Các nhà khảo cổ học mới đây đã tìm thấy những đầu mũi tên bằng thạch anh có niên đại khoảng 60.000 năm, được xác định là đã từng được tẩm độc tại di chỉ Umhlatuzana.

Theo các nhà nghiên cứu, những hiện vật tại Umhlatuzana có niên đại sớm hơn tới 56.000 năm so với các mũi tên tẩm độc khoảng 4.000 năm tuổi từng được phát hiện tại Ai Cập. Khoảng cách thời gian khổng lồ này cho thấy con người thời kỳ sớm đã sở hữu trình độ nhận thức, kỹ năng sinh tồn và tư duy hóa học vượt xa những gì khoa học từng giả định.

Để kiểm chứng giả thuyết về việc sử dụng chất độc, nhóm nghiên cứu đã áp dụng kỹ thuật Sắc ký khí – Khối phổ (GC-MS), một phương pháp phân tích phân tử có độ chính xác rất cao. Các hợp chất hữu cơ còn sót lại trong lớp nhựa kết dính trên bề mặt đầu mũi tên thạch anh được tách chiết cẩn thận, sau đó đối chiếu với cơ sở dữ liệu về thực vật học.

Kết quả phân tích xác nhận sự hiện diện của các chất alkaloid độc có nguồn gốc từ cây Gifbol (Boophone disticha), một loài thực vật bản địa Nam Phi. Quy trình kiểm chứng kép đã loại trừ khả năng các chất này bị nhiễm từ môi trường tự nhiên, qua đó khẳng định người tiền sử đã chủ động chiết xuất và pha trộn độc tố để gia tăng hiệu quả cho vũ khí săn bắn.

Việc sử dụng độc dược từ khoảng 60.000 năm trước đã cho thấy một bước tiến lớn trong tư duy của con người. Thay vì chỉ dựa vào sức mạnh cơ bắp hay kích thước vũ khí, cư dân Nam Phi cổ đại đã biết tận dụng tri thức về hóa học tự nhiên để tạo ra những “vũ khí hóa học” sơ khai, cho phép hạ gục con mồi lớn từ khoảng cách xa.

Khác với những mũi tên lớn làm từ xương hoặc gỗ được sử dụng ở Ai Cập trong các thời kỳ muộn hơn, các đầu mũi tên siêu nhỏ bằng đá tại Umhlatuzana cho thấy sự kết hợp tinh vi giữa công nghệ chế tác đá và hiểu biết sâu sắc về độc tính của thực vật. Phát hiện này góp phần khẳng định rằng tư duy trừu tượng và năng lực sinh tồn phức tạp của con người đã đạt đến trình độ cao ngay từ thời kỳ Đồ đá Trung, sớm hơn rất nhiều so với những nhận định trước đây của giới khoa học.