Tại Bệnh viện UNC Rex (Bắc Carolina, Hoa Kỳ), Kameron Gilchrist (25 tuổi) nhập viện do biến chứng bệnh tiểu đường. Dù hồ sơ y tế ghi rõ Gilchrist mang virus HIV trong người, nhưng không ai trong ca trực ngày hôm ấy hình dung được tình huống ám ảnh mà anh ta sắp gây ra ngay tại phòng cấp cứu.

Vụ việc xảy ra tại Bệnh viện Rex thuộc Đại học Bắc Carolina (Mỹ)

Khi các nhân viên y tế đang tập trung can thiệp y tế cho Gilchrist, thái độ của nam thanh niên đột ngột thay đổi. Trong phút bộc phát, Gilchrist bất ngờ giật phăng ống truyền dịch đang cắm trên tay khiến máu từ vết thương hở bắt đầu phun ra. Khi các y bác sĩ hoảng hốt lao đến hỗ trợ cầm máu, Gilchrist đã cố tình nhắm thẳng và xịt luồng máu nhiễm virus HIV của mình vào mắt của hai nhân viên y tế đang đứng gần nhất.

Hồ sơ tố tụng của cảnh sát sau đó chỉ ra rằng đây không phải là một sự cố vô tình rò rỉ máu, mà là hành vi cố ý dùng nguồn máu nhiễm bệnh làm "vũ khí" tấn công nhân viên y tế.

Kameron Gilchrist, người biết rõ mình nhiễm HIV vẫn xịt máu vào mắt nhân viên y tế

Sự việc diễn ra quá nhanh khiến hai nhân viên y tế này không kịp phản ứng. Đôi mắt lập tức bị bao phủ bởi dòng máu nhiễm bệnh, khiến họ rơi vào trạng thái hoảng loạn, tổn thương tâm lý nặng nề và phải lập tức tham gia liệu trình điều trị phơi nhiễm khẩn cấp.

Phải gần 6 tháng sau vụ việc, sau khi trải qua quá trình theo dõi và điều trị tâm thần, Gilchrist mới chính thức bị cảnh sát bắt giữ và truy tố tội danh "hành hung bằng vũ khí nguy hiểm". 

Vì sao máu dính vào mắt có thể lây nhiễm HIV?

Khi sự việc này được thông tin công khai, nhiều người phẫn nộ và cũng không khỏi bằng hoàng bởi cách thức lây nhiễm này. Bởi trong suy nghĩ của họ, virus HIV từ máu chỉ lây qua vết thương hở khi tiếp xúc.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia y học, virus HIV (Human Immunodeficiency Virus) không chỉ lây qua các vết thương hở trên da mà hoàn toàn có thể lây qua các vùng niêm mạc mỏng manh trên cơ thể. Niêm mạc mắt là một ví dụ điển hình.

Ngoài vết thương hở, HIV có thể lây nhiễm qua niêm mạc mắt, mũi, miệng, cơ quan sinh dục (Ảnh minh họa)

Khác với lớp da ngoài cùng có cấu tạo nhiều tầng biểu mô sừng hóa dầy dặn giúp ngăn chặn mầm bệnh, niêm mạc mắt (kết mạc) là một lớp màng rất mỏng, ẩm ướt và chứa vô số các mao mạch máu nhỏ li ti nằm ngay sát bề mặt. Khi máu chứa tải lượng virus HIV bị xịt trực tiếp vào mắt, virus không cần "chờ" vết thương rách da. Chúng có thể thẩm thấu và đi xuyên qua lớp màng niêm mạc mỏng mỏng này để xâm nhập thẳng vào các mao mạch máu bên dưới, từ đó đi vào hệ tuần hoàn chung của cơ thể.

Bên cạnh niêm mạc mắt, các vùng niêm mạc hở khác như niêm mạc miệng, mũi, hay bộ phận sinh dục cũng là những con đường xâm nhập "thuận lợi" của virus khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hoặc máu nhiễm bệnh.

Cách xử lý khẩn cấp khi bị máu chứa virus HIV bắn vào mắt hay niêm mạc hở

Khi không may gặp phải sự cố bị máu hoặc dịch tiết của người nghi nhiễm HIV bắn vào mắt, hoặc các vùng niêm mạc hở nói trên, việc sơ cứu đúng cách trong những giây phút đầu tiên đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Có vài điều mà bất kỳ ai cũng nên nhớ:

- Sơ cứu tại chỗ ngay lập tức: Dùng nước muối sinh lý (NaCl 0,9%) hoặc nước sạch xối rửa mắt hoặc vùng niêm mạc liên tục nhẹ nhàng trong khoảng 10 đến 15 phút. Nếu bị bắn vào mắt, luôn giữ mắt mở khi rửa và tuyệt đối không dụi mắt vì hành động này có thể làm xước niêm mạc, tạo điều kiện cho virus xâm nhập sâu hơn. Với niêm mạc mũi hay miệng, cần nhổ ra ngay và súc rửa liên tục bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý.

- Can thiệp y tế khẩn cấp: Đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa hoặc trung tâm kiểm soát bệnh tật để bác sĩ đánh giá nguy cơ và chỉ định dùng thuốc điều trị dự phòng phơi nhiễm (PEP). Thuốc PEP phát huy hiệu quả tối ưu nếu được uống trong vòng 2 đến 6 giờ đầu và bắt buộc phải sử dụng trước 72 giờ kể từ thời điểm tiếp xúc.

Nếu nghi ngờ mình tiếp xúc với nguồn lây nhiễm HIV, ngay lập tức tới cơ sở y tế để điều trị dự phòng phơi nhiễm (Ảnh minh họa)

Về phần hai nhân viên y tế trong câu chuyện kể trên, dù may mắn được can thiệp điều trị dự phòng phơi nhiễm (PEP) ngay trong "giờ vàng" và xối rửa mắt tức thì, họ vẫn phải trải qua 28 ngày sống trong phập phồng lo sợ. Khoảng thời gian chờ đợi kết quả xét nghiệm định kỳ cùng những tác dụng phụ mệt mỏi của thuốc dự phòng là tổn thương tâm lý không dễ gì xóa nhòa. Sự cố này cũng khiến Kameron Gilchrist phải trả giá bằng bản án tù cho hành vi cố ý dùng nguồn bệnh làm vũ khí tấn công người khác.

Nguồn và ảnh: People, HK01