Người phụ nữ 72 tuổi (Trung Quốc) ngồi trong phòng khách trống trải, lặng lẽ nghe những lời chất vấn của các con mà lòng lạnh ngắt. Bà đã chia hết tiền dưỡng già cho con cái. Nhưng rồi một lần bị ngã khiến bà không thể tự đi lại được.

Con trai nói bận công việc. Con gái bảo nhà chồng có nhiều quy tắc, không tiện chăm sóc mẹ. Cuối cùng, “giải pháp tốt nhất” mà các con thống nhất là để bà dùng chính tiền của mình vào viện dưỡng lão. Đau lòng hơn, khi trong tài khoản của bà chỉ còn khoảng 30.000 tệ, hai chị em lại thay nhau đến nhà, yêu cầu bà đưa nốt số tiền còn lại.

Đây không phải một câu chuyện hư cấu mà là thực tế đang diễn ra trong rất nhiều gia đình.

Ảnh minh hoạ

Một khảo sát năm 2026 cho thấy, hơn 60% người cao tuổi đã nghỉ hưu ở Trung Quốc vẫn tiếp tục hỗ trợ tài chính cho con cái trưởng thành. Khảo sát của Viện Khoa học Xã hội Thượng Hải còn chỉ ra rằng 72% cha mẹ nghỉ hưu từng trợ cấp cho con, trong đó 35% mỗi tháng chi hơn 3.000 tệ. Nhiều người nghĩ rằng dốc hết mọi thứ cho con là tình yêu thương. Nhưng số liệu lại cho thấy một sự thật khá phũ phàng.

Một báo cáo năm 2025 cho thấy những người cao tuổi sớm chuyển hết nhà cửa, tiền tiết kiệm cho con có mức độ hài lòng với cuộc sống tuổi già chưa đến 32%. Trong khi đó, những người giữ được sự độc lập tài chính có tỷ lệ hài lòng trên 78%.

Tiền cho đi rất dễ.

Nhưng muốn lấy lại thì vô cùng khó.

Một khi đánh mất sự chủ động và lòng tự trọng, nhiều khi không thể lấy lại được nữa.

Bà Trương sống ở tầng dưới khu chung cư là một ví dụ. Bà đã sớm sang tên nhà và chuyển toàn bộ tiền tiết kiệm cho con trai. Ban đầu, con trai và con dâu đối xử với bà vô cùng ngọt ngào. Nhưng sau khi mọi thủ tục hoàn tất, thái độ của họ thay đổi hẳn. Khi bà nhập viện vì bệnh, con trai than tốn kém, con dâu chê việc chăm sóc quá phiền phức. Không lâu sau, bà được đưa đến một viện dưỡng lão giá rẻ ở ngoại ô. Căn phòng hướng bắc quanh năm ít ánh nắng. Gia đình con trai cả năm cũng chỉ ghé thăm vài lần.

Bà từng nghĩ rằng trao hết mọi thứ sẽ đổi lấy niềm vui sum vầy tuổi già. Nhưng thứ bà nhận được lại là những ngày cô đơn kéo dài nơi hành lang viện dưỡng lão.

Ngược lại, ông Lý ở căn hộ bên cạnh lại nổi tiếng là người tiết kiệm. Con trai mua nhà, ông không góp tiền. Con gái mua xe, ông cũng không tài trợ. Các con đôi lúc vẫn phàn nàn, nhưng mỗi dịp lễ Tết đều mang quà đến thăm. Ngày thường vẫn gọi điện hỏi han đều đặn. Mỗi khi trong nhà có việc lớn, họ luôn đến bàn bạc với ông một cách tôn trọng.

Lý do rất đơn giản. Ai cũng biết ông có lương hưu ổn định và một khoản tiết kiệm đáng kể. Họ hiểu rằng cha mình vẫn có khả năng tự chủ cuộc sống và cần được đối xử tử tế.

Bà Vương lại là người sống rất tỉnh táo. Khi con cái kết hôn, bà chỉ hỗ trợ trong khả năng của mình, tuyệt đối không đụng vào khoản dưỡng già. Bà luôn giữ một khoản tiền dự phòng, tự quản lý lương hưu, thích du lịch thì đi du lịch, thích khiêu vũ thì khiêu vũ, chú trọng chăm sóc sức khỏe. Bà không can thiệp quá sâu vào cuộc sống riêng của con cái, cũng không biến mình thành “bảo mẫu miễn phí” lúc nào cũng sẵn sàng phục vụ. Kết quả là các con lại càng tôn trọng bà hơn. Chuyện lớn chuyện nhỏ đều muốn nghe ý kiến của mẹ.

Ba người hàng xóm.

Ba kiểu tuổi già khác nhau.

Khác biệt đôi khi chỉ nằm ở một cuốn sổ tiết kiệm và một cái đầu đủ tỉnh táo.

Khảo sát Theo dõi Gia đình Trung Quốc cho thấy 62% cha mẹ từng dùng gần hết tiền dưỡng già để hỗ trợ con mua nhà. Báo cáo Phát triển Sự nghiệp Người cao tuổi Trung Quốc cũng cho thấy gần 48% người trên 60 tuổi chủ động chuyển tài sản cho con từ sớm. Trong số đó, có tới 62% sau này cảm thấy hối hận. Đằng sau hiện tượng này là sự thay đổi của xã hội hiện đại.

Quan niệm “nuôi con để dựa vào tuổi già” đang dần mất đi sức nặng.

Khảo sát Chăm sóc châu Á năm 2024 của Manulife cho thấy ngày càng nhiều người không còn tin tưởng tuyệt đối vào mô hình “dưỡng con để phòng tuổi già”. Sách trắng về hưu trí thương mại đô thị Trung Quốc cũng ghi nhận hơn một nửa số người được khảo sát bắt đầu nghi ngờ quan niệm này.

Không hẳn vì con cái bất hiếu mà vì thời đại đã thay đổi. Chi phí sinh hoạt ngày càng cao. Các gia đình trẻ cũng phải vật lộn với vô số áp lực riêng. Khi cha mẹ trao đi toàn bộ giá trị kinh tế của mình, trong suy nghĩ thực dụng của một số người, họ có thể từ vị trí “người hỗ trợ” trở thành “người cần được hỗ trợ”. Cán cân trong mối quan hệ từ đó cũng âm thầm thay đổi.

Một nghiên cứu của Đại học Thanh Hoa cho thấy những bậc cha mẹ dốc tiền mua nhà cho con có nguy cơ mắc trầm cảm tuổi già cao hơn 2,3 lần so với những người khác.

Một số thống kê y khoa cũng chỉ ra rằng rất nhiều bệnh lý tim mạch ở người cao tuổi có liên quan đến áp lực tài chính và nỗi lo cạn kiệt tiền dưỡng già. Khi rút cạn bản thân để hỗ trợ con cái, nhiều người không chỉ mất tiền mà còn đánh đổi cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.

Khảo sát của Hiệp hội Người cao tuổi Trung Quốc từng cho thấy hơn 82% người già khi còn trẻ từng kỳ vọng sẽ được con cái phụng dưỡng lúc về già. Nhưng khi thực sự bước vào tuổi già, chỉ khoảng 18% có thể chủ yếu dựa vào con để chăm sóc. Khoảng cách rất lớn giữa kỳ vọng và thực tế đã trở thành nỗi thất vọng của không ít người.

Vậy những người biết giữ lại cho mình một phần thì sao?

Kết quả nghiên cứu cho thấy họ thường có mức độ hạnh phúc cao hơn đáng kể.

Phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Người cao tuổi Trung Quốc cho thấy người cao tuổi độc lập về tài chính có mức độ hài lòng cuộc sống cao hơn trên 50% so với những người phụ thuộc vào con cái.

Trong vài năm gần đây, tỷ lệ người cao tuổi thành thị tự quản lý tài sản và không giao hết tiền cho con cũng tăng mạnh. Bởi khi trong tay vẫn còn tiền, họ có quyền lựa chọn. Khi bệnh tật, họ có thể tự quyết định việc điều trị. Khi muốn đi đâu đó, họ không cần dè dặt ngửa tay xin con từng khoản chi phí. Tiền bạc không chỉ là vật chất. Đối với nhiều người già, đó còn là sự tự tin, là quyền tự quyết và cũng là con đường lui cuối cùng của cuộc đời.

Ngày nay, ngày càng nhiều người cao tuổi thay đổi suy nghĩ. Họ không còn đặt toàn bộ hy vọng vào con cái. Họ giữ ngôi nhà của mình, duy trì khoảng cách vừa đủ với con cháu, quan tâm nhưng không phụ thuộc. Họ dành tiền cho sức khỏe, khám bệnh định kỳ, theo đuổi sở thích cá nhân, xây dựng các mối quan hệ xã hội riêng. Họ hiểu rằng tình yêu thương cần có ranh giới, sự hy sinh cũng cần có giới hạn.

Đó không phải ích kỷ. Đó là sự tỉnh táo sau khi đã trải qua đủ thăng trầm của cuộc đời.

Khi một người già có thể tự chăm sóc tốt cho bản thân, họ thường không trở thành gánh nặng cho con cái, và mối quan hệ gia đình cũng dễ quay về với bản chất tốt đẹp vốn có.

Có lẽ cách sống tốt nhất khi về già không phải là cống hiến đến kiệt quệ, mà là giống như một cây cổ thụ vẫn tự mình bén rễ sâu vào đất, tự nuôi dưỡng chính mình. Khi bản thân vẫn là một phong cảnh đẹp, những người đi ngang qua tự nhiên sẽ muốn dừng lại ngắm nhìn.