Bác sĩ Romit Bhattacharya, chuyên gia tim mạch tại Bệnh viện Mass General Brigham (Mỹ) cho biết, về bản chất thì hệ thống chất béo trong máu gồm hai loại chính là HDL cholesterol tốt và LDL thường gọi là "cholesterol xấu".

Ông cảnh báo, khi nồng độ LDL "cholesterol xấu" tăng cao vượt ngưỡng an toàn trong thời gian dài, mỡ sẽ liên tục lắng đọng lên thành mạch và tạo thành các mảng xơ vữa bám dày. Chúng làm hẹp lòng mạch, cản trở dòng máu đi nuôi cơ thể. Quá trình này trực tiếp gây ra các bệnh tim mạch nghiêm trọng như tăng huyết áp, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, bệnh động mạch ngoại biên... Càng không phát hiện và "sửa chữa" sớm thì tuổi thọ sẽ càng bị rút ngắn nhiều.

"Cholesterol xấu" cao làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch nghiêm trọng (Ảnh minh họa

Cũng theo ông, trên thực tế khi cholesterol xấu tăng lên, cơ thể sẽ có nhiều thay đổi, quan trọng là không phải ai cũng để ý đến chúng. Ví dụ như các mạch máu ở chân là nơi chịu áp lực rất lớn khi chúng ta di chuyển, nên bạn hoàn toàn có thể nhận biết sớm tình trạng cholesterol xấu "chạm đỉnh" thông qua 5 dấu hiệu rõ rệt khi đi bộ dưới đây:

1. Đau cách hồi khi đi bộ

Đau cách hồi khi đi bộ là một triệu chứng điển hình của bệnh động mạch ngoại biên (PAD) do cholesterol cao. Khi "cholesterol xấu" dư thừa tích tụ trong thành động mạch, nó hình thành các mảng xơ vữa, làm hẹp hoặc tắc nghẽn mạch máu. Điều này khiến lưu lượng máu đến chân bị giảm, đặc biệt khi vận động như đi bộ.

Ngày qua ngày, hệ quả là cơ bắp không nhận đủ oxy, gây ra cảm giác đau, chuột rút hoặc tê bì ở bắp chân sau một quãng đường nhất định. Triệu chứng này thường giảm khi nghỉ ngơi nhưng sẽ tái phát khi tiếp tục đi bộ, tạo ra chu kỳ đau cách hồi.

2. Đau bắp chân hoặc đau mông khi đi bộ

Một nghiên cứu trên tạp chí Lipids in Health and Disease chỉ ra đau bắp chân, đùi hoặc mông khi đi bộ có thể là dấu hiệu quan trọng để cảnh báo "cholesterol xấu" cao. Khi lượng cholesterol LDL trong máu tăng cao, nó có thể tích tụ trong thành động mạch. Từ đó hình thành các mảng xơ vữa, làm hẹp hoặc tắc nghẽn dòng chảy của máu đến các cơ quan, đặc biệt là chân.

Đau bắp chân bất thường khi đi bộ rất có thể là do vấn đề nghiêm trọng về mạch máu (Ảnh minh họa)

Bên cạnh đó, khi vận động thì cơ bắp cần nhiều oxy hơn. Nhưng do động mạch bị hẹp, máu không cung cấp đủ oxy nên dẫn đến đau, chuột rút hoặc tê bì ở bắp chân, đùi hoặc mông. Nếu không điều trị kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành biến chứng nghiêm trọng như loét chân, hoại tử do thiếu máu cục bộ.

3. Cảm thấy lạnh người khó hiểu khi đi bộ

Ít ai biết rằng, cảm giác lạnh người khi đi bộ cũng là dấu hiệu của "cholesterol xấu" tăng cao. Khi mức cholesterol LDL (xấu) tăng cao, nó gây tích tụ mảng xơ vữa trong động mạch, làm giảm lưu lượng máu đến các cơ quan, đặc biệt là chân và tay.

Theo giải thích của bác sĩ Romit Bhattacharya, nếu lưu thông máu trong bị ảnh hưởng, cơ thể không thể cung cấp đủ oxy và nhiệt độ cần thiết cho các mô, dẫn đến cảm giác lạnh, tê bì hoặc mất cảm giác… đặc biệt khi vận động. Điều này thường đi kèm với các triệu chứng khác như đau cách hồi, chuột rút hoặc yếu cơ khi đi bộ.

4. Tê hoặc ngứa ran chân khi đi bộ

Hiệp hội tim mạch Hoa kỳ cảnh báo dấu hiệu này tuy rất dễ thấy nhưng không phải ai cũng biết, bởi hay bị nhầm lẫn với mệt mỏi khi đi bộ hoặc lâu ngày không vận động.

Sự thật là, khi máu không cung cấp đủ oxy, dưỡng chất cho các dây thần kinh và cơ bắp do cholesterol LDL cao, người bệnh có thể cảm thấy tê, châm chích hoặc ngứa ran, đặc biệt khi vận động. Nhìn chung, nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển nặng hơn, gây loét chân, hoại tử do thiếu máu cục bộ. Thậm chí làm tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

5. Cảm thấy yếu cơ khi đi bộ

Jeremy Van't Hof, bác sĩ tim mạch dự phòng tại M Health Fairview (Mỹ) cảnh báo, khi "cholesterol xấu" tích tụ trong thành động mạch, nó hình thành các mảng xơ vữa, làm hẹp hoặc tắc nghẽn mạch máu, khiến máu không cung cấp đủ oxy và dưỡng chất đến cơ bắp.

Cảm thấy yếu cơ khi đi bộ dù quãng đường không dài, tốt nhất hãy đi thăm khám tim mạch (Ảnh minh họa)

Điều này dẫn đến tình trạng suy giảm sức mạnh cơ, khiến người bệnh cảm thấy mỏi, yếu hoặc mất sức nhanh hơn khi vận động, đặc biệt ở chân. Yếu cơ thường đi kèm với các triệu chứng khác như đau cách hồi, tê bì hoặc chuột rút khi đi bộ… do cơ bắp không nhận đủ năng lượng để hoạt động bình thường.

Làm gì để phòng ngừa và cải thiện tình trạng "cholesterol xấu" tăng cao?

Chuyên gia dinh dưỡng Julia Zumpano (Mỹ) nhấn mạnh rằng việc chủ động phòng ngừa và điều trị cholesterol xấu cao chủ yếu tập trung vào việc thay đổi lối sống hàng ngày. Đồng ý với quan điểm này, bác sĩ tim mạch Romit Bhattacharya đưa ra vài khuyến nghị quan trọng như sau:

- Cắt giảm hoàn toàn chất béo có hại: Bạn cần hạn chế tối đa các thực phẩm chứa chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa có trong mỡ, đồ chiên rán. Hãy thay thế bằng các loại chất béo tốt từ dầu thực vật, quả bơ và các loại hạt.

- Tăng cường chất xơ hòa tan vào bữa ăn: Chất xơ hòa tan giúp giảm tích tụ chất béo xấu. Bạn nên tăng cường ăn nhiều rau xanh, trái cây và các loại thực phẩm giàu chất xơ hòa tan trong thực đơn mỗi ngày.

Chế độ ăn uống hàng ngày tác động rất lớn tới lượng cholesterol trong máu (Ảnh minh họa)

- Thiết lập chế độ tập luyện đều đặn: Bạn cần duy trì thói quen tập thể dục đều đặn hàng ngày như đi bộ, chạy bộ trên 30 phút mỗi ngày, 3 ngày mỗi tuần. Việc này không chỉ giúp tăng cholesterol tốt mà còn hỗ trợ giảm triglyceride và hạ mức "cholesterol xấu" trong máu.

- Loại bỏ các chất độc hại cho mạch máu: Bạn cần chú ý duy trì cân nặng hợp lý cho cơ thể. Đồng thời, mỗi người cần tuyệt đối tránh thói quen hút thuốc lá hay uống rượu bia quá mức để bảo vệ an toàn cho hệ thống mạch máu.

Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu đau mỏi hoặc tê bì chân kéo dài quá 2 tuần, bạn cần đến ngay bệnh viện để làm xét nghiệm kịp thời. Đương nhiên, dù không có bất thường gì cũng cần thăm khám sức khỏe định kỳ để phát hiện bệnh tật và điều trị sớm.

Nguồn và ảnh: Times of India, Jpost, Health