Trong một thống kê gần đây, QQ cho biết gần 60 diễn viên nổi tiếng Hoa ngữ đã hơn 100 ngày chưa vào đoàn phim, trong đó có những cái tên như Đặng Vi, La Vân Hi, Bạch Lộc, Bạch Vũ, Ngô Tuyên Nghi, Cảnh Điềm, Vương Tuấn Khải, Hồ Nhất Thiên và Nhậm Gia Luân. Đáng chú ý, Lưu Diệc Phi được cho là đã tận hưởng cuộc sống nhàn nhã suốt 3 năm, Triệu Lệ Dĩnh cũng đã 13 tháng chưa công bố dự án mới. Thị trường phim ảnh ngày càng khắc nghiệt, trong khi ngay cả những diễn viên nổi tiếng cũng không còn dễ dàng nhận được lời mời đóng phim như trước.

Không chỉ thiếu dự án, thu nhập của diễn viên cũng đang giảm mạnh. Theo thông tin được cung cấp từ QQ, các cơ quan quản lý nghệ thuật Trung Quốc dự định đưa ra quy định mới nhằm kiểm soát thù lao diễn viên. Nếu ở thời kỳ đỉnh cao, sao hạng A có thể nhận 50-60 triệu NDT cho một dự án truyền hình, cá biệt Châu Đông Vũ hay Angelababy từng được cho là có thể nhận 80-100 triệu NDT, thì hiện nay mức cát-xê cao nhất chỉ khoảng 15-20 triệu NDT. Thù lao giảm 50-80%, nhưng điều nghịch lý là nhiều người vẫn thiếu lời mời hợp tác.

Một số đoàn phim và nghệ sĩ thậm chí phải tìm cách phân chia thù lao bằng cách bổ sung nhiều chức danh khác ngoài diễn viên như biên kịch, giám đốc nghệ thuật, giám sát sản xuất hay stylist. Điều đó cho thấy nghề diễn viên đang chịu sức ép lớn từ chính sự thay đổi của thị trường. Và trong lúc diễn viên thật chật vật tìm việc, một đối thủ mới đang xuất hiện: diễn viên AI.

167 người tranh một suất diễn

Trang 163 cho biết, tại Hoành Điếm, Công đoàn diễn viên hiện đăng ký khoảng 134.000 diễn viên quần chúng, nhưng mỗi ngày chỉ có khoảng 800 thông báo tuyển diễn viên thực sự có hiệu lực. Tính ra, khoảng 167 người phải cạnh tranh cho một suất diễn. Trong quý I/2026, toàn mạng Internet Trung Quốc có khoảng 128.000 bộ phim ngắn được phát hành, trong đó 95% có sử dụng AI. Số lượng phim ngắn có diễn viên thật khởi quay tại Hoành Điếm giảm 75% so với cùng kỳ năm trước, còn tỷ lệ bỏ trống của trường quay đã tiến gần 80%.

Một diễn viên được đào tạo tại Học viện Hý kịch Trung ương, từng chuyên đóng vai “tổng tài bá đạo”, đã quay xong bộ phim cuối cùng vào tháng 3 rồi về quê ở Sơn Đông bán rau. Diễn viên quần chúng Từ Mộng Cường trước đây từng kiếm hơn 10.000 NDT/tháng, nhưng sau Tết năm nay toàn bộ hợp đồng biến mất, hiện chỉ còn khoảng 3.000-4.000 NDT/tháng nhờ bán bánh tráng lạnh. Hơn 60% diễn viên quần chúng có thu nhập dưới 2.000 NDT/tháng.

Trong khi đó, một công ty phim ngắn AI tại Hàng Châu có thể sản xuất khoảng 100 bộ phim “người thật” bằng AI mỗi năm, cùng hàng nghìn sản phẩm lồng tiếng AI, mang về doanh thu khoảng 1 tỷ NDT và lợi nhuận ròng 200-300 triệu NDT. Điều đáng chú ý là công ty này không có một diễn viên người thật nào.

Với doanh nghiệp, lý do rất đơn giản: diễn viên thật sẽ già đi, có thể mắc bệnh, thay đổi lịch trình, vướng scandal hoặc gặp những vấn đề ngoài dự tính. Nhân vật AI thì có thể duy trì ngoại hình, tính cách và hình tượng theo đúng thiết kế, đồng thời được sử dụng nhiều lần.

Phương Đào Tử: Từ nhân vật AI thành “nghệ sĩ”

Phương Đào Tử là trường hợp cho thấy AI đang tiến xa đến đâu. Cô nổi tiếng nhờ bộ phim ngắn Cô Gái Bị Sa Thải, kể về một cô gái trẻ xuất thân từ thị trấn nhỏ, lên thành phố tìm kiếm cơ hội nhưng liên tục gặp thất bại. Nhân vật có mái tóc đen dài, hai nốt ruồi trên má và những cảm xúc rất đời thường như mệt mỏi, thất vọng, tủi thân. Chưa đầy một tháng sau khi phát hành, bộ phim đã đạt hơn 200 triệu lượt xem trên Douyin.

Điều đáng nói là Phương Đào Tử không biến mất sau khi bộ phim kết thúc. Chỉ hai ngày sau khi Cô Gái Bị Sa Thải lên sóng, tài khoản cá nhân của cô đã xuất hiện. Tại đây, Phương Đào Tử làm bữa sáng, đi ăn, phối đồ và chia sẻ cuộc sống thường ngày thay vì liên tục nhắc đến bộ phim. Sau 30 ngày, cô có khoảng 410.000 người theo dõi. Chu Dĩ Hành, nam chính trong phim, thỉnh thoảng cũng xuất hiện trong phần bình luận, tạo điều kiện để người hâm mộ tiếp tục “đẩy thuyền” cặp đôi.

Nói cách khác, ê-kíp không chỉ tạo ra một nhân vật cho một bộ phim mà đang cố biến Phương Đào Tử thành một IP có thể hoạt động độc lập. Phim tạo danh tiếng, tài khoản cá nhân tạo cảm giác gần gũi, tương tác duy trì người hâm mộ và cuối cùng là quảng cáo để thương mại hóa nhân vật.

Bước ngoặt đến khi Phương Đào Tử nhận quảng cáo kính áp tròng với giá 258.000 NDT cho một video dài hơn 60 giây. Cô xuất hiện với khuôn mặt quen thuộc, giới thiệu sản phẩm và nói rằng kính áp tròng có thể đeo cả ngày vẫn thoải mái. Nhưng chính câu nói này lại khiến khán giả tranh luận: một nhân vật không có cơ thể thật làm sao biết được cảm giác đeo kính áp tròng?

Đây là giới hạn rất rõ của nghệ sĩ AI. Công nghệ có thể tạo ra một khuôn mặt, giọng nói và biểu cảm giống con người, nhưng không thể thực sự trải nghiệm sản phẩm mà mình đang quảng cáo.

Điểm AI chưa thể cướp được

Vấn đề lớn nhất của ngôi sao AI là không có danh tính và độ chân thực. Đằng sau Bạch Lộc, Dương Tử, Triệu Lệ Dĩnh hay Lưu Diệc Phi là nhiều năm sự nghiệp, hàng loạt bộ phim, chương trình giải trí, phỏng vấn, thảm đỏ và những câu chuyện được công chúng ghi nhớ. Khán giả không chỉ nhận diện khuôn mặt mà còn biết họ là ai, tính cách thế nào và từng trải qua những gì.

Ngôi sao AI thì khác. Dù biểu cảm ngày càng tự nhiên, tất cả vẫn xuất phát từ thuật toán. Các chuyên gia trong ngành cũng cho rằng biểu cảm của nhân vật AI dễ trở nên rập khuôn và thiếu tính cá nhân. Nhân vật có thể hoàn hảo về ngoại hình nhưng lại thiếu một thứ rất quan trọng: một cuộc đời thực sự.

Thậm chí, những khuyết điểm và tranh cãi của diễn viên thật đôi khi lại trở thành lợi thế. Triệu Lệ Dĩnh từng bị bàn luận về học vấn, Dương Tử gây tranh cãi về ngoại hình, Địch Lệ Nhiệt Ba gắn với biệt danh “Thủy Hậu”. Những tranh luận này có thể gây bất lợi cho nghệ sĩ, nhưng đồng thời cũng khiến họ trở thành những cá nhân có dấu ấn riêng. Khi một ngôi sao thật vướng scandal, từng hành động hay phát ngôn đều có thể trở thành đề tài cho truyền thông và khán giả bàn luận.

Ngược lại, một nhân vật AI không thể tự mình chịu trách nhiệm cho scandal hay tạo ra những bất ngờ xuất phát từ trải nghiệm sống. Phía sau mọi hành động của nó vẫn là đội ngũ biên kịch, sản xuất và vận hành.

Thích Vy đã có câu trả lời

Ngày 8/8, Thích Vy ra mắt hình ảnh đại diện kỹ thuật số AI cá nhân mang tên Hàn Thanh Hạ trên nền tảng Hongguo, trở thành nghệ sĩ đầu tiên trong ngành giải trí Trung Quốc chủ động cấp phép AI tiêu chuẩn cho hình ảnh cá nhân.

Điều thú vị là Thích Vy không lo AI sẽ cướp “miếng cơm” của mình. Bởi khán giả đã biết cô suốt hơn 10 năm qua. Họ từng xem phim cô đóng, chương trình cô tham gia, những lần xuất hiện trên thảm đỏ, các cuộc phỏng vấn, đồng thời ghi nhớ giọng nói, biểu cảm và phong cách thời trang của nữ diễn viên.

Vì thế, ngay cả khi Hàn Thanh Hạ trở nên nổi tiếng, nhân vật này vẫn phải gắn với cái tên Thích Vy. Nó giống một phiên bản kỹ thuật số khác của nữ diễn viên hơn là một con người hoàn toàn độc lập.

Đây cũng là khác biệt lớn nhất giữa AI và những ngôi sao như Lưu Diệc Phi hay Triệu Lệ Dĩnh. Một khuôn mặt có thể được tạo ra trong vài phút, nhưng danh tiếng phải mất nhiều năm mới hình thành. AI có thể mô phỏng sự hoàn hảo, còn diễn viên thật sở hữu những thứ không thể lập trình: ký ức, trải nghiệm, sai lầm, tranh cãi và quá trình trưởng thành.

Vì vậy, Phương Đào Tử có thể thực sự cướp một phần “chén cơm” của diễn viên và influencer, đặc biệt ở những công việc chỉ cần một gương mặt, vài câu thoại và một video quảng cáo. Nhưng để cướp vị trí của Lưu Diệc Phi, Triệu Lệ Dĩnh hay những ngôi sao đã có dấu ấn sâu đậm trong lòng công chúng, AI vẫn còn một khoảng cách rất lớn.

Các ngôi sao người thật có thể không hoàn hảo, nhưng chính những khuyết điểm, tranh cãi và nét riêng không thể trộn lẫn ấy mới khiến họ trở thành một con người sống động. Còn AI có thể tạo ra một ngôi sao hoàn mỹ, nhưng chưa chắc tạo ra được một ngôi sao mà khán giả thực sự nhớ.

nguồn và ảnh: 163