Ngân hàng Nhà nước vừa đưa ra dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 52/2024 quy định về thanh toán không dùng tiền mặt. Trong đó, điểm đáng chú ý nhất là đề xuất cho phép các tổ chức tín dụng đóng tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên. Động thái này được đánh giá là bước đi cần thiết nhằm thanh lọc hàng loạt tài khoản rác, đồng thời ngăn chặn triệt để các hành vi lợi dụng tài khoản không chính chủ để lừa đảo.

Ngân hàng sẽ chủ động đóng tài khoản thanh toán nếu không có giao dịch từ 3 năm trở lên nhằm ngăn ngừa rủi ro lừa đảo.

Thực tế hiện nay đang tồn tại một lượng lớn các tài khoản thanh toán bị khách hàng bỏ quên, không còn nhu cầu sử dụng hoặc không phát sinh giao dịch trong một thời gian dài. Nguy hiểm hơn, nhiều đối tượng tội phạm đã lợi dụng giấy tờ cũ hoặc làm giả giấy tờ tùy thân để mở các tài khoản nặc danh, mạo danh nhằm phục vụ cho các mục đích phi pháp.

Khung pháp lý hiện hành theo Nghị định 52/2024 và Thông tư 17/2024 quy định việc xử lý tài khoản không hoạt động phải dựa trên sự thỏa thuận giữa ngân hàng và khách hàng. Tuy nhiên, đối với những tài khoản được mở trước thời điểm các quy định này có hiệu lực, ngân hàng gặp khó khăn khi không thể liên hệ để thỏa thuận với chủ tài khoản. Do đó, đề xuất mới của Ngân hàng Nhà nước sẽ trao quyền chủ động cho các tổ chức tín dụng đóng những tài khoản ngủ đông này mà không cần thỏa thuận trước, góp phần quan trọng trong việc thắt chặt an ninh hệ thống và hạn chế rủi ro gian lận.

Việc xử lý các tài khoản không hoạt động đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng từ lâu với các quy định vô cùng chặt chẽ. Đơn cử tại Mỹ, những tài khoản không hoạt động từ 3 đến 5 năm sẽ bị khóa, toàn bộ số dư sẽ được chuyển giao cho chính quyền tiểu bang quản lý dưới dạng tài sản vô chủ. Người dân nếu muốn lấy lại số tiền này sẽ phải gửi yêu cầu thông qua cơ quan quản lý của tiểu bang.

Tương tự tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), tài khoản không có giao dịch chủ động hoặc không thể liên lạc với khách hàng trong 3 năm sẽ bị đưa vào danh sách ngủ đông và được quản lý trên một hệ thống sổ cái riêng biệt. Nếu tình trạng này kéo dài đến 5 năm, ngân hàng sẽ chính thức đóng tài khoản, đồng thời chuyển số dư chưa có người nhận về Ngân hàng Trung ương. Người dùng sau đó bắt buộc phải thực hiện các thủ tục chứng minh danh tính phức tạp mới có thể nhận lại tiền của mình.

Số dư trong tài khoản bị đóng sẽ đi về đâu?

Một trong những vấn đề được người dùng quan tâm nhất là số tiền còn lại trong các tài khoản bị đóng sẽ được giải quyết như thế nào. Về vấn đề này, ban soạn thảo dự thảo đã đưa ra quy định rõ ràng yêu cầu các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải có trách nhiệm theo dõi sát sao số dư còn lại sau khi đóng tài khoản.

Số tiền này sẽ được quản lý minh bạch để sẵn sàng hoàn trả cho người thụ hưởng hợp pháp ngay khi họ có yêu cầu bồi hoàn. Trong trường hợp phát sinh các yếu tố phức tạp, quy trình xử lý số dư sẽ được thực hiện nghiêm ngặt theo đúng các quy định của pháp luật hiện hành, đảm bảo không làm thất thoát tài sản hợp pháp của người dân.