niên 1990, ông tiếp tục tạo dấu ấn với denim khi phát triển kỹ thuật xử lý jeans bạc màu và đưa Lycra vào chất liệu này để tạo ra những chiếc quần jeans co giãn, ôm sát cơ thể.

Đó cũng là lúc Cavalli bước vào thời kỳ hoàng kim. “Cavalli woman” là hiện thân của sự sexy và phô trương, với những chiếc váy ôm sát, xuyên thấu, da báo, sequin và loạt thiết kế sinh ra cho ánh đèn flash. Từ Hollywood đến sân khấu âm nhạc, phong cách ấy trở thành một phần của văn hóa pop những năm 1990–2000, được nhiều ngôi sao như Jennifer Lopez, Beyoncé, Naomi Campbell hay Madonna yêu thích.

Aaliyah

Beyoncé

Victoria Beckham

Jennifer Lopez

Kim Kardashian

Roberto Cavalli cũng chưa bao giờ cố làm vừa lòng tất cả. Khi chủ nghĩa tối giản lên ngôi, ông vẫn trung thành với thế giới hào nhoáng, từng tuyên bố rằng thời trang phải đủ “điên” mới thực sự là thời trang. Chính sự nhất quán ấy khiến Cavalli có thể gây tranh cãi, nhưng cũng giúp những thiết kế của ông gần như không thể nhầm lẫn.

Sau thời kỳ đỉnh cao, thương hiệu Roberto Cavalli dần gặp khó khăn, trải qua nhiều lần tái cấu trúc và đổi chủ, trong khi NTK người Ý rút khỏi vai trò điều hành sáng tạo. Thế nhưng những năm gần đây, khi làn sóng quiet luxury và minimalism bắt đầu nhường chỗ cho xu hướng ăn mặc táo bạo hơn, Cavalli lại bất ngờ được thế hệ trẻ tìm lại. Những thiết kế vintage từ thập niên 1990–2000, đặc biệt là slip dress, denim và animal print, liên tục xuất hiện trong tủ đồ của các IT girl và được săn lùng tại các cửa hàng vintage, resale. 

Các It girl đình đám trong vài năm trở lại đây liên tục diện các thiết kế vintage từ Roberto Cavalli.

Sự trở lại ấy cũng kéo theo sức hút dành cho Cavalli đương đại dưới thời GĐST Fausto Puglisi, người đang làm mới những mã nhận diện quen thuộc thay vì đơn giản sao chép kho lưu trữ. Từ sàn diễn đến thảm đỏ, tinh thần tối đa của Roberto Cavalli một lần nữa trở thành đối trọng thú vị với thời kỳ quiet luxury.

NTK Roberto Cavalli qua đời tại Florence vào tháng 4/2024, hưởng thọ 84 tuổi, nhưng di sản của ông rõ ràng vẫn chưa chịu nằm yên trong kho lưu trữ: càng sau thời kỳ tối giản, thế giới thời trang dường như càng nhớ Cavalli đã từng “ồn ào” đến mức nào.

Ảnh: Instagram, Vogue, WWD