Có một khoảng thời gian, tôi gần như không dám mở ứng dụng ngân hàng. Tin nhắn báo đến không phải là lương mà là hạn thanh toán. Mỗi tháng, tiền vừa về tài khoản là ngay lập tức "chia nhau" để trả nợ, đóng lãi, thanh toán thẻ tín dụng và những khoản vay trước đó.

Tôi từng nghĩ chỉ cần kiếm được nhiều tiền hơn là mọi chuyện sẽ ổn. Nhưng sau này mới nhận ra thu nhập chỉ là một phần của bài toán. Điều thực sự giúp tôi thoát khỏi cảnh nợ nần lại đến từ việc thay đổi cách nhìn và cách quản lý tiền.

1. Dừng vay khoản mới để trả khoản cũ

Đây là quyết định khó nhất nhưng cũng quan trọng nhất. Trước đây, mỗi khi sắp đến hạn thanh toán, phản xạ đầu tiên của tôi là tìm cách vay thêm ở nơi khác để xoay vòng. Có lúc là mở thêm thẻ tín dụng, có lúc là ứng tiền lương, có lúc vay bạn bè hoặc người thân với suy nghĩ "tháng sau sẽ trả".

Thực tế, cách làm này chỉ khiến món nợ ngày càng phình to. Tôi không giải quyết được vấn đề mà chỉ dời nó sang một thời điểm khác, kèm theo nhiều khoản lãi hơn. Khi quyết định ngừng vay mới, tôi buộc phải đối diện với tình hình tài chính thật của mình. Điều đó không dễ chịu, nhưng chính sự thẳng thắn ấy mới là bước đầu tiên để tìm được lối ra.

2. Ghi lại toàn bộ các khoản nợ thay vì né tránh

Có thời điểm tôi chẳng biết mình đang nợ bao nhiêu. Mỗi nơi một ít, mỗi khoản một thời hạn cùng mức lãi khác nhau. Vì không muốn đối diện nên tôi cũng chẳng muốn thống kê. Cho đến một ngày, tôi ngồi xuống và viết hết ra giấy: Nợ ai, bao nhiêu tiền, lãi suất thế nào, ngày phải thanh toán ra sao.

Ảnh minh họa

Danh sách ấy dài hơn tôi tưởng, nhưng nó cũng giúp mọi thứ trở nên rõ ràng. Tôi biết khoản nào cần ưu tiên, khoản nào có thể thương lượng, khoản nào cần trả ngay để tránh phát sinh thêm lãi. Không phải mọi vấn đề đều được giải quyết ngay sau khi viết ra, nhưng ít nhất tôi không còn cảm giác mình đang bị những khoản nợ vô hình bủa vây.

3. Chấp nhận sống khổ một thời gian

Có lẽ đây là điều khiến tôi thay đổi nhiều nhất. Trước kia, tôi luôn cố giữ một hình ảnh rằng cuộc sống của mình vẫn ổn. Tôi vẫn đi ăn ngoài, vẫn mua đồ giảm giá vì nghĩ "đằng nào cũng rẻ", vẫn đi chơi cuối tuần để tự thưởng sau những ngày làm việc.

Nhưng khi đã quyết tâm trả nợ, tôi hiểu rằng mình không thể tiếp tục chi tiêu như lúc chưa có áp lực tài chính. Tôi nấu ăn nhiều hơn, hạn chế mua sắm theo cảm hứng, tạm hoãn những chuyến du lịch và cân nhắc kỹ trước mỗi khoản chi.

Ban đầu, tôi thấy khá gò bó. Nhưng sau vài tháng, tôi nhận ra phần lớn những khoản cắt giảm ấy không hề làm chất lượng cuộc sống đi xuống. Ngược lại, cảm giác nhìn số nợ giảm dần còn mang lại sự nhẹ nhõm lớn hơn rất nhiều.

4. Dùng mọi khoản thu nhập tăng thêm để trả nợ

Trước đây, mỗi khi có thưởng, có tiền làm thêm hoặc nhận được một khoản bất ngờ, tôi thường nghĩ mình xứng đáng tự thưởng trước, sau đó mới tính đến chuyện trả nợ. Và mọi chuyện chỉ thay đổi khi tôi đảo ngược quy trình này.

Bất kỳ khoản thu nhập nào ngoài lương chính, tôi đều ưu tiên dành phần lớn để thanh toán nợ. Có tháng chỉ trả thêm được vài triệu đồng, có tháng nhiều hơn, nhưng khoản nợ luôn tiến về phía trước thay vì đứng yên.

Ảnh minh họa

Điều này cũng tạo cho tôi động lực kiếm thêm. Tôi nhận một vài công việc freelance, bán bớt những món đồ ít dùng và tận dụng kỹ năng sẵn có để tăng thu nhập. Số tiền ấy không giúp tôi giàu lên ngay, nhưng nó rút ngắn đáng kể thời gian phải sống cùng áp lực nợ nần.

5. Phải thật kiên nhẫn

Điều khiến tôi nản nhất khi trả nợ là cảm giác mình đã rất cố gắng nhưng tổng số tiền phải trả vẫn còn quá lớn. Có những tháng tôi chỉ giảm được một phần rất nhỏ. Có lúc phát sinh việc ngoài ý muốn khiến kế hoạch bị chậm lại. Nếu cứ nhìn vào đích đến, tôi rất dễ bỏ cuộc.

Vì thế, tôi học cách ghi nhận những tiến bộ nhỏ. Một khoản vay đã được tất toán. Một tháng không phát sinh nợ mới. Một kỳ thanh toán đúng hạn. Một khoản tiết kiệm đầu tiên sau nhiều tháng.

Những điều tưởng như rất nhỏ ấy lại giúp tôi duy trì động lực lâu dài. Đến khi nhìn lại, tôi mới nhận ra mình đã đi được một quãng đường rất xa.

Thoát khỏi nợ nần không phải là câu chuyện xảy ra trong một sớm một chiều. Với tôi, đó là kết quả của rất nhiều quyết định nhỏ được lặp lại mỗi ngày. Không còn né tránh, không tiếp tục vay để vá khoản cũ, chi tiêu có kế hoạch hơn, ưu tiên trả nợ mỗi khi có thêm thu nhập và đủ kiên nhẫn để đi từng bước một.

Tôi không trở nên giàu có chỉ sau vài tháng. Nhưng điều quý giá nhất là cảm giác kiểm soát được nợ nần thay vì để nợ nần kiểm soát cuộc sống của mình. Và chỉ riêng điều đó cũng đủ để mọi nỗ lực trong suốt quãng thời gian ấy trở nên xứng đáng.