Có những món ăn không cần phô trương bằng sơn hào hải vị hay gia vị nồng gắt, mà lấy lòng người thưởng thức bằng chính sự nguyên bản, tinh tế của nguyên liệu mọc lên từ phù sa bùn đất. Đến thăm những vùng thủy hương cổ kính thanh bình ở Gia Hưng (Chiết Giang), Giang Nam, Trung Quốc, người ta thường rỉ tai nhau về 6 món đặc sản giữ trọn tinh hoa của dòng chảy ẩm thực truyền thống. 

Điều thú vị là, khi mổ xẻ từng hương vị, từng cách nêm nếm sẽ thấy nó vô cùng mộc mạc, gần gũi và có nét hao hao giống với những món ngon truyền thống của người Việt mình đến lạ. Từ cách ướp thính dẻo thơm đến thứ mắm nồng đượm mùi đặc trưng, tất cả tạo nên một bản giao hưởng vị giác tuyệt vời. Cùng lướt qua 6 món ngon này, biết đâu lại dạt dào cảm hứng để một ngày nào đó tự tay làm tại nhà để chiêu đãi bạn bè và người thân.

1. Vịt đầm ướp tương đen: Vị mặn ngọt đan xen đầy lưu luyến

Nhắc đến ẩm thực vùng sông nước, không thể bỏ qua món vịt tẩm tương đen lừng danh đã truyền lửa qua gần cả thế kỷ. Người ta chọn loại vịt đồng béo ngậy, thịt chắc, đem ướp đẫm trong thứ nước tương đen bí truyền rồi phơi mình dưới nắng gió tự nhiên. 

 

Chờ khi từng thớ thịt se lại, ngấm trọn tinh hoa trời đất mới đem đi om liu riu trên lửa nhỏ. Kỹ thuật "ba ướp, ba phơi" này khiến ta liên tưởng ngay đến món vịt khìa nước dừa hay vịt om sấu rục xương của Việt Nam, cũng đòi hỏi sự nhẫn nại của người đứng bếp. 

Thành phẩm ra lò là đĩa vịt có lớp da nâu đỏ bóng bẩy, cắn một miếng thấy thịt mềm ẩm không hề xơ xác, vị mặn ngọt đan xen mượt mà. Món này thái lát mỏng làm mồi nhậu cho các anh xã nhâm nhi, hay ăn nóng cùng bát cơm trắng tơi xốp thì bao nhiêu muộn phiền cũng tan biến hết.

2. Thịt ba chỉ chưng thính bọc lá sen: Bản giao hưởng của nếp nương và hương sen

Đây là món ăn gắn liền với những buổi tiệc trên thuyền bồng bềnh sóng nước. Những tảng thịt ba chỉ mỡ nạc đan xen hoàn hảo được xắt miếng vừa ăn, tẩm ướp cùng xì dầu, chao đỏ cho thật ngấm. Điểm nhấn linh hồn chính là lớp gạo nếp rang thơm lừng giã dập áo đều bên ngoài miếng thịt - thứ nguyên liệu làm ta nôn nao nhớ về nắm "thính" gạo rang dùng trong món nem tai, nem chạo hay tré trộn quê nhà. 

 

Sau khi gói ghém cẩn thận trong lớp lá sen tươi mát, người ta đem hấp cách thủy. Khi mở bung lớp lá, hương sen thanh khiết quyện cùng mùi thính nếp rang nức mũi. Miếng thịt ba chỉ lúc này đã mềm rục, béo mà không ngấy, tan chảy ngay đầu lưỡi, ôm trọn lấy vị giác bằng sự dịu dàng hiếm có.

3. Cá trắng hấp xì dầu: Tôn vinh vị ngọt nguyên bản từ phù sa

Với những vùng nước ngọt trong vắt, cá tươi luôn là món quà tuyệt vời nhất của tạo hóa. Món cá trắng hấp không cầu kỳ gia vị, người đầu bếp chỉ dùng chút muối tinh, gừng thái chỉ và vài thìa rượu gạo gạt đi mùi tanh. Canh chuẩn xác 8 phút lửa lớn là cá chín tới, gắp ra đĩa, dội nhanh thứ dầu nóng rẫy cháy tỏi và xì dầu hảo hạng lên trên. 

 

Cách làm "nhanh, gọn, lẹ" mà giữ trọn độ thanh tao này giống hệt cách các mẹ bỉm sữa nhà mình vẫn làm món cá diêu hồng hay cá mú hấp xì dầu tẩm bổ cho chồng con. Thịt cá trắng ngần, dai ngọt từng thớ thịt mọng nước, ăn đến đâu tỉnh người đến đấy.

4. Thịt heo kho nhũ hương (chao đỏ): Biến tấu đưa cơm bất bại

Thêm một món "vũ khí tối thượng" đánh bay nồi cơm nguội của cả nhà. Nếu miền Nam Việt Nam tự hào với nồi thịt kho hột vịt nước dừa óng ánh màu nước hàng (kẹo đắng), hay món vịt nấu chao béo ngậy; thì món thịt kho nhũ hương này là sự kết hợp của cả hai. 

 

Ba chỉ chần sơ, áp chảo cho tươm mỡ rồi đem ninh nhừ cùng chao đỏ (đậu phụ nhũ hương), đường phèn và rượu vàng. Thứ chao đỏ mằn mặn, béo ngậy ngấm sâu vào từng thớ thịt, hóa giải hoàn toàn cảm giác ngấy mỡ. Nước sốt sền sệt, đỏ au rực rỡ chan lên cơm nóng quả thực là mỹ vị nhân gian mà bất cứ đứa trẻ nào cũng mê tít.

5. Chả cá viên nhồi thịt: Tròn đầy viên mãn như mâm cỗ Tết

Món chả viên này đã có tuổi đời hơn hai thế kỷ, thường được dọn lên như vệt son cuối cùng của các bữa tiệc lớn với ngụ ý đoàn viên, sung túc. Thịt cá trắm cỏ lóc xương, quết nhuyễn cùng mỡ gáy lợn cho thật dai dẻo. Tùy theo khẩu vị, người ta có thể viên tròn rồi lăn qua lớp da lợn thái chỉ đem chiên vàng rộm (chả gai), hoặc thả vào nồi nước dùng thanh trong để luộc (chả nước). 

 

Cắn vào một miếng chả, vị cá tươi ngọt lịm ứa ra, quyện cùng độ giòn sần sật của mỡ phần. Chị em thấy đấy, cách quết chả này chẳng khác nào bí quyết làm món chả mực Hạ Long hay mọc tôm thịt giòn dai mà chúng ta vẫn hay làm để chiêu đãi gia đình dịp cuối tuần.

6. Món hấp "kép" siêu nặng mùi: Lối rẽ của dân sành ăn

Món ăn cuối cùng, cũng là món gây tranh cãi nhất, thách thức mọi khứu giác nhưng lại là "tình yêu đích thực" của dân bản địa: Đậu phụ thối hấp cuống rau dền ủ chua. Nhìn thoáng qua trông như một món ăn thất bại, mùi hương tỏa ra cũng không mấy dễ chịu. Thế nhưng, sự kỳ diệu lại nằm ở khoảnh khắc bạn nhắm mắt nếm thử. 

 

Cái mằn mặn, chua thanh của cuống rau dền lên men hòa quyện cùng vị béo bùi, đậm đà của đậu phụ thối lại tạo ra một thứ "hương thơm" gây nghiện tột độ. Nó cũng giống hệt như cách người Việt mình si mê mắm tôm bún đậu hay thứ sầu riêng nồng nàn vậy, người không quen thì bịt mũi chạy xa, kẻ lỡ nghiện rồi thì vài ngày không ăn lại nhớ đến cồn cào.

Nghệ thuật ẩm thực vốn không có ranh giới. Chút biến tấu mộc mạc từ những nguyên liệu quen thuộc đôi khi lại mở ra một bầu trời hương vị mới lạ. Cuối tuần này, sao không thử lấy cảm hứng từ những món ngon trên để sáng tạo một thực đơn vừa lạ vừa quen, hâm nóng căn bếp nhỏ của gia đình mình nhỉ?