Gan giữ vai trò như "nhà máy hóa chất" lớn nhất trong cơ thể, đảm nhận hơn 500 chức năng sinh lý quan trọng, đặc biệt là quá trình chuyển hóa dinh dưỡng và trung hòa độc tố. Khi thời tiết chuyển giao sang đầu thu, khí hậu hanh khô đặc trưng rất dễ gây ra tình trạng "thu táo" (khô gắt mùa thu), làm quá trình lưu thông khí huyết chậm lại và tạo thêm áp lực chuyển hóa lên gan. Lúc này, dù là người khỏe mạnh hay người có lá gan suy yếu đều cần chú trọng chăm sóc cơ quan này.

Đặc biệt, nếu bạn thường xuyên gặp phải các dấu hiệu như đắng miệng mỗi sáng thức dậy, da dẻ sần sùi dễ nổi mụn nhọt, mắt khô mỏi, ngứa da dai dẳng hoặc luôn cảm thấy mệt mỏi vô cớ, đó là lúc lá gan đang chật vật "kêu cứu". Bên cạnh việc duy trì chế độ ăn uống cân bằng và ngủ sớm/ngủ đủ giấc, bạn nên tập trung vào quá trình thải độc và dưỡng gan bằng 5 loại đồ uống tự nhiên dưới đây:

1. Trà hoa cúc

Ảnh minh họa

Hoa cúc chứa hàm lượng cao các hợp chất flavonoid, apigenin và sesquiterpene lactone. Những hoạt chất này có khả năng trung hòa các gốc tự do, giảm thiểu tình trạng viêm tế bào gan và kích thích quá trình lưu thông mật.

Theo bác sĩ Zhou Junwei thuộc Bệnh viện Y học Cổ truyền Bắc Kinh (Trung Quốc), trong Đông y, hoa cúc có tính mát, đi vào kinh gan và kinh phế, giúp thanh nhiệt giải độc và làm dịu can hỏa hiệu quả. Việc dùng trà hoa cúc vào đầu mùa thu giúp hạ men gan và xua tan tình trạng khô mắt rõ rệt.

Bác sĩ Zhou Junwei khuyên nên kết hợp thêm kỷ tử vào pha cùng để tăng tối đa hiệu quả dưỡng gan. Kỷ tử rất giàu polysaccharide và betaine, đây là hai chất giúp bổ gan thận, bảo vệ màng tế bào gan, ngăn ngừa sự lắng đọng mỡ thừa và bù đắp dưỡng chất cho các tế bào gan đang bị tổn thương.

- Cách pha: Dùng 5 - 8 bông cúc khô cùng 10 hạt kỷ tử rửa sạch qua nước ấm. Cho tất cả vào bình, hãm với 300ml nước nóng khoảng 85 - 90 độ C trong 10 - 15 phút.

- Lưu ý: Người có thể trạng hư hàn, dễ bị lạnh bụng hoặc đang đi ngoài phân lỏng nên uống khi trà còn ấm và có thể thả thêm 1 - 2 lát gừng tươi.

2. Nước dâu tằm

Quả dâu tằm chín mọng là nguồn cung cấp dồi dào chất chống oxy hóa anthocyanin, resveratrol cùng các vitamin C, E. Bác sĩ Wu Zhijuan tại Bệnh viện trực thuộc đầu tiên của Đại học Y khoa Quảng Châu (Trung Quốc) chỉ ra rằng, hoạt chất anthocyanin trong dâu tằm có khả năng ức chế mạnh mẽ quá trình lipid hóa tại gan, hỗ trợ cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ và kích hoạt các enzyme giải độc gan hoạt động tối đa.

Ảnh minh họa

Bác sĩ Wu Zhijuan gợi ý nên kết hợp dâu tằm với táo gai (sơn trà) để tăng tác dụng. Táo gai chứa nhiều axit hữu cơ và flavonoid giúp kích thích tiêu hóa, phân giải chất béo tích tụ trong dạ dày, từ đó giảm bớt gánh nặng chuyển hóa mỡ cho gan vô cùng tốt.

- Cách pha: Dùng 15g dâu tằm tươi (hoặc 10g dâu tằm khô) kết hợp cùng 5g táo gai xắt lát. Đun sôi nhẹ với 500ml nước trong 10 phút rồi lọc lấy nước uống.

- Lưu ý: Người đang bị viêm dạ dày do thừa axit nên tiết chế lượng táo gai để tránh kích ứng niêm mạc dạ dày. Tuyệt đối không uống khi bụng đói.

3. Trà xanh, tốt hơn khi hãm từ lá trà tươi

Lá trà xanh tươi chứa nồng độ EGCG (Epigallocatechin gallate) cực kỳ cao. Bác sĩ Wu Zhijuan nhấn mạnh EGCG là chất chống oxy hóa mạnh thuộc nhóm polyphenol có khả năng thúc đẩy hoạt động của enzyme glutathione S-transferase, enzyme then chốt trong giai đoạn hai của quá trình giải độc gan. EGCG giúp loại bỏ các kim loại nặng, giảm hiện tượng xơ hóa gan và ngăn ngừa tổn thương tế bào gan.

Nếu không tìm được lá trà xanh tươi, bạn hoàn toàn có thể thay thế bằng trà xanh khô (trà mạn). Tuy nhiên, cần lưu ý pha loãng để giảm bớt nồng độ tannin, tránh gây cản trở quá trình hấp thu sắt của cơ thể.

Ảnh minh họ

- Cách hãm: Rửa sạch một nắm lá trà tươi, vò nhẹ cho hơi dập rồi cho vào bình. Rót nước sôi tráng nhanh một lượt để bỏ bớt vị chát đắng, sau đó rót 500ml nước sôi vào hãm trong 15 phút.

- Lưu ý: Không uống trà xanh lúc bụng đói vì dễ gây "say trà" và cào xé dạ dày. Tránh uống trà quá đặc hoặc uống vào buổi tối để không gây mất ngủ.

4. Trà bồ công anh

Bồ công anh từ lâu đã được ví như một loại "thảo dược giải độc gan" hàng đầu. Trong cây bồ công anh chứa các hợp chất đắng như taraxacin và choline, có tác dụng kích thích gan tăng tiết dịch mật, hỗ trợ quá trình tiêu hóa chất béo và đào thải độc tố ra khỏi cơ thể nhanh chóng. Ngoài ra, bác sĩ Zhou Junwei tiết lộ tính chất lợi tiểu tự nhiên của bồ công anh còn giúp thận và gan được thải độc sâu, loại bỏ axit uric dư thừa, giảm "hỏa gan".

Ảnh minh họa

- Cách pha: Dùng 10g cành lá bồ công anh khô rửa sạch. Cho vào nồi đun sôi nhẹ cùng 600ml nước trong khoảng 10 phút, để nguội bớt rồi chia làm nhiều lần uống trong ngày.

- Lưu ý: Do bồ công anh có đặc tính thanh nhiệt và lợi tiểu rất mạnh, những người có cơ địa lạnh hoặc huyết áp thấp không nên uống quá nhiều hoặc uống liên tục nhiều tuần liền.

5. Nước đậu xanh nấu loãng

Đậu xanh rất dồi dào các loại axit amin thiết yếu, vitamin nhóm B, flavonoid và polysaccarit. Trong y học cổ truyền, bác sĩ Zhou Junwei cho biết đậu xanh có tính mát, vị ngọt, đi vào kinh tâm và vị, nổi tiếng với công dụng thanh nhiệt, giải độc do thuốc hoặc thực phẩm. Bác sĩ Wu Zhijuan bổ sung thêm rằng các polyphenol trong vỏ đậu xanh giúp trung hòa gốc tự do, giảm áp lực cho gan khi phải xử lý các chất độc hại tích tụ.

Ảnh minh họa

- Cách nấu: Lấy 50g đậu xanh nguyên vỏ rửa sạch bùn đất. Cho đậu vào nồi cùng 1 lít nước, đun sôi trên lửa lớn khoảng 10 - 15 phút cho đến khi hạt đậu vừa chín tới, nước chuyển màu xanh trong thì tắt bếp. Chắt lấy phần nước loãng này để uống.

- Lưu ý: Tuyệt đối không ninh đậu xanh quá ninh nhừ đến mức nát vụn hoặc thêm nhiều đường, vì nước đậu xanh quá đặc và ngọt sẽ làm tăng chỉ số đường huyết, tạo thêm gánh nặng chuyển hóa mỡ cho gan. Cũng không nên uống quá nhiều và uống sát giờ uống thuốc.

Nguồn và ảnh: Youth.CN, Baidu, Family Doctor