Nhiều người vẫn giữ thói quen ăn uống vô độ, coi những bữa tiệc tùng linh đình là cách để tận hưởng cuộc sống. Tuy nhiên, ít ai biết rằng đằng sau những cơn "sướng miệng" ấy là một hiểm họa cận kề có thể tước đi tính mạng bất cứ lúc nào. Trường hợp của ông Wang,  ngoài 40 tuổi, sống tại Hàng Châu (Trung Quốc) là một lời cảnh báo đanh thép cho lối sống thiếu khoa học này. Ông nhập viện với mẫu máu đục ngầu như sữa dâu do biến chứng viêm tụy cấp.

Ảnh minh họa

 Mọi chuyện bắt đầu khi ông Wang đến gặp bác sĩ Hu Mingyu, Phó trưởng khoa Nội tổng quát tại Trung tâm Dịch vụ Y tế Cộng đồng phố Wenxin (Hàng Châu, Trung Quốc) trong tình trạng bụng chướng căng, đau âm ỉ và mất hoàn toàn cảm giác thèm ăn.

Nghĩ rằng mình chỉ bị chứng khó tiêu do ăn nhiều đồ nướng và uống rượu bia trong các buổi xã giao gần đây, ông đã tự mua thuốc hỗ trợ tiêu hóa nhưng không thuyên giảm. Chỉ đến khi mẫu máu xét nghiệm được rút ra, tất cả mới bàng hoàng. Bởi thay vì màu đỏ tươi, dòng máu của ông Wang đặc quánh, nổi một lớp chất lỏng trắng đục như kem pha siro dâu tây.

Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ triglyceride trong máu của ông Wang cao tới 19,5 mmol/L, gấp hơn 10 lần mức bình thường. Bác sĩ Hu Mingyu giải thích, hiện tượng "máu dưỡng dịch" này xảy ra khi cơ thể nạp một lượng quá lớn thức ăn giàu chất béo và rượu bia trong thời gian ngắn. Lượng hạt mỡ khổng lồ không kịp chuyển hóa sẽ làm tắc nghẽn các mao mạch ở tụy, gây thiếu máu cục bộ và dẫn đến tình trạng hoại tử, kích hoạt bệnh viêm tụy cấp.

Sau khi biết ông Wang có tiền sử mỡ máu nhưng bỏ uống thuốc từ lâu, không tái khám và mê ăn thịt mỡ, hay uống rượu bia, ngày nào cũng ăn tới mức no căng bụng làm bác sĩ Hu tức giận. Cộng thêm thái độ "ăn uống theo sở thích là thú vui lớn nhất ở đời" ngay cả sau khi nắm được bệnh tình khiến bác sĩ Hu phải buột miệng trách: “Sướng cái miệng, hại cái thân”.

May mắn là sau khi nhập viện để thực hiện thay huyết tương (lọc máu) nhằm loại bỏ triglyceride dư thừa ra khỏi cơ thể, ông Wang đã thoát khỏi nguy hiểm. Sau đó, phải tuân thủ phác đồ nhịn ăn tuyệt đối, truyền dịch liên tục để nuôi dưỡng cơ thể và làm dịu tuyến tụy đang bị tổn thương nặng nề.

Tại sao ăn quá no và lạm dụng rượu bia lại kích ngòi viêm tụy cấp?

Lối sống ăn quá no thường xuyên, đặc biệt là tiêu thụ quá nhiều thịt mỡ, đồ chiên rán và rượu bia lạnh như ông Wang chính là "ngòi nổ" cho viêm tụy cấp.

Rượu bia khiến cơ thắt Oddi (cửa ngõ đổ dịch tụy vào ruột non) bị co thắt, đồng thời kích thích tụy tiết ra nhiều dịch hơn. Khi dịch tụy bị ứ đọng kết hợp với lượng mỡ máu cao làm tắc nghẽn mạch máu nuôi tụy, tuyến tụy sẽ bị sưng tấy và viêm nhiễm nghiêm trọng.

Điều này càng nghiêm trọng hơn khi lượng chất béo từ đồ ăn hay lượng đồ uống có cồn tăng đột biến trong thời gian ngắn. Sẽ càng nguy hiểm với những người có bệnh nền về rối loạn chuyển hoá giống như ông Wang. Ông còn mắc một sai lầm nữa là chủ quan với bất thường, cố chịu đựng vài ngày mới tới bệnh viện. 

Máu của ông Wang đục như sữa dâu, nổi váng mỡ do viêm tuỵ cấp

Bác sĩ Hu nhấn mạnh, việc triglyceride vượt ngưỡng 5,6 mmol/L khiến nguy cơ xảy ra một đợt viêm tụy cấp bùng phát là rất lớn. Do đó, việc tự ý uống thuốc tiêu hóa tại nhà thay vì đi bệnh viện có thể làm lỡ mất thời gian vàng điều trị, dẫn đến những biến chứng không thể cứu vãn.

Viêm tuỵ cấp là bệnh lý cực kỳ nguy hiểm, bởi tụy là cơ quan tiết ra các enzyme tiêu hóa. Khi bị viêm tụy cấp, các enzyme này quay lại tấn công và "ăn mòn" chính tuyến tụy cũng như các cơ quan lân cận. Nếu không được cấp cứu kịp thời, tỷ lệ tử vong do viêm tụy cấp thể nặng là cực kỳ cao, do bệnh có thể gây phản ứng viêm toàn thân và suy đa tạng chỉ trong vài giờ.

Các dấu hiệu viêm tuỵ cấp cần đặc biệt lưu ý

Bác sĩ Hu cũng chia sẻ, không hiếm trường hợp nhầm lẫn các dấu hiệu viêm tuỵ cấp với khó tiêu, đau dạ dày, rối loạn tiêu hoá thông thường giống ông Wang. Để tránh nhầm lẫn và rơi vào cảnh "hối không kịp", bác sĩ Hu nhắc nhở cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu đặc trưng của viêm tụy cấp sau đây:

- Đau bụng thượng vị dữ dội: Cơn đau xuất hiện đột ngột, thường sau một bữa ăn nhiều mỡ hoặc uống rượu bia, đau lan xuyên ra sau lưng và không thuyên giảm khi nghỉ ngơi.

- Nôn và buồn nôn: Bệnh nhân nôn nhiều, nôn xong vẫn không hết đau bụng.

- Chướng bụng, bí trung đại tiện: Bụng căng cứng, khó chịu do liệt ruột cơ năng.

- Dấu hiệu toàn thân: Có thể kèm theo sốt, vã mồ hôi, nhịp tim nhanh hoặc tụt huyết áp trong trường hợp nặng.

Ảnh minh họa

Để phòng ngừa bệnh viêm tụy cấp và duy trì sức khỏe, bác sĩ Hu đưa ra những lời khuyên thiết thực. Trước hết, cần xây dựng chế độ ăn uống cân bằng, tránh tuyệt đối việc ăn quá no trong một bữa và kiêng rượu bia hoàn toàn nếu đã có tiền sử mỡ máu cao. Ưu tiên thực phẩm nhẹ nhàng như rau lá xanh, ngũ cốc nguyên hạt giàu chất xơ và các loại đạm dễ tiêu từ cá hoặc gia cầm không da.

Đồng thời, tập thể dục thường xuyên là chìa khóa để chuyển hóa triglyceride hiệu quả. Mỗi người nên dành ít nhất 30 phút mỗi ngày để đi bộ nhanh, chạy bộ hoặc bơi lội. Đặc biệt, đối với những người có chỉ số mỡ máu quá cao, cần tuân thủ nghiêm ngặt lộ trình dùng thuốc và tái khám để tránh biến chứng viêm tụy cấp tái phát dẫn đến những hậu quả đáng tiếc.

Nguồn và ảnh: Sohu, Qilu Evening News, EBC