Mỗi mùa tựu trường, câu chuyện về Ban đại diện cha mẹ học sinh lại trở thành đề tài nóng với đủ góc nhìn trái chiều. Giữa những cuộc tranh cãi triền miên về quỹ lớp hay sự tồn tại của tổ chức này, dòng tâm sự thẳng thắn của một phụ huynh vừa nhận nhiệm vụ sau buổi họp đầu năm mới đây đã chạm đúng vào một góc khuất khác: áp lực vô hình và sự thiếu công bằng mà những người đứng mũi chịu sào thường xuyên phải đối mặt.

Bầu không ai nhận, làm không ai phụ nhưng đòi hỏi như khách hàng trả tiền

Theo chia sẻ của phụ huynh này, cảnh tượng quen thuộc tại buổi họp phụ huynh đầu năm là không khí im lặng bao trùm khi đến phần bầu ban đại diện, ai cũng có lý do bận rộn để từ chối. Thế nhưng, đến hoạt động đầu tiên của năm học là chuẩn bị Trung thu cho các em nhỏ, cả lớp chỉ có đúng bốn thành viên trong ban phụ huynh đứng ra lo liệu từ trang trí đến hậu cần. 

Sự nhiệt tình bỏ công sức của một nhóm nhỏ lập tức đối nghịch với sự thờ ơ của số đông, dẫn đến những bức xúc âm ỉ khi trách nhiệm chung bị dồn lên vai vài cá nhân.

Điều đáng nói không chỉ dừng lại ở sự vắng bóng hỗ trợ, mà nằm ở thái độ phán xét sau đó. Không ít người dù chẳng góp chút công sức nào nhưng lại sẵn sàng đặt mình vào vị thế của khách hàng mua dịch vụ để đòi hỏi sự hoàn hảo. 

Ảnh minh họa

Chỉ một chi tiết nhỏ như con mình không có ảnh chụp riêng trong buổi liên hoan, hay đứng ở vị trí góc khuất trong khung hình tập thể, ban phụ huynh đã phải nhận về những lời thắc mắc, thậm chí là trách móc. Kèm theo đó là những định kiến cố hữu về việc con của ban đại diện luôn nhận được sự ưu ái của giáo viên, bất chấp việc những đứa trẻ ấy cũng tham gia học tập và sinh hoạt bình thường như bao bạn bè cùng lớp.

Nghịch lý "im lặng khi hỏi ý kiến nhưng hăng hái khi chất vấn"

Một nghịch lý khác trong văn hóa ứng xử ở các hội nhóm phụ huynh là sự im lặng khi cần lấy ý kiến chung. Rất nhiều tin nhắn thăm dò, bàn bạc về các hoạt động của học sinh chỉ nhận lại sự thờ ơ, không một lời phản hồi. Thế nhưng khi sự việc đã diễn ra, nếu xuất hiện bất kỳ điểm nào chưa vừa mắt, những người từng im lặng lại là những người lên tiếng gay gắt và chất vấn quyết liệt nhất. 

Sự phó mặc đi kèm với quyền phán xét này vô tình đẩy những người nhận việc chung vào thế cô lập, biến sự nhiệt tình thành gánh nặng tâm lý.

Ban phụ huynh bản chất cũng là những người đi làm, có gia đình và những mối bận tâm riêng, hoàn toàn không phải những người rảnh rỗi hơn người khác. Họ bỏ thời gian lo việc cho lớp mà không nhận bất kỳ đồng thù lao nào, đổi lại chỉ là mong muốn con em mình có được môi trường học tập và vui chơi trọn vẹn hơn. Khi sự hy sinh thời gian cá nhân bị đáp lại bằng sự hời hợt, nghi kỵ và đòi hỏi khắt khe, thật khó để trách tại sao ngày càng ít người mặn mà với vị trí này.

Muốn dạy con bài học tập thể, người lớn cần văn minh trước

Muốn giáo dục con trẻ về tinh thần tập thể, sự sẻ chia và lòng biết ơn, trước hết người lớn phải là tấm gương trong cách đối nhân xử thế. Việc chung cần sự chung tay của cả tập thể thay vì tâm lý phó mặc cho một vài cá nhân rồi đứng ngoài soi xét. 

Nếu không thể trực tiếp đóng góp công sức, sự thấu hiểu, phản hồi tích cực và một cái nhìn công bằng chính là sự hỗ trợ tối thiểu nhưng thiết thực nhất mà mỗi phụ huynh có thể dành cho những người đang gánh vác trách nhiệm vì con em mình.