Mới đây trên Facebook, một người dùng đã chia sẻ suy nghĩ về thói quen tiết kiệm, mua vàng tích sản. Nhưng cách tiếp cận của người này lại có phần khác biệt: Không phải là so giá vàng với mức lương hay mức thu nhập trung bình, mà lại là so với thói quen tiêu vặt.

Nếu lấy mốc là 10 năm, chỉ riêng thói quen uống trà sữa hay cà phê HÀNG NGÀY cũng đã tốn một khoản không nhỏ.

“Chúng ta đã “uống” bao nhiêu lượng vàng mà không hay?” là câu hỏi mà người này đặt ra.

Ảnh minh họa (Nguồn: Pinterest)

Thử quay về năm 2016, giá vàng khi ấy dao động quanh mức 33-36 triệu đồng/lượng, tương đương 3,3 - 3,6 triệu đồng 1 chỉ. Trong khi đó, thị trường đồ uống cũng bắt đầu bùng nổ với những thương hiệu trà sữa và cà phê ngoại. Một ly trà sữa khi đó thường có giá khoảng dao động trong khoảng 30.000-40.000 đồng, còn các thương hiệu cà phê quốc tế như Starbucks thì dao động trong khoảng 70.000-80.000 đồng mỗi ly.

Giả sử một người có thói quen uống một ly trà sữa mỗi ngày, với giá trung bình khoảng 30.000-40.000 đồng một ly, mỗi tháng người đó sẽ chi khoảng 900.000-1,2 triệu đồng. Đặt khoản tiền này cạnh giá vàng năm 2016, chúng ta sẽ thấy điều khá thú vị. Với 900.000 đồng, người ta có thể mua được khoảng 2,5 - 2,7 phân vàng. Còn nếu là 1,2 triệu đồng, số vàng mua được sẽ rơi vào khoảng 3,3 - 3,6 phân vàng. Nghĩa là nếu không chi tiền cho trà sữa hàng ngày, một tháng đã có thể mua gần 1/3 chỉ vàng vào năm 2016.

Nếu kéo dài thói quen đó trong một năm, con số sẽ khác hẳn. Mỗi năm chi khoảng 10,8-14,4 triệu đồng cho trà sữa. Quy đổi theo giá vàng năm 2016, số tiền này tương đương khoảng 3 - 4,3 chỉ vàng.

Câu chuyện còn rõ ràng hơn nếu xét tới những người có thói quen uống cà phê thương hiệu quốc tế. Nếu mỗi ngày uống một ly Starbucks với giá khoảng 70.000-80.000 đồng, chi phí mỗi tháng sẽ rơi vào khoảng 2,1 - 2,4 triệu đồng. Quy đổi theo giá vàng năm 2016, số tiền này tương đương khoảng 5,8-6,4 phân vàng nếu tính theo mức 70.000 đồng mỗi ly, hoặc khoảng 6,7-7,3 phân vàng nếu tính theo mức 80.000 đồng. Nói cách khác, chỉ riêng tiền cà phê mỗi tháng đã gần bằng 7 phân vàng.

Nếu duy trì thói quen đó trong một năm, chi phí cho cà phê có thể lên tới khoảng 25-29 triệu đồng, tương đương khoảng 7 - 8 chỉ vàng theo giá thời điểm đó. 

Tất nhiên, đây chỉ là phép tính mang tính tương đối, nhưng nó cũng phần nào cho thấy sức nặng của những khoản chi tiêu nhỏ khi cộng dồn trong thời gian dài.

Vì sao lối sống lại ảnh hưởng đến hành vi tiết kiệm, tích lũy?

Từ bài toán phía trên, một câu hỏi lớn hơn được đặt ra: Vì sao lối sống lại ảnh hưởng mạnh đến khả năng tiết kiệm và tích sản của mỗi người? Câu trả lời nằm ở cách chúng ta đối xử với những khoản chi nhỏ trong đời sống hàng ngày.

Ảnh minh họa (Nguồn: Pinterest)

Trước hết, lối sống quyết định việc tiền được dùng cho trải nghiệm hay tích lũy. Những thói quen như uống cà phê, trà sữa, ăn ngoài hay mua sắm nhỏ lẻ thường mang lại cảm giác thoải mái tức thì, giúp chúng ta giải tỏa căng thẳng, có được niềm vui mà không cần “chờ đợi” quá lâu. Tuy nhiên, vì chi phí mỗi lần không quá lớn nên chúng ta dễ bỏ qua cảm giác “mất tiền”. Khi những khoản chi này lặp lại hàng trăm, hàng nghìn lần, chúng âm thầm bào mòn khả năng tích lũy.

Bên cạnh đó, lối sống còn tạo ra “quán tính tài chính”. Khi một thói quen tiêu tiền được hình thành, nó thường trở thành phản xạ tự nhiên. Ví dụ, nhiều người bắt đầu ngày mới bằng việc mua cà phê, giống như một nghi thức quen thuộc. Lâu dần, việc chi tiền không còn được cân nhắc mà trở thành điều hiển nhiên. Chính quán tính này khiến những khoản chi nhỏ nhưng đều đặn trở thành một phần cố định trong ngân sách cá nhân.

Cuối cùng, lối sống còn phản ánh cách mỗi người nhìn nhận giá trị của tiền trong tương lai. Người có xu hướng tích sản thường dễ đặt câu hỏi: “Khoản tiền này nếu để dành thì sẽ thành gì sau vài năm?”. Ngược lại, người ưu tiên tận hưởng hiện tại sẽ ít khi quy đổi những chi tiêu nhỏ thành tài sản dài hạn. Không có lựa chọn nào hoàn toàn đúng hay sai, nhưng sự khác biệt trong cách suy nghĩ này sẽ dẫn tới hai kết quả tài chính rất khác nhau sau 5 hay 10 năm.

Tất nhiên, câu chuyện trên không nhằm khuyên mọi người phải từ bỏ hoàn toàn cà phê hay trà sữa. Cuộc sống vẫn cần những niềm vui nhỏ để cân bằng. Nhưng phép tính đơn giản này cho thấy một điều quan trọng: Tài chính cá nhân thường không bị quyết định bởi những khoản chi lớn hiếm hoi, mà bởi những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày. Và đôi khi, chỉ cần thay đổi một thói quen rất nhỏ, kết quả sau nhiều năm có thể lớn hơn chúng ta tưởng rất nhiều.