Cái chết bất ngờ sau chuyến bay xuyên quốc gia

Chuyến du lịch quốc tế tưởng chừng trọn vẹn của chị Lý (30 tuổi, sống tại Trung Quốc) đã biến thành kịch bản đau thương nhất. Ngay sau khi hoàn thành chuyến bay dài 11 tiếng từ New Zealand hạ cánh xuống sân bay Quảng Châu (Trung Quốc), chị Lý bất ngờ ngã quỵ và bất tỉnh nhân sự chỉ sau chưa đầy 10 phút bước xuống máy bay.

Dù lập tức được lực lượng cấp cứu tại chỗ hỗ trợ và đưa đến Bệnh viện Đa khoa Bạch Vân (thuộc Bệnh viện Trực thuộc số 1, Đại học Y học Cổ truyền Quảng Châu, Trung Quốc), bệnh nhân đã rơi vào tình trạng rung tâm thất rồi nhanh chóng ngừng tim. Mặc cho những nỗ lực giành giật sự sống từ y bác sĩ, chị Lý vẫn không thể qua khỏi.

Ảnh minh họa

Bác sĩ Peng Yin, Trưởng khoa của Khoa Chăm sóc Tích cực (ICU) bệnh viện cho biết, nguyên nhân tử vong hàng đầu được xác định là do thuyên tắc phổi cấp tính. "Đây là tình trạng cấp cứu tim mạch cực kỳ nguy hiểm", ông nói.

Khai thác sâu hơn về bệnh sử, các bác sĩ nhận thấy chị Lý hội tụ hàng loạt yếu tố nguy cơ nhưng hoàn toàn chủ quan. Kết quả siêu âm cho thấy chị đã có cục máu đông cũ ở chi dưới. Bên cạnh đó, chỉ số BMI của chị vượt mức 28 (thuộc nhóm thừa cân, béo phì) cộng thêm thói quen lười vận động. Việc phải ngồi cố định liên tục 11 tiếng trong không gian hẹp đã trở thành "ngòi nổ" kích hoạt thảm kịch.

Bác sĩ Peng giải thích, trường hợp của chị Li là biểu hiện điển hình của Thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch (VTE). Khi cơ thể không vận động trong thời gian dài, lưu lượng máu chậm lại gây ứ đọng và hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) ở chân. Lúc hành khách đứng dậy di chuyển sau chuyến bay, cục máu đông này bong ra, theo dòng máu di chuyển ngược về tim rồi xộc thẳng vào động mạch phổi gây tắc nghẽn toàn bộ (PE).

Dân y khoa gọi đây là "hội chứng khoang hạng phổ thông". Theo Bác sĩ Hua Cuie (Chuyên khoa Tim mạch tại Bệnh viện Không quân Bộ Tư lệnh Chiến khu phía Đông, Trung Quốc), rủi ro này không chỉ xuất hiện trên máy bay. Lái xe đường dài, đi tàu hỏa hay ngồi làm việc văn phòng liên tục đều có thể gây ra thuyên tắc phổi. Các dữ liệu nghiên cứu cho thấy, chỉ cần ngồi liên tục 3 giờ đã làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông lên 4 lần, và con số này sẽ vọt lên tới 10 lần nếu ngồi suốt 5 giờ đồng hồ.

4 nhóm người ngồi lâu cực kỳ dễ gặp biến chứng mạch máu

Giới chuyên môn nhận định, thuyên tắc phổi có tỷ lệ tử vong ở nhóm nguy cơ cao lên đến trên 50%. Bác sĩ Peng và Bác sĩ Hua Cuie cùng đưa ra cảnh báo nghiêm trọng đến 4 nhóm đối tượng đặc biệt nhạy cảm với tình trạng bất động kéo dài:

1. Người thừa cân, béo phì và lười vận động

Lớp mỡ thừa cùng áp lực trọng lượng khiến tuần hoàn máu ở chi dưới vốn đã kém. Khi ngồi lâu, máu càng dễ bị dồn nén, đặc quánh và kết tụ thành cục máu đông như trường hợp bệnh nhân Li kể trên.

2. Phụ nữ mang thai hoặc người đang sử dụng thuốc tránh thai hàng ngày

Tác động của hormone estrogen làm tăng đặc tính đông máu tự nhiên của cơ thể, khiến hệ thống tĩnh mạch trở nên nhạy cảm hơn bình thường rất nhiều trước tình trạng ứ đọng tuần hoàn.

3. Người có bệnh lý nền về mạch máu

Ảnh minh họa

Nhóm bệnh nhân tiểu đường, xơ cứng động mạch, giãn tĩnh mạch chi dưới hoặc đã có tiền sử xuất hiện cục máu đông sẵn trong cơ thể rất dễ bị bùng phát thuyên tắc phổi cấp tính chỉ sau một chuyến đi dài hay vài giờ ngồi bất động.

4. Bệnh nhân ung thư, người vừa trải qua phẫu thuật hoặc nằm liệt giường

Trạng thái tăng đông máu sinh học kết hợp với việc thiếu hụt hoàn toàn vận động cơ bắp chân khiến họ luôn nằm trong vùng báo động đỏ về biến chứng mạch máu.

Máu đông "ẩn nấp" không phân biệt tuổi tác: Phòng ngừa thế nào?

Thực tế lâm sàng cho thấy cục máu đông không hề chừa một ai. Bác sĩ Hua Cuie chia sẻ thêm, khoa Tim mạch từng tiếp nhận ông Chen (khoảng 60 tuổi, sống tại Trung Quốc) bị sưng vồng chân trái sau vài ngày ngồi đánh mạt chược liên tục, hay một nam thanh niên khác mới ngoài 20 tuổi đi tàu đường dài bị sưng ngắt chân phải ngay khi vừa bước xuống đường. 

Tuy nhiên, bác sĩ Hua Cuie khẳng định khoảng 80% trường hợp thuyên tắc phổi do nguyên nhân này có thể phòng ngừa nếu chúng ta chủ động thay đổi thói quen. 

Để giảm nguy cơ tử vong vì thuyên tắc phổi trong các chuyến đi dài hoặc khi phải ngồi lâu, các chuyên gia khuyến cáo nên tuân thủ 4 nguyên tắc sống còn sau:

- Tránh ngồi yên một chỗ quá lâu. Mỗi 1-1,5 giờ nên đứng dậy đi lại hoặc thực hiện các động tác đơn giản tại chỗ như xoay cổ chân, nâng chân, gập đầu gối.

- Uống đủ nước để giảm độ nhớt của máu, hỗ trợ tuần hoàn. Tránh dùng quá nhiều cà phê, rượu vì dễ gây mất nước.

Ảnh minh họa

- Tránh mặc đồ quá bó sát. Những người có nguy cơ cao nên mang tất y khoa co giãn để hỗ trợ tuần hoàn chi dưới.

- Với người có tiền sử huyết khối, rối loạn đông máu, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để sử dụng thuốc chống đông như aspirin, heparin trọng lượng phân tử thấp...

Bác sĩ Hua Cuie đặc biệt nhấn mạnh, khi xuất hiện các dấu hiệu như đau tức ngực, khó thở đột ngột, ho ra máu hoặc một bên chân bị sưng đau bất thường, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Trong thời điểm này, hành động tự ý xoa bóp hay massage vùng chân bị sưng là cực kỳ nguy hiểm, vì lực tác động bên ngoài có thể làm bong các cục máu đông đang ẩn nấp, đẩy thẳng chúng về phổi và gây tử vong tức thì.

Nguồn và ảnh: My TV Super, YangSte, ETtoday