Trong bối cảnh nhiều khu vực trên cả nước liên tục ghi nhận nền nhiệt tăng cao, nhu cầu sử dụng điện cũng tăng vọt, đẩy hệ thống điện quốc gia vào trạng thái chịu áp lực lớn chưa từng có từ đầu năm 2026. Cơ quan chức năng đã đồng loạt phát đi cảnh báo, khuyến nghị người dân thay đổi thói quen sử dụng điện để tránh nguy cơ quá tải trong cao điểm mùa hè.

Theo thông tin từ Công ty TNHH MTV Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO), ngày 15/5/2026, sản lượng điện tiêu thụ toàn quốc đã đạt khoảng 1,152 tỷ kWh, trong khi công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia lên tới 54.654 MW vào lúc 14h15. Đây là mức cao nhất được ghi nhận từ đầu năm đến nay, đồng thời xác lập kỷ lục mới của năm 2026.

Điều đáng nói là chỉ trước đó 2 ngày, hệ thống điện quốc gia cũng vừa ghi nhận mức tiêu thụ cao kỷ lục. Cụ thể, ngày 13/5, công suất cực đại đạt 52.487 MW vào lúc 16h10, còn sản lượng điện toàn quốc trong ngày đạt 1,103 tỷ kWh. Việc các mốc tiêu thụ điện liên tục bị phá vỡ trong thời gian ngắn cho thấy áp lực rất lớn đối với công tác vận hành và cung ứng điện trong mùa nắng nóng năm nay.

Dự báo năm nay nắng nóng sẽ còn kéo dài và diễn biến cực đoan hơn dưới tác động của El Nino (Ảnh: Báo Chính phủ)

Theo đánh giá của NSMO, diễn biến này đã được dự báo từ trước kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5. Sau thời gian nghỉ lễ kéo dài, hoạt động sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt đồng loạt tăng trở lại. Trong khi đó, thời tiết oi bức trên diện rộng khiến nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát như điều hòa, quạt điện tăng mạnh, kéo theo lượng điện tiêu thụ leo thang.

Dù vậy, hệ thống điện quốc gia hiện vẫn được vận hành an toàn và ổn định. Các nguồn điện đang được huy động tối ưu để đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng cao trong điều kiện thời tiết cực đoan. NSMO cho biết điện áp trên hệ thống và mức mang tải của các thiết bị vẫn nằm trong giới hạn cho phép.

Tuy nhiên, giới chuyên môn nhận định áp lực với ngành điện sẽ còn tiếp tục gia tăng trong thời gian tới khi miền Bắc chuẩn bị bước vào đợt nắng nóng gay gắt đầu tiên của mùa hè. Theo dự báo, từ cuối tháng 5/2026, khu vực Hà Nội, đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có khả năng xuất hiện nắng nóng diện rộng với nền nhiệt trên 37 độ C.

Đáng chú ý, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định hiện tượng El Nino có xác suất tới 95% quay trở lại từ tháng 6. Điều này đồng nghĩa mùa hè năm nay có thể chứng kiến các đợt nắng nóng kéo dài hơn, nhiệt độ cao hơn và thời tiết cực đoan khó lường hơn so với thông thường.

Trong bối cảnh đó, ngành điện đã phát đi khuyến cáo khẩn tới người dân và doanh nghiệp về việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả. Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), việc tiết giảm nhu cầu sử dụng điện trong giờ cao điểm là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

Một trong những khuyến nghị được nhấn mạnh là sử dụng điều hòa nhiệt độ hợp lý. Người dân được khuyến cáo nên đặt điều hòa ở mức từ 26-27 độ C trở lên, đồng thời kết hợp sử dụng quạt để tăng hiệu quả làm mát và giảm điện năng tiêu thụ. Ngoài ra, cần hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện công suất lớn trong cùng khung giờ cao điểm.

Sử dụng điều hòa tiết kiệm, tắt các thiết bị điện không cần thiết khi không sử dụng để giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia trong cao điểm nắng nóng

Ngành điện cũng khuyến nghị người dân tắt các thiết bị điện không cần thiết khi không sử dụng, tận dụng tối đa ánh sáng và thông gió tự nhiên nhằm giảm tải cho hệ thống. Đây được xem là giải pháp vừa giúp tiết kiệm chi phí sinh hoạt, vừa góp phần đảm bảo an toàn cung ứng điện trong giai đoạn cao điểm mùa khô.

Theo các chuyên gia năng lượng, những ngày nắng nóng cực đoan thường là thời điểm hệ thống điện chịu áp lực lớn nhất do nhu cầu sử dụng điều hòa tăng mạnh vào buổi trưa và đầu giờ chiều. Chỉ cần nhiệt độ ngoài trời tăng thêm 1 độ C, lượng điện tiêu thụ cũng có thể tăng đột biến.

Không chỉ các hộ gia đình, nhiều doanh nghiệp, trung tâm thương mại, tòa nhà văn phòng cũng đang bước vào giai đoạn tiêu thụ điện cao điểm. Điều này khiến nguy cơ quá tải cục bộ tại một số khu vực hoàn toàn có thể xảy ra nếu nhu cầu tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới.

Trong bối cảnh nắng nóng còn được dự báo kéo dài, ngành điện khuyến cáo người dân chủ động theo dõi lượng điện tiêu thụ hằng ngày thông qua ứng dụng chăm sóc khách hàng của các tổng công ty điện lực. Việc kiểm soát thói quen sử dụng điện ngay từ đầu mùa hè được đánh giá là yếu tố quan trọng giúp hạn chế hóa đơn tiền điện tăng cao và giảm áp lực cho toàn hệ thống điện quốc gia.