Không ít người khi mua cá thường ưu tiên những con lớn với suy nghĩ "càng to càng ngon, càng đáng tiền". Trên thực tế, kích cỡ không phản ánh chính xác độ tươi hay chất lượng của cá. Theo kinh nghiệm của nhiều tiểu thương bán hải sản lâu năm, điều quan trọng hơn nằm ở những chi tiết nhỏ như mắt, mang, da hay độ đàn hồi của thịt. Đây cũng là những dấu hiệu được nhiều chuyên gia an toàn thực phẩm khuyến nghị người tiêu dùng nên quan sát khi chọn cá.

1. Mắt cá trong, sáng và hơi lồi

Khi chọn cá, nhiều người bán sẽ nhìn vào đôi mắt trước tiên vì đây là bộ phận rất khó "đánh lừa". Cá còn tươi thường có mắt trong, sáng, hơi lồi tự nhiên, phần giác mạc nguyên vẹn và không bị đục. Ngược lại, nếu mắt đã chuyển sang màu trắng đục, nhăn nheo hoặc hõm sâu vào trong, khả năng cao cá đã được bảo quản khá lâu, khiến chất lượng thịt giảm đi đáng kể dù bề ngoài vẫn còn bắt mắt.

2. Mang cá đỏ hồng, sạch và còn độ ẩm

Nếu có thể kiểm tra mang cá, đây sẽ là một trong những dấu hiệu đáng tin cậy nhất để đánh giá độ tươi. Mang của cá mới thường có màu đỏ tươi hoặc đỏ hồng, bề mặt sạch và vẫn giữ được độ ẩm tự nhiên. Trong khi đó, mang chuyển sang màu nâu sẫm, xám hoặc xuất hiện nhiều nhớt kèm mùi khó chịu thường cho thấy cá đã để lâu hoặc bảo quản không còn ở điều kiện tối ưu.

3. Thịt cá săn chắc, có độ đàn hồi

Một thao tác đơn giản mà người trong nghề thường làm là dùng đầu ngón tay ấn nhẹ vào phần thân cá. Nếu thịt nhanh chóng trở lại trạng thái ban đầu, chứng tỏ các thớ cơ vẫn còn săn chắc và cá còn tươi. Ngược lại, khi vết lõm giữ nguyên khá lâu hoặc phần thịt mềm nhũn, đó là dấu hiệu cho thấy cấu trúc thịt đã bắt đầu suy giảm sau thời gian bảo quản.

4. Da bóng tự nhiên, vảy bám chắc

Nhiều người chỉ nhìn màu sắc của cá mà bỏ qua lớp da và vảy. Thực tế, cá tươi thường có lớp da sáng bóng tự nhiên, không bị khô hay xỉn màu, đồng thời vảy bám chắc vào thân và khó bong khi vuốt nhẹ. Một số loài còn có lớp nhớt mỏng trong suốt giúp bảo vệ bề mặt cơ thể. Nếu vảy rụng nhiều, da bong tróc hoặc mất độ bóng vốn có, rất có thể cá không còn giữ được độ tươi như lúc mới đánh bắt.

5. Mùi tanh đặc trưng nhưng không nồng gắt

Người bán cá lâu năm thường chỉ cần ngửi qua cũng có thể đánh giá sơ bộ chất lượng. Cá biển tươi có mùi tanh nhẹ đặc trưng, gần giống mùi nước biển và không gây cảm giác khó chịu. Trái lại, nếu cá có mùi khai, mùi chua hoặc mùi hôi nồng, người mua nên cân nhắc vì đây là dấu hiệu cho thấy quá trình phân hủy đã bắt đầu diễn ra.

Chọn đúng chỉ là bước đầu, bảo quản đúng mới giữ được độ tươi

Chọn được cá tươi ngoài chợ mới chỉ là bước đầu trong cả quá trình. Trên thực tế, chất lượng của cá sau khi chế biến còn phụ thuộc rất nhiều vào cách xử lý và bảo quản sau khi mua về. Một con cá còn rất tươi nhưng nếu để ở nhiệt độ phòng quá lâu, bảo quản không đúng cách hoặc cấp đông nhiều lần thì thịt cũng nhanh chóng mất độ săn chắc, giảm vị ngọt tự nhiên và dễ xuất hiện mùi lạ.

Với những gia đình chưa chế biến ngay, nên sơ chế và bảo quản càng sớm càng tốt để hạn chế sự phát triển của vi sinh vật cũng như giữ được chất lượng của thực phẩm. Khi bảo quản, người nội trợ có thể lưu ý một số điểm sau:

- Nếu nấu trong ngày, nên bảo quản cá trong ngăn mát tủ lạnh và chế biến sớm thay vì để ở nhiệt độ phòng nhiều giờ.

- Nếu chưa sử dụng ngay, nên làm sạch, để ráo nước rồi chia thành từng phần vừa đủ cho mỗi bữa trước khi cấp đông. Cách này vừa tiện sử dụng, vừa hạn chế việc rã đông rồi cấp đông lại nhiều lần.

- Khi rã đông, ưu tiên chuyển cá từ ngăn đông xuống ngăn mát trước vài giờ hoặc để qua đêm, thay vì ngâm nước nóng hay để ngoài nhiệt độ phòng quá lâu.

- Sau khi rã đông, nên chế biến sớm và hạn chế cấp đông trở lại vì điều này có thể làm giảm chất lượng thịt và ảnh hưởng đến hương vị.

Chỉ cần kết hợp giữa việc chọn đúng ngay từ quầy bán và bảo quản đúng sau khi mua, người tiêu dùng sẽ có nhiều cơ hội giữ được độ tươi ngon của cá, đồng thời giúp bữa ăn hằng ngày đạt chất lượng tốt hơn.