Theo báo cáo Global Cancer Statistics 2024 (mới nhất) của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), ung thư đại trực tràng tiếp tục là gánh nặng y tế toàn cầu, là loại ung thư phổ biến đứng thứ ba và nguyên nhân gây tử vong do ung thư đứng thứ hai trên thế giới. Tại Việt Nam, năm 2024 ước tính có 22.584 ca mắc mới và 10.990 ca tử vong do ung thư đại trực tràng, xếp thứ ba về số ca mắc trong các loại ung thư. 

Đáng chú ý, nếu trước đây bệnh thường gặp ở người lớn tuổi, thì nay số lượng bệnh nhân ở độ tuổi 20 và 30 phát hiện polyp và tế bào ác tính đang gia tăng từng ngày tại các phòng khám. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ lối sống không lành mạnh. 

Trong đó, bên cạnh chế độ ăn ít chất xơ, lạm dụng thịt đỏ hay ít vận động, giới y khoa đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về một sát thủ âm thầm khác với đại trực tràng: Hạt vi nhựa.

Cơ chế "ngựa Trojan" biến vi nhựa thành mầm mống ung thư

Bác sĩ phẫu thuật đại trực tràng Hoàng Dục Xuân (Huang Yu-chun, tại Đài Loan, Trung Quốc) chỉ ra rằng vi nhựa khi xâm nhập vào cơ thể không chỉ gây tổn thương vật lý mà còn hoạt động như một "con ngựa Trojan" cực kỳ độc hại.

Ảnh minh họa

Khi đi vào hệ tiêu hóa, các hạt vi nhựa có khả năng hấp thụ mạnh mẽ các chất hóa học như Bisphenol A (BPA) và chất dẻo hóa. Chúng bám dính, xâm nhập sâu vào các tế bào biểu mô ruột và giải phóng độc tố gây bùng phát stress oxy hóa. 

Đáng sợ hơn, các nghiên cứu đã chứng minh vi nhựa hoàn toàn không bị đào thải. Chúng liên tục tích tụ qua mỗi lần tế bào phân chia, bào mòn lớp màng nhầy bảo vệ ruột và gây viêm mạn tính, chính là môi trường lý tưởng để tế bào biến dị hình thành khối ung thư đại trực tràng.

Sự tàn phá này càng được thúc đẩy nhanh hơn khi kết hợp với thói quen tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến. Các phụ gia hóa học trong đồ ăn nhanh hoạt động như dung môi làm mỏng màng nhầy, gây hội chứng rò rỉ ruột và phá hủy hệ vi sinh vật có lợi.

3 "kho" vi nhựa quen thuộc cần dọn sạch để phòng ung thư đại trực tràng

Để bảo vệ đường ruột trước khi quá muộn, bác sĩ Hoàng Dục Xuân khuyến cáo người dân cần lập tức chấm dứt thói quen sử dụng 3 vật dụng chứa "kho" vi nhựa sau đây:

Để bảo vệ đường ruột và ngăn ngừa nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng trước khi quá muộn, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần lập tức chấm dứt thói quen sử dụng 3 vật dụng chứa "kho" vi nhựa tàn phá sức khỏe sau đây:

1. Hộp, bát nhựa quay đồ ăn trong lò vi sóng

Rất nhiều gia đình vì tiện lợi nên có thói quen cho trực tiếp các loại hộp nhựa, tô nhựa đựng thức ăn vào lò vi sóng để hâm nóng. Tuy nhiên, dưới tác động của nhiệt độ cao và sóng viba kích thích vi bọt khí, cấu trúc liên kết polymer của nhựa bị đứt gãy cực nhanh. Nguy hiểm nhất là nếu chúng không phải loại được sản xuất riêng cho lò vi sóng.

Ảnh minh họa

Quá trình này không chỉ làm biến dạng vật dụng mà còn giải phóng hàng tỷ hạt vi nhựa cùng vô số hóa chất độc hại như bisphenol A (BPA) và phthalates ngấm thẳng vào từng thớ thịt, thìa canh. Khi tiêu thụ, toàn bộ lượng chất độc này đi thẳng vào đường ruột, tích tụ lâu ngày tại niêm mạc đại tràng và bốc hỏa các phản ứng viêm mạn tính. Vì vậy, hãy thay thế triệt để bằng đồ đựng làm từ thủy tinh chịu nhiệt hoặc gốm sứ khi quay lò vi sóng.

2. Túi nilon, màng bọc thực phẩm bọc đồ ăn nóng và nhiều dầu mỡ

Dùng túi nilon để đựng nước bún phở nóng hổi hay bọc kín đĩa thức ăn vừa chiên xào xong bằng màng bọc nhựa là con đường ngắn nhất đưa vi nhựa xâm nhập hệ tiêu hóa. 

Nhiệt độ cao từ thực phẩm kết hợp với môi trường chất béo đóng vai trò như một chất dung môi xúc tác cực mạnh, làm hòa tan và bong tróc các hạt nhựa kích thước siêu nhỏ li ti lẫn vào bữa ăn hằng ngày của gia đình. 

Ảnh minh họa

Các phân tử này khi vào ruột sẽ bào mòn lớp màng nhầy bảo vệ, mở đường cho mầm bệnh tấn công sâu vào tế bào biểu mô. Người dân nên từ bỏ ngay thói quen này và chuyển sang ưu tiên dùng hộp đưng đồ ăn bằng inox, đồ thủy tinh hoặc giấy gói thực phẩm chuyên dụng.

3. Ly/cốc dùng một lần và ống hút nhựa

Thói quen duy trì mỗi ngày một ly trà sữa, cà phê mang đi đựng trong ly dùng một lần cùng chiếc ống hút nhựa tưởng chừng vô hại nhưng lại tiềm ẩn rủi ro rất lớn. 

Ảnh minh họa

Sự tích tụ vi nhựa xảy ra qua hai con đường: Một là ma sát cơ học liên tục giữa ống hút, nắp ly và khoang miệng; hai là tác động của đồ uống có tính axit cao (như cà phê, nước trái cây) hoặc đồ uống nóng làm mòn bề mặt nhựa kém chất lượng. Hàng triệu hạt vi nhựa theo đó trôi xuống dạ dày, di chuyển dần xuống đại trực tràng và âm thầm cắm rễ tại đây. 

Thay thế bằng các vật dụng cá nhân làm từ inox, thủy tinh chuẩn chất lượng là giải pháp hữu hiệu nhất để chặn đứng nguồn độc tố này.

7 dấu hiệu cảnh báo ung thư đại trực tràng cần đi khám gấp!

Tỷ lệ sống sót sau 5 năm của ung thư đại trực tràng đạt gần 90% nếu phát hiện sớm. Vì vậy, đừng bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sau:

- Đi ngoài ra máu: Phân dính máu đỏ tươi hoặc sẫm màu, đen như nhựa đường.

- Rối loạn đại tiện: Táo bón, tiêu chảy thất thường kéo dài nhiều tuần.

- Phân nhỏ dẹt: Phân bị chèn ép thành dải mỏng bất thường.

- Mót rặn liên tục: Vừa đi ngoài xong vẫn thấy vướng, muốn đi tiếp.

- Đau bụng dai dẳng: Đau quặn, chướng bụng vùng dưới kéo dài.

- Sụt cân bất thường: Giảm cân nhanh dù không ăn kiêng.

- Mệt mỏi, da xanh xao: Thiếu máu do chảy máu âm thầm trong ruột.

Nguồn và ảnh: Tw.bg3, Family Doctor