Không phải cứ chậm trả khoản vay vài ngày là lập tức bị đưa vào nhóm nợ xấu. Tuy nhiên, việc thanh toán chậm dù chỉ một khoản nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng nếu kéo dài. Để quản lý khoản vay tốt hơn, người vay cần hiểu rõ các mốc thời gian quá hạn, cách phân loại nhóm nợ và mức độ ảnh hưởng của từng nhóm nợ xấu.

Theo Điều 10 Thông tư 31/2024/TT-NHNN quy định các tổ chức tín dụng thực hiện phân loại nợ theo 5 nhóm:

Nhóm 1: Nợ đủ tiêu chuẩn

Nhóm 2: Nợ cần chú ý

Nhóm 3: Nợ dưới tiêu chuẩn

Nhóm 4: Nợ nghi ngờ

Nhóm 5: Nợ có khả năng mất vốn

Theo quy định về nợ xấu, nợ xấu là các khoản nợ thuộc nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5. Vậy nợ nhóm 1 và nợ nhóm 2 khác gì với 3 nhóm nợ xấu?

Ảnh minh họa

Nhóm 1: Nợ đủ tiêu chuẩn, chưa bị xem là nợ xấu

Nhóm 1 là nhóm dành cho các khoản vay được thanh toán đúng hạn hoặc chỉ phát sinh chậm trả trong thời gian rất ngắn. Thông thường, khoản vay quá hạn dưới 10 ngày vẫn có thể được xếp vào nhóm này nếu khách hàng nhanh chóng hoàn thành nghĩa vụ thanh toán. Đây là nhóm có mức độ rủi ro thấp nhất và không được xem là nợ xấu.

Tuy nhiên, người vay vẫn nên hạn chế việc trả chậm, bởi lịch sử thanh toán thường được các tổ chức tín dụng xem xét khi đánh giá khả năng vay vốn sau này.

Nhóm 2: Nợ cần chú ý, quá hạn từ 10 đến dưới 91 ngày

Nhóm 2 bắt đầu xuất hiện khi khoản vay bị chậm thanh toán từ khoảng 10 ngày đến dưới 91 ngày. Đây chưa phải là nợ xấu theo cách phân loại thông thường, nhưng được xem là dấu hiệu cảnh báo về khả năng trả nợ của khách hàng. Người vay thuộc nhóm này có thể gặp khó khăn hơn khi đăng ký các khoản vay mới, đặc biệt nếu lịch sử trả chậm lặp lại nhiều lần.

Ví dụ, một khách hàng thường xuyên trả chậm thẻ tín dụng, khoản vay tiêu dùng hoặc khoản trả góp điện thoại dù mỗi lần chỉ vài tuần cũng có thể khiến tổ chức tín dụng đánh giá mức độ rủi ro cao hơn.

Nhóm 3: Nợ dưới tiêu chuẩn, bắt đầu được tính là nợ xấu khi chậm trả từ 91 đến 180 ngày

Khi khoản vay quá hạn từ 91 ngày đến 180 ngày, khoản nợ sẽ bị xếp vào nhóm 3. Đây là nhóm đầu tiên được tính là nợ xấu. Khi thông tin tín dụng ghi nhận khoản vay thuộc nhóm này, khả năng tiếp cận các khoản vay mới của khách hàng sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.

Ảnh minh họa

Các ngân hàng và công ty tài chính thường xem khách hàng thuộc nhóm 3 là người có lịch sử thanh toán không tốt, cần đánh giá kỹ trước khi cấp thêm tín dụng.

Nhóm 4: Nợ nghi ngờ, quá hạn từ 181 đến 360 ngày

Nhóm 4 dành cho các khoản vay bị quá hạn trong khoảng 181 đến 360 ngày. Ở mức này, tổ chức tín dụng đánh giá khả năng thu hồi khoản vay đã giảm đáng kể. Người vay gần như sẽ gặp nhiều hạn chế khi muốn tiếp tục vay vốn, mở thẻ tín dụng hoặc sử dụng các sản phẩm tài chính khác.

Ngoài số ngày quá hạn, ngân hàng còn xem xét nhiều yếu tố khác như thu nhập, tài sản đảm bảo, lịch sử thanh toán trước đó để đánh giá khả năng xử lý khoản nợ.

Nhóm 5: Nợ có khả năng mất vốn, quá hạn trên 360 ngày

Nhóm 5 là mức phân loại rủi ro cao nhất, áp dụng với các khoản vay quá hạn trên 360 ngày. Đây là nhóm nợ được đánh giá có khả năng thu hồi rất thấp. Khi khoản vay rơi vào nhóm này, người vay sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng trong thời gian dài.

Nợ xấu ảnh hưởng thế nào đến việc vay tiền sau này?

Nợ xấu khiến các tổ chức tín dụng có thêm lý do để thận trọng khi xét duyệt hồ sơ vay mới. Khi đánh giá khoản vay, ngân hàng không chỉ nhìn vào thu nhập mà còn xem xét lịch sử tín dụng, bao gồm việc khách hàng từng trả chậm hay chưa, khoản nợ thuộc nhóm nào và đã xử lý hay chưa.

Người từng có nợ xấu có thể gặp khó khăn khi vay mua nhà, mua xe, mở thẻ tín dụng hoặc vay tiêu dùng. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nhóm nợ, thời gian quá hạn và chính sách của từng tổ chức tín dụng.

Làm sao để hạn chế tình trạng chậm trả, nợ xấu?

Để tránh phát sinh nợ xấu, người vay nên chủ động quản lý các khoản thanh toán hàng tháng, đặc biệt với thẻ tín dụng, khoản vay trả góp hoặc khoản vay tự động trừ tiền. Một số thói quen đơn giản có thể giúp hạn chế rủi ro như đặt lịch nhắc thanh toán, duy trì một khoản tiền dự phòng để trả nợ hoặc liên hệ sớm với ngân hàng khi gặp khó khăn về dòng tiền.

Nợ xấu thường không xuất phát từ một lần chậm trả nhỏ, mà chủ yếu đến từ việc thiếu kiểm soát các khoản vay trong thời gian dài. Hiểu rõ các mốc phân loại nợ sẽ giúp người vay chủ động hơn trong việc bảo vệ lịch sử tín dụng và duy trì khả năng tiếp cận các sản phẩm tài chính khi cần thiết.