Theo thống kê của Cục Dân số (Bộ Y tế), ước tính, tổng tỷ suất sinh năm nay của Việt Nam là 1,95 con/phụ nữ, tiếp tục giảm so với năm 2022 (2,01 con/phụ nữ), ngày càng bỏ xa mốc 2,09 con năm 2019. 

Theo Cục Dân số, hầu hết các vùng kinh tế xã hội đều có xu hướng giảm sinh, tuy nhiên khu vực Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long không chỉ giảm mà còn giảm sâu xuống, đặc biệt là một số tỉnh như Bạc Liêu, Hậu Giang, Bến Tre, Bình Dương, TP.HCM.

Cụ thể, mức sinh tại khu vực Đông Nam Bộ giảm xuống rất thấp, còn 1,56 con, tại đồng bằng sông Cửu Long là 1,8. 

Theo ông Mai Trung Sơn, Cục Dân số, nếu mức sinh tiếp tục giảm, Liên Hợp Quốc dự báo năm 2500 dân số Việt Nam chỉ còn 3,6 triệu người. Đến năm 2700, Việt Nam chỉ còn vài chục nghìn người.

"Các chuyên gia cho rằng nếu mức sinh về dưới 1,3 con thì hầu như không có khả năng hồi phục về mức sinh thay thế", ông Mai Trung Sơn cảnh báo.

Dự báo mức sinh của Việt Nam sẽ về mức 1,5 con/phụ nữ vào năm 2100, cùng khoảng thời gian này, mức sinh trung bình của thế giới là 1,66. Nguồn: Cục Dân số

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương, hiện Việt Nam có 21 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp và rất thấp. Bà Hương cho biết, các tỉnh mức sinh thấp có quy mô dân số gần 38 triệu người (chiếm gần 40% dân số cả nước) sẽ “tác động rất lớn đến sự phát triển bền vững”.

Các chuyên gia đánh giá mức sinh thấp kéo dài sẽ để lại nhiều hệ lụy như già hóa dân số nhanh, thiếu hụt lao động, ảnh hưởng đến an sinh xã hội,... 

Việc điều chỉnh mức sinh của từng địa phương, đặc biệt là nơi có mức sinh thấp, gặp nhiều khó khăn. Một số hoạt động can thiệp tăng mức sinh chưa được triển khai đồng bộ; mặt khác số cặp vợ chồng trẻ tuổi có xu hướng chậm sinh con hoặc chỉ sinh một con; xu hướng kết hôn muộn trở nên phổ biến… 

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều nước trên thế giới đã thành công trong việc giảm sinh nhưng chưa có nước nào thành công trong việc đưa mức sinh rất thấp về mức thay thế, dù có nhiều chính sách khuyến sinh với nguồn lực đầu tư lớn.

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 tăng 10% tỷ suất sinh ở các tỉnh thành có mức sinh thấp (trung bình mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có dưới 2 con).  Công tác dân số sẽ có các giải pháp linh hoạt tùy theo từng vùng, vận động sinh ít con ở vùng có mức sinh cao, duy trì kết quả ở những nơi đã đạt mức sinh thay thế. Đồng thời, tập trung vận động sinh đủ 2 con ở những nơi có mức sinh thấp.