Cửa phòng cấp cứu Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức bật mở, một nam bệnh nhân được đưa vào trong tình trạng suy hô hấp dữ dội. Người đàn ông này liên tục ôm lồng ngực đau nhói, khó thở nặng kèm theo những tiếng nấc cụt dồn dập không thể kiểm soát. Tất cả những triệu chứng kinh hoàng này ập đến ngay sau một cuộc nhậu say sưa và một trận nôn mửa thốc tháo.

Thứ đồ uống "vạn người mê" khiến người đàn ông này rơi vào cảnh "thập tử nhất sinh" chính là bia rượu (Ảnh minh họa)

Ban đầu, những biểu hiện này rất dễ gay lầm tưởng đến một cơn nhồi máu cơ tim cấp tính hay một tai biến về phổi. Tuy nhiên, sau các cuộc thăm khám lâm sàng và nội soi khẩn cấp, các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã phát hiện ra một sự thật kinh hoàng bên trong cơ thể người bệnh. Lòng ống thực quản của ông đã bị rách toang, dịch vị trộn lẫn rượu bia đang tràn ra tàn phá khoang ngực. Người bệnh được chẩn đoán mắc hội chứng Boerhaave, tức vỡ thực quản tự phát. Đây là một tai biến tiêu hóa tối cấp với nguy cơ tử vong cực cao.

Cuộc cân não nghẹt thở trong phòng mổ

Ngay sau khi tiếp nhận bệnh nhân, một cuộc chạy đua với tử thần được kích hoạt tại Trung tâm Phẫu thuật Tiêu hóa và Bệnh lý sàn chậu thuộc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. TS.BS Nguyễn Xuân Hòa, Phó Giám đốc Trung tâm là người trực tiếp cầm dao mổ bước vào trận chiến giành giật mạng sống cho bệnh nhân.

TS.BS Nguyễn Xuân Hòa – Phó Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Tiêu hóa và Bệnh lý sàn chậu và ê kíp thực hiện phẫu thuật cho người bệnh (Ảnh từ BV)

Đứng trước bàn mổ, ê kíp phải đối mặt với một bài toán cân não. Vết vỡ thực quản nằm ở vị trí 1/3 dưới thực quản, llaf một vùng giải phẫu cực kỳ hiểm hóc và khuất sâu. Các bác sĩ phải lựa chọn giữa việc mổ đường ngực hay đường bụng để tiếp cận vết rách. Sau cuộc hội chẩn chớp nhoáng, TS.BS Nguyễn Xuân Hòa quyết định đi theo đường bụng để khâu lại thực quản nhằm bảo tồn tối đa sức lực cho người bệnh.

Quyết định này đặt lên tay phẫu thuật viên áp lực nghẹt thở, bởi đường bụng chỉ mở ra một khoảng không gian thao tác vô cùng hẹp, vỏn vẹn từ 8 đến 10cm. Chỉ cần một chút sơ sẩy hoặc đánh giá sai vị trí tổn thương, tính mạng người bệnh sẽ lập tức rơi vào nguy hiểm.

TS.BS Nguyễn Xuân Hòa chia sẻ: “Điều quan trọng nhất với hội chứng Boerhaave là thời gian. Nếu được chẩn đoán trong vòng 24 giờ đầu, khả năng khâu bảo tồn thực quản và cứu sống người bệnh sẽ cao hơn rất nhiều”. Còn nếu vượt qua thời gian này, các mô xung quanh sẽ hoại tử, cơ hội khâu bảo tồn thực quản sẽ khép lại.

Nhờ trình độ chuyên cao và sự phối hợp đa chuyên khoa nhuần nhuyễn, ca mổ đã thành công tốt đẹp. Sau phẫu thuật 5 ngày, người bệnh đã có thể ngồi dậy, được rút dẫn lưu màng phổi. Kết quả chụp kiểm tra cho thấy thực quản liền tốt, không còn rò dịch. Người bệnh được rút ống thông dạ dày và tập ăn qua đường miệng, sau 3 - 4 tuần có thể ăn uống bình thường.

TS.BS Nguyễn Xuân Hòa và người bệnh sau ca phẫu thuật thành công (Ảnh từ BV)

Cảnh báo cơ chế phá hủy thực quản từ áp lực nôn mửa và thói quen tai hại

Nhiều người thường xem chuyện nôn mửa sau khi uống rượu bia là bình thường, nhưng các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cảnh báo đây chính là ngòi nổ kích hoạt hội chứng Boerhaave.

Khi dung nạp lượng lớn rượu bia, dạ dày bị ngộ độc chất cồn sẽ co bóp dữ dội để tống chất độc ra ngoài. Trận nôn tháo dồn dập này tạo ra một áp lực khổng lồ đẩy ngược từ dưới lên. Khi áp lực trong lòng thực quản tăng vọt đột ngột vượt quá giới hạn đàn hồi của các thớ cơ, nó sẽ gây ra một vết rách toạc sâu hoắm.

Đặc biệt, một sai lầm phổ biến mà rất nhiều người say xỉn mắc phải chính là hành vi cố tình móc họng để ép nôn nhằm giải bớt rượu để tiếp tục cuộc nhậu. Hành động chủ động ép nôn này nguy hiểm không kém gì việc nôn tự phát do ngộ độc. Khi cố kích thích cổ họng, các cơ hoành và cơ bụng sẽ co thắt đột ngột với cường độ cực mạnh khi thực quản chưa kịp giãn mở đồng bộ. Áp lực dồn nén khủng khiếp này đập thẳng vào thành mạch, dễ dẫn tới rách niêm mạc hoặc tồi tệ hơn là vỡ thực quản hoàn toàn.

Đồ họa mô phỏng bệnh lý rách thực quản - hội chứng Boerhaave (Ảnh từ BV)

Điều nguy hiểm là do triệu chứng ban đầu đôi khi chỉ là đau ngực, khó thở hoặc nấc cụt, nhiều người chủ quan nằm nhà chờ tỉnh rượu mà không biết thực quản đang bị hoại tử từng giờ. Trước đây, phần lớn các ca bệnh như thế này đều dẫn đến kết cục tử vong do hạn chế về điều kiện chẩn đoán hình ảnh, gây mê hồi sức và kỹ thuật ngoại khoa. Hiện tại, dù y học đã hiện đại hơn rất nhiều nhưng không được vì vậy mà chủ quan, thời gian phát hiện và can thiệp vẫn là "chìa khóa vàng" quyết định mạng sống của bệnh nhân mắc hội chứng Boerhaave.

Thông qua trường hợp của người đàn ông này, các chuyên gia của bệnh viện khuyến cáo người dân tuyệt đối không lạm dụng rượu bia. Nếu sau khi uống rượu xuất hiện tình trạng nôn liên tục kèm theo đau ngực, khó thở hoặc nấc cụt kéo dài, bạn cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa sâu về tiêu hóa để được chẩn đoán kịp thời, tránh nguy cơ tử vong.