Sau khi đi vệ sinh, chị Trương (32 tuổi) sững người khi nhìn thấy trong bồn cầu một dải trắng dài như “sợi mì” lẫn trong phân. Nó không phải một đoạn nhỏ mà kéo dài gần như vô tận.

Hoảng sợ, chị lập tức đến bệnh viện, mang theo cả sinh vật sống kỳ lạ kia. Kết quả khiến chị choáng váng: đó là sán dây bò, một loại ký sinh trùng có thể sống trong ruột người nhiều năm và phát triển dài tới vài mét.

Ảnh minh hoạ

Con sán được lấy ra khỏi cơ thể chị dài khoảng 3 mét, mảnh và trắng như dải ruy băng. Điều khiến chị băn khoăn là bản thân không ăn thịt tái hay thực phẩm sống. Vậy sán từ đâu ra?

Sau khi khai thác kỹ thói quen sinh hoạt, bác sĩ phát hiện một chi tiết quan trọng: chị chỉ dùng một chiếc thớt duy nhất trong bếp suốt nhiều năm, từ thái thịt bò, thịt lợn sống cho đến cắt trái cây và đồ ăn chín. Thớt chỉ rửa nước thông thường, hạn chế cả chất tẩy rửa vì cho rằng gây hại, cũng không khử trùng bằng nước sôi.

Bác sĩ nhận định đây chính là nguồn lây nhiễm. Khi thái thịt sống có chứa nang sán, trứng hoặc ấu trùng có thể bám lại trên bề mặt thớt. Nếu chiếc thớt đó tiếp tục dùng cho thực phẩm ăn liền mà không làm sạch kỹ, ký sinh trùng có thể theo đường miệng vào ruột và phát triển thành sán trưởng thành. Trong khi đó, món "khoái khẩu" của gia đình chị Trương là thịt bò nên chị chế biến rất thường xuyên.

Giống như chị Trương, nhiều người nghĩ không ăn đồ sống là an toàn. Nhưng lây nhiễm chéo trong nhà bếp mới là nguy cơ âm thầm.

Sán dây bò là gì? Lây qua đâu và nguy hiểm ra sao?

Theo Trung tâm Bảo vệ Sức khỏe Hồng Kông (Trung Quốc), sán dây bò (Taenia saginata) là ký sinh trùng dẹt, màu trắng nhạt, có thể dài hơn 6 mét.

Trứng sán theo phân ra môi trường, bò ăn phải và hình thành nang sán trong cơ. Con người nhiễm bệnh khi ăn thịt bò chưa chín kỹ hoặc qua thực phẩm bị nhiễm chéo.

Khi vào ruột non, ấu trùng bám vào thành ruột và phát triển trong vài tháng. Nhiều người không có triệu chứng rõ ràng, chỉ phát hiện khi thấy đốt sán trong phân.

Tuy nhiên, sán dây có thể gây đau bụng âm ỉ, rối loạn tiêu hóa, buồn nôn, sụt cân, thiếu dinh dưỡng. Trường hợp nặng có thể gây tắc ruột hoặc biến chứng khi sán phát triển quá dài.

Sau khi nội soi và xác nhận là sán dây bò, chị Trương được bác sĩ cho dùng thuốc tẩy sán chuyên biệt để làm tê liệt và tiêu diệt toàn bộ phần đầu sán - bộ phận nếu còn sót lại có thể tiếp tục phát triển. Các bác sĩ theo dõi phân nhiều ngày liên tiếp để chắc chắn đầu sán đã được thải ra hoàn toàn. Hiện sức khỏe chị ổn định, nhưng vẫn được hẹn tái khám định kỳ để tránh nguy cơ tái nhiễm hoặc sót ký sinh trùng.

Thông qua trường hợp của chị Trương, Giáo sư Ho Pak-leung, Giám đốc Trung tâm Nhiễm trùng và Bệnh truyền nhiễm, Đại học Hồng Kông (Trung Quốc) cảnh báo 6 thực phẩm có nguy cơ cao dễ nhiễm ký sinh trùng như:

- Thịt tái, bít tết chưa chín kỹ

Ảnh minh hoạ

- Thịt bò xay hoặc thịt viên chưa nấu chín hoàn toàn

- Nội tạng động vật

- Cá nước ngọt sống hoặc chưa nấu kỹ

- Hải sản sống như sashimi, hàu, mực

- Thực phẩm ăn liền bị nhiễm chéo từ dụng cụ chế biến thịt sống

3 cách ngăn ngừa ký sinh trùng xâm nhập cơ thể

Giáo sư Ho Pak-leung nói thêm, cần chú ý đặc biệt khi việc nấu nướng nhiều hơn trong dịp sum họp gia đình hay lễ Tết.

Cần ghi nhớ 3 nguyên tắc quan trọng để phòng sán dây bò cũng như các loại ký sinh trùng:

- Tách riêng dụng cụ sống- chín: Nhà bếp nên có ít nhất hai bộ dao và thớt, phân biệt rõ ràng. Một bộ dùng cho thịt sống, hải sản; bộ còn lại cho thực phẩm chín và trái cây. Sau khi dùng, cần rửa sạch và định kỳ ngâm nước sôi tối thiểu 15 phút để khử trùng.

Ảnh minh hoạ

- Nấu chín kỹ thực phẩm: Thịt bò và thịt đỏ phải được nấu đến khi phần giữa không còn màu hồng; nhiệt độ bên trong nên đạt trên 70°C. Tránh ăn thịt tái hoặc hải sản chưa chín kỹ.

- Giữ vệ sinh nghiêm ngặt: Sau khi xử lý thịt sống, rửa tay bằng xà phòng ít nhất 20 giây. Trong tủ lạnh, thịt sống nên bọc kín và đặt ở ngăn dưới cùng để tránh dịch rỉ làm ô nhiễm thực phẩm khác.

Ngoài ra, cần nhớ đông lạnh đúng cách có thể tiêu diệt một số ký sinh trùng, nhưng không thể thay thế nấu chín thực phẩm. 
Nguồn và ảnh: Skypost, China News