Ít người biết rằng, Thanh Tâm tự vốn là tên chính thức của ngôi chùa tọa lạc tại xã Lê Minh Xuân, huyện Bình Chánh, TP.HCM. Tuy nhiên, với nhiều thế hệ người dân miền Nam, nơi đây quen thuộc hơn với tên gọi Bát Bửu Phật Đài hay “chùa Phật Cô Đơn” - một cái tên gợi nhiều tò mò, gắn liền với hình ảnh pho tượng Phật sừng sững giữa vùng đất hoang vắng suốt nhiều năm sau chiến tranh.

Theo tư liệu Phật giáo, chùa được khởi công xây dựng từ năm 1956 trên phần đất do cư sĩ Ngô Chí Bình hiến cúng, nằm cạnh kênh An Hạ thuộc ấp Phú Đức, xã Tân Tạo khi ấy. Đến năm 1961, một pho tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni cao 4,8m, nặng khoảng 4 tấn được đúc và an vị trên đài sen cao 1,2m trong khuôn viên chùa. Pho tượng nhanh chóng trở thành nơi chiêm bái quen thuộc của đông đảo Phật tử khắp nơi.

Bức tượng “Phật cô đơn” nặng hơn 4 tấn cao gần 5m vẫn sừng sững qua thời gian và bom đạn.

Điều khiến Bát Bửu Phật Đài trở nên đặc biệt chính là câu chuyện tồn tại kỳ lạ của pho tượng qua bom đạn chiến tranh. Tháng 2/1965, khu vực này bị oanh tạc dữ dội, phần mái tranh của chùa bị thiêu rụi. Chỉ 9 tháng sau, chùa Thanh Tâm tiếp tục trúng bom và gần như sụp đổ hoàn toàn. Thế nhưng, giữa khung cảnh hoang tàn ấy, pho tượng Phật vẫn đứng vững. Những vết đạn còn hằn trên thân tượng theo thời gian lại trở thành dấu tích đặc biệt, khiến nhiều người xem đây như biểu tượng của sự bền bỉ và bất khuất.

Sau năm 1975, khu vực quanh chùa trở nên tiêu điều vì chiến tranh tàn phá. Giữa cánh đồng hoang vắng khi ấy, chỉ còn pho tượng Phật cô độc tồn tại qua năm tháng. Chính hình ảnh ấy đã khiến người dân quen miệng gọi nơi đây là “Phật Cô Đơn”. Cái tên dân dã dần lan truyền rộng rãi, thậm chí nổi tiếng hơn cả tên chính thức của ngôi chùa.

Không chỉ gắn với những ký ức chiến tranh, chùa Thanh Tâm còn được bao phủ bởi nhiều câu chuyện dân gian và niềm tin tâm linh. Sau ngày đất nước hòa bình, nơi đây từng trở thành điểm hành hương đông đúc của người dân khắp nơi. Trong ký ức của nhiều người miền Nam, hình ảnh từng đoàn xe nối đuôi nhau đến chùa để cầu tự, cầu tình duyên đã trở nên quen thuộc. Người ta truyền tai nhau rằng “Phật Cô Đơn” sẽ giúp những người lẻ bóng tìm được nhân duyên, giúp người hiếm muộn cầu con như ý.

Năm 1988, Bát Bửu Phật Đài được chỉnh trang lại với nhiều công trình mới, cùng với đó là nét kiến trúc đẹp mắt thuần truyền thống

Ngày nay, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tái thiết và mở rộng chùa Thanh Tâm thành một trung tâm tu học dành cho Ni sinh thuộc Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM. Hàng trăm Ni sinh hiện đang tu học, nghiên cứu giáo lý và thực hành thiền định tại đây, biến nơi từng hoang tàn vì chiến tranh thành không gian thanh tịnh, trang nghiêm.

Bên trong chánh điện là 3 tượng phật được dát vàng vô cùng uy nghiêm

Đặc biệt trong khuôn khổ Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc 2025, chùa Thanh Tâm là nơi tôn trí Xá lợi Đức Phật Thích Ca được Chính phủ Ấn Độ cho phép cung thỉnh từ Bảo tàng Quốc gia Ấn Độ. Xá lợi vốn được khai quật tại thánh địa Nagarjunakonda - một trong những di chỉ Phật giáo quan trọng của Ấn Độ. Theo kế hoạch, Xá lợi được tôn trí tại chùa Thanh Tâm để Phật tử và người dân chiêm bái đến hết ngày 21/5, dự kiến thu hút hàng triệu lượt người từ khắp cả nước.