Đi bộ vốn được nhiều người xem là cách vận động an toàn để duy trì sức khỏe tim mạch và tăng cường thể lực cho mọi lứa tuổi. Thế nhưng, ranh giới giữa việc rèn luyện sức khỏe và tự rước bệnh vào người đôi khi lại rất mong manh. Câu chuyện đau lòng của ông Vương, 56 tuổi từng sống tại tỉnh Hà Nam (Trung Quốc) là một minh chứng điển hình.

Sau khi chính thức nghỉ hưu, ông Vương đặc biệt chú trọng đến việc giữ gìn sức khỏe. Ông đặt ra mục tiêu rất nghiêm túc và hầu như ngày nào cũng đi bộ đều đặn một tiếng đồng hồ vào sáng sớm, khoảng 30 phút đến 1 tiếng vào chiều tối. Dù đông hay hè, chỉ cần không ốm liệt giường là ông không bỏ sót ngày nào.

Cả gia đình đều tin rằng việc tập thể dục chăm chỉ này sẽ giúp ông bảo vệ mạch máu và kiểm soát huyết áp tốt hơn. Do ông Vương từng được cảnh báo huyết áp khá cao từ vài năm trước. Hơn nữa, việc đi bộ mỗi ngày giúp ông vui vẻ hơn, về nhà mệt nên ăn ngon và dễ ngủ. Chẳng ai can ngăn mà còn động viên ông Vương đi bộ mỗi ngày.

Người đàn ông ngày nào cũng đi bộ nhưng đột ngột tử vong vì xuất huyết não (Ảnh minh họa)

Đến một buổi sáng sớm, vì trong người mệt từ hôm trước nên ông Vương dậy muộn hơn mọi ngày, chẳng kịp ăn lót dạ mà lao ra ngoài đi bộ ngay. Khoảng 30 phút sau thì ông chóng mặt, đau đầu rồi ngã quỵ ngay trên đường. Vài người tập thể dục gần đó nhìn thấy, lập tức gọi xe cấp cứu và cố gắng báo cho người nhà của ông.

Dù đến bệnh viện ngay sau đó, ông Vương vẫn qua đời do tình trạng xuất huyết não đột ngột diễn tiến quá nhanh. 

Tìm hiểu thói quen của bệnh nhân, bác sĩ điều trị liên tục lắc đầu đầy tiếc nuối. Nguyên nhân gốc rễ dẫn đến bi kịch không nằm ở bản chất của việc đi bộ, mà do ông Vương đã duy trì các thói quen đi bộ sai cách trong suốt thời gian dài. Với người bước sang tuổi trung niên, độ đàn hồi của mạch máu giảm dần theo năm tháng, thường đi kèm tình trạng xơ cứng nhẹ hoặc huyết áp dao động, ông Vương lại vốn có huyết áp hơi cao. Phương pháp tập luyện sai lầm kéo dài sẽ liên tục kích thích thành mạch, làm vỡ các mảng xơ vữa và trực tiếp gây ra tai biến mạch máu não.

4 kiểu đi bộ tự "rước họa vào thân"

Qua câu chuyện của ông Vương, bác sĩ điều trị bày tỏ sự tiếc nuối về những người tìm đến thể dục thể thao để khỏe nhưng lại tập sai cách, dẫn đến phản tác dụng và gây hại cho sức khỏe.

Khi nghe các con ông Vương kể về thói quen đi bộ hàng ngày của bố mình, bác sĩ không kìm được mà thốt lên: "Đi bộ như vậy thà lười, ở nhà còn khỏe hơn". Lười ở đây chính là việc thà không đi bộ, thà chọn nghỉ ngơi còn hơn là ép cơ thể di chuyển theo những cách phản khoa học dưới đây, chứ không có nghĩa khuyên bạn càng lười vận động thì càng khỏe!

1. Đi bộ cường độ cao khi bụng đói vào sáng sớm

Sáng sớm là thời điểm huyết áp đạt đỉnh, độ nhớt của máu cao nhất. Đi bộ nhanh hoặc quá lâu lúc này làm tăng vọt áp lực lên thành mạch, dễ gây vỡ mạch máu não dẫn đến xuất huyết não. Không chỉ vậy, việc vận động mạnh khi bụng rỗng còn làm hạ đường huyết đột ngột, gây chóng mặt, ngất xỉu và buộc cơ thể phải đốt cháy cơ bắp để lấy năng lượng, gây dị hóa cơ.

Không nên đi bộ hay tập thể dục quá sớm, nhất là vào mùa lạnh (Ảnh minh họa)

2. Đứng dậy và đi bộ ngay sau bữa ăn

Sau khi ăn, máu cần tập trung về dạ dày và đường ruột để phục vụ tiêu hóa. Việc đi bộ ngay lập tức sẽ ép máu chuyển hướng về các chi, khiến não và tim bị thiếu máu cục bộ, gây đau thắt ngực hoặc biến động huyết áp. Thói quen này kéo dài còn làm tăng gánh nặng cho dạ dày, dẫn đến chứng khó tiêu, trào ngược dạ dày thực quản, viêm loét dạ dày và suy giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cơ thể.

3. Cố gắng quá sức, chạy theo số bước chân khổng lồ

Ép bản thân đi bộ hơn 10.000 bước mỗi ngày bất chấp thể trạng sẽ bắt quả tim phải làm việc quá tải, khiến mạch máu bị kéo giãn liên tục dẫn đến lão hóa nhanh và xơ cứng. Bên cạnh hệ tim mạch, việc lạm dụng đi bộ đường dài còn tàn phá trực tiếp hệ xương khớp. Nó làm tăng ma sát và bào mòn sụn khớp gối, gây viêm khớp gối cấp tính, đau gót chân, viêm gân gót và tăng nguy cơ chấn thương do mỏi.

4. Ép bản thân đi bộ ngay cả khi đang bị bệnh, cơ thể quá mệt mỏi

Không phải ai cũng phù hợp với đi bộ, nhất là đi bộ nhanh, gắng sức với mục tiêu số bước quá lớn (Ảnh minh họa)

Khi cơ thể đang mệt mỏi hoặc có sẵn các bệnh nền như cao huyết áp, mỡ máu... mức độ năng, việc ép bản thân vận động sẽ làm mất cân bằng nội môi và kích thích trực tiếp các tổn thương sẵn có, dễ gây tắc mạch hoặc vỡ mạch máu đột ngột. Ngoài ra, tập luyện khi hệ miễn dịch đang suy yếu do bệnh tật sẽ làm cạn kiệt năng lượng dự trữ, khiến bệnh tình chuyển biến nặng hơn và kéo dài thời gian phục hồi tự nhiên của cơ thể.

Đi bộ thế nào mới tốt?

Để việc đi bộ thực sự mang lại lợi ích và bảo vệ sức khỏe tổng thể, mọi lứa tuổi cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản như:

- Tuyệt đối không đi bộ khi bụng đói vào sáng sớm hoặc ngay sau khi ăn. Khung giờ lý tưởng nhất là 9-10 giờ sáng hoặc 4-6 giờ chiều. Sau bữa ăn, hãy nghỉ ngơi ít nhất 30 phút rồi mới vận động nhẹ nhàng.

- Người trẻ tuổi dẻo dai có thể duy trì 8.000 - 10.000 bước/ngày với tốc độ nhanh để đốt calo. Ngược lại, người trung niên và cao tuổi khi cơ thể đã bắt đầu lão hóa chỉ nên đi bộ chậm rãi, nhẹ nhàng từ 3.000 - 6.000 bước/ngày.

- Tránh đi bộ ngoài trời khi thời tiết quá nóng, quá lạnh hoặc có gió mạnh vì dễ làm huyết áp dao động đột ngột. Khi cơ thể mệt mỏi, chóng mặt hoặc đang có bệnh mãn tính chưa ổn định, hãy dừng tập ngay lập tức để nghỉ ngơi.

- Người có huyết áp không ổn định, mắc bệnh tim mạch hoặc suy giãn tĩnh mạch chi dưới nặng cần dừng đi bộ ngay. Bởi vì vận động sai thời điểm sẽ làm tăng áp lực mạch máu đột ngột, dễ dẫn đến biến chứng xuất huyết não nguy hiểm.

Nguồn và ảnh: Sohu, Family Doctor, EBC