Không ngoa khi nói Thư Tình Gửi Bà Ngoại (Dear You) là một cơn sốt phòng vé trên màn ảnh Hoa ngữ thời gian gần đây. Dù chỉ là dự án kinh phí thấp và hoàn toàn vắng bóng tên tuổi hạng A hay thậm chí là ngôi sao quen mặt, tác phẩm vẫn tạo nên kỳ tích vô tiền khoáng hậu khi cán mốc doanh thu hơn 2 tỷ NDT (hơn 8.100 tỷ đồng) - gấp 143 lần kinh phí - sau 3 tháng công chiếu.

Trước thành công của phim, khán giả gọi Lý Tư Đồng như một "phát hiện vô giá" của đoàn phim. Nữ diễn viên sinh năm 2004 đảm nhận vai chính Tạ Nam Chi cá tính, mạnh mẽ nhưng đầy khổ tâm với hành trình 18 năm âm thầm giả danh người khác để nuôi sống một gia đình xa lạ. Diễn xuất của cô gái 20 tuổi lập tức chạm thẳng vào trái tim người xem nhờ sự mộc mạc, mong manh và cứng cỏi đan xen, rũ bỏ hoàn toàn các kỹ nghệ biểu diễn mang tính rập khuôn. Từ những khoảng lặng đau thương hay ánh mắt đượm buồn, thời thiếu nữ giàu năng lượng và duyên dáng cho đến lúc về già, cô đều xử lý vô cùng mượt mà, chân thật.

Đáng nói, Lý Tư Đồng chỉ là một diễn viên tay ngang. Từ một cô sinh viên ngành tài chính, cô đánh bại hơn 1.000 ứng viên để nhận vai diễn đầu tiên và cũng là một vai để đời. Sự xuất sắc của một gương mặt chưa từng một ngày học qua trường lớp đã khiến công chúng đối chiếu ngược lại với dàn tiểu hoa chính chuyên sở hữu tấm bằng tốt nghiệp từ các học viện điện ảnh danh giá nhưng liên tục để lộ lỗ hổng năng lực trên màn ảnh. Thế nên nhiều ý kiến cho rằng, mỹ nhân 2004 này đã "dạy cho họ một bài học".

Địch Lệ Nhiệt Ba là cái tên được nhắc đến nhiều nhất trước sự tỏa sáng của Lý Tư Đồng. Bước ra từ khoa diễn xuất của Học viện Hý kịch Thượng Hải và dắt túi hơn mười năm trong nghề, mỹ nhân Tân Cương lại luôn nhận những đánh giá tiêu cực về phong độ diễn xuất. Qua các dự án từ cổ trang đến hiện đại như Ngự Giao Ký, An Lạc Truyện hay Công Tố, lối biểu diễn của cô bị nhận xét là đơ cứng, luôn mang lại cảm giác quá chú trọng vào việc giữ gìn hình ảnh xinh đẹp trước ống kính. Việc một diễn viên chính quy liên tục dập khuôn biểu cảm bằng cách trợn mắt để thể hiện sự ngạc nhiên hoặc nhăn mặt gượng gạo khi diễn cảnh đau khổ đã bị lối diễn xuất bằng ánh mắt lay động của một tay ngang như Lý Tư Đồng lấn lướt. Chỉ đến khi gần đây, với Đội Bóng Nữ Thiếu Lâm, Địch Lệ Nhiệt Ba mới được ghi nhận trở lại khi "tìm được chính mình".

Trường hợp gây nhiều tranh cãi không kém là Dương Tử, cựu sinh viên Học viện Điện ảnh Bắc Kinh, người vốn được công nhận có nền tảng thực lực trong dàn tiểu hoa thế hệ 90. Tuy nhiên, trong những dự án gần đây như Gia Nghiệp hay Cây Sinh Mệnh, phong độ của cô bị đánh giá là tụt dốc nghiêm trọng. Diễn xuất rập khuôn, biểu cảm lố và cảnh khóc 10 phim như 1 làm mất đi sự tinh tế, chiều sâu cần thiết và hoàn toàn lép vế trước những phân cảnh chỉ ngồi im lặng viết thư tay đầy sức nặng cảm xúc của Lý Tư Đồng.

Một minh chứng khác là Cổ Lực Na Trát, người cũng tốt nghiệp khoa diễn xuất từ Học viện Điện ảnh Bắc Kinh. Sở hữu ngoại hình thuộc hàng cực phẩm nhưng suốt nhiều năm sự nghiệp, cô vẫn bị đóng đinh với danh xưng "bình hoa di động". Điển hình như trong Phong Khởi Nghê Thường, Cổ Lực Na Trát khiến người xem ngán ngẩm vì lối diễn lố, khoa trương. Sang mảng điện ảnh như Đừng Quên Rằng Em Yêu Anh hay Trạch Thiên Ký, mỹ nhân Tân Cương cũng bị chê nét diễn một màu, hời hợt.

Danh sách những ngôi sao mang danh học vị cao nhưng diễn xuất tỷ lệ nghịch với bằng cấp tại showbiz Hoa còn có Trương Tịnh Nghi, nàng thơ được đào tạo bài bản tại Học viện Điện ảnh Bắc Kinh và là học trò cưng của Châu Tấn. Dù được ưu ái giao cho nhiều dự án lớn, Trương Tịnh Nghi liên tục bị chê rằng thoại như "mắng chửi" bạn diễn trong Tích Hoa Chỉ, biểu cảm bị đóng khung trong Ta Muốn Chúng Ta Ở Bên Nhau hay thảm họa múa đơ cứng trong Anh Ấy Bước Ra Từ Ánh Lửa. Nhậm Mẫn - thủ khoa đầu vào của Học viện Hý kịch Trung khi đảm nhận vai nữ chính Chu Nhan trong Ngọc Cốt Dao, cô bị nhận xét là vô cùng kém cỏi khi cố gồng mình thể hiện nét lanh lợi, đáng yêu nhưng lại biến nhân vật thành một nữ chính phiền phức, chuyên gây rắc rối. Tạo hình dìm nhan sắc với phần tóc mái dày cộp cũng biến cô thành nữ chính kém sắc nhất màn ảnh cổ trang năm đó.

Nhìn chung, điện ảnh Hoa ngữ vốn có nhiều diễn viên được đào tạo chính quy nhưng vẫn phải mất nhiều năm mới tìm được vai diễn phù hợp với mình. Ngược lại, cũng có những trường hợp tay ngang tạo được dấu ấn nhờ bản năng, trải nghiệm sống hoặc sự phù hợp đặc biệt với nhân vật. Bởi trường lớp có thể dạy một người cách kiểm soát cơ thể, giọng nói, cảm xúc, phân tích kịch bản và xây dựng nhân vật. Nhưng không trường lớp nào có thể đảm bảo một người sẽ có khả năng khiến khán giả đồng cảm với nhân vật.

Một diễn viên có thể học rất nhiều kỹ thuật nhưng khi đứng trước máy quay lại quá ý thức về việc mình đang diễn. Ngược lại, một người chưa từng học diễn xuất có thể không biết những nguyên tắc bài bản nhưng lại sở hữu thứ mà máy quay cực kỳ cần: sự chân thật. Và Lý Tư Đồng đã có được thứ đó.

Bởi vậy, sự bùng nổ của Lý Tư Đồng với Thư Tình Gửi Bà Ngoại phần nào cho thấy tấm bằng tốt nghiệp từ các học viện danh giá là điều kiện danh nghĩa trên giấy tờ, nhưng điều thực sự giữ chân khán giả và tạo nên sức sống lâu bền cho một tác phẩm điện ảnh là khả năng đồng cảm sâu sắc và diễn xuất chân thành, chuyên nghiệp. Nếu các ngôi sao chính chuyên vẫn không chịu trau dồi, chỉ chăm chút cho vẻ bề ngoài và biểu diễn bằng công thức, họ chắc chắn sẽ bị những "viên ngọc thô" vượt mặt trên chính cuộc đua nghệ thuật mà bản thân từng nắm thành tích vượt trội.