Theo quan niệm phổ biến, muốn sống lâu và phòng tránh ung thư thì phải tập thể dục đều đặn, cường độ cao quanh năm. Nhưng một nghịch lý đang khiến giới chuyên gia sức khỏe phải chú ý: Nhật Bản - quốc gia nhiều năm liền nằm trong nhóm tuổi thọ trung bình cao nhất thế giới theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đồng thời có tỷ lệ mắc ung thư thấp hơn nhiều so với phần lớn châu Âu và châu Mỹ – lại là nơi có chưa đến 35% dân số duy trì thói quen tập thể dục cường độ cao thường xuyên, thấp hơn nhiều so với khuyến nghị của WHO.

Vậy điều gì đã giúp người Nhật "miễn nhiễm" với nghịch lý này? Các bác sĩ cho rằng câu trả lời không nằm ở phòng gym, mà ở 5 chi tiết rất nhỏ trong đời sống hằng ngày.

Không tập thể dục không có nghĩa là lười vận động

Cần phân biệt rõ: "thiếu vận động có hại cho sức khỏe" là nói về việc ngồi lâu, ít di chuyển, gần như bất động. Còn việc người Nhật "không thích tập thể dục" chỉ đơn giản là họ không chủ động chạy bộ hay tập gym, chứ không phải ngồi yên cả ngày. Trên thực tế, họ đi bộ rất nhiều trong sinh hoạt thường nhật – số bước chân mỗi ngày vượt xa mức trung bình toàn cầu. Đây là dạng vận động nhẹ, liên tục, không gây áp lực lên cơ thể nhưng vẫn đủ để thúc đẩy trao đổi chất và tuần hoàn máu, đặc biệt phù hợp với người trung niên và cao tuổi.

Một nghiên cứu kéo dài 15 năm của Viện Y tế Công cộng, Đại học Tokyo cho thấy: so với việc tập luyện cường độ cao nhưng ngắt quãng, những thói quen lành mạnh ổn định, duy trì lâu dài mới thực sự làm giảm nguy cơ mắc bệnh mãn tính và ung thư.

Dưới đây là 5 thói quen được xem là "chìa khóa" của người Nhật:

1. Ăn nhẹ, ăn điều độ, hạn chế dầu mỡ và muối

Ẩm thực Nhật Bản theo nguyên tắc "ít dầu, ít muối, ít chiên rán", ưu tiên hấp, luộc, chần thay vì chiên rán ở nhiệt độ cao – vốn dễ sinh chất gây ung thư. Họ cũng ăn rất ít thịt chế biến sẵn như xúc xích, giăm bông, thay vào đó là cá biển sâu, đậu nành, ngũ cốc nguyên hạt, rau củ quả tươi – nhóm thực phẩm giàu protein chất lượng cao và có tính chống viêm.

2. Ăn ít, ăn đa dạng, dừng lại khi no 70%

Người Nhật có thói quen ăn nhiều bữa nhỏ, đa dạng thực phẩm và không bao giờ ăn quá no. Việc dừng ở mức no 70% giúp hệ tiêu hóa không phải hoạt động quá tải trong thời gian dài, từ đó giảm nguy cơ rối loạn chuyển hóa, béo phì và các bệnh tiêu hóa.

3. Khám sức khỏe định kỳ, tầm soát sớm

Nhật Bản có hệ thống khám sức khỏe quốc gia với tỷ lệ tham gia rất cao, các xét nghiệm tầm soát ung thư được thực hiện thường xuyên và kỹ lưỡng. Nhờ đó, phần lớn tổn thương nhỏ hay viêm mãn tính được phát hiện và can thiệp sớm, trước khi tiến triển thành bệnh nặng.

4. Ngủ đúng giờ, hạn chế rượu bia và thuốc lá

Tỷ lệ người Nhật thức khuya cực thấp; phần lớn giữ giờ giấc ngủ đều đặn để nội tạng được phục hồi. Tỷ lệ hút thuốc và lạm dụng rượu bia trên toàn quốc cũng duy trì ở mức thấp trong thời gian dài, giúp giảm tổn thương gan, thận và nguy cơ đột biến tế bào.

5. Giữ tâm trạng ổn định, tránh căng thẳng kéo dài

Lo âu, cáu gắt và trầm cảm kéo dài có thể gây rối loạn nội tiết và làm suy yếu hệ miễn dịch. Với lối sống có kỷ luật, người Nhật thường giữ được sự bình tĩnh, ít căng thẳng cảm xúc – yếu tố giúp hệ miễn dịch hoạt động ổn định hơn.

Người bình thường có thể áp dụng ngay

Không cần tập luyện vất vả, ai cũng có thể bắt đầu từ những điều đơn giản: giảm đồ chiên rán, muối đường; ăn cá biển sâu 2-3 lần/tuần; ăn đến no 70% và ngừng lại; đứng dậy vận động khoảng 5 phút mỗi giờ ngồi; ưu tiên đi bộ hoặc đạp xe khi di chuyển gần; khám sức khỏe tổng quát ít nhất 1 lần/năm; hạn chế thức khuya, rượu bia, thuốc lá; và học cách điều tiết cảm xúc mỗi ngày.

Đôi khi, bí quyết sống thọ không nằm ở phòng tập, mà ở những thói quen nhỏ được lặp lại mỗi ngày.

Theo Aboluowang