Mới đây, Trung tâm Đổi mới sáng tạo – Trường Đại học Nha Trang (ĐMST-NTU) đã tổ chức khóa tập huấn “Giáo dục khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong trường THPT” theo mô hình Training of Trainers (TOT), nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục khởi nghiệp cho đội ngũ giáo viên phổ thông.

Chương trình có sự tham gia hướng dẫn của các chuyên gia, giảng viên giàu kinh nghiệm trong đào tạo và cố vấn khởi nghiệp, trong đó có TS. Nguyễn Văn Vũ An- Giám đốc Trung tâm ĐMST và Khởi nghiệp, Đại học Trà Vinh; Giám đốc Vườn ươm doanh nghiệp tỉnh Vĩnh Long; Phó Chủ tịch Mạng lưới ĐMST và Khởi nghiệp Đại học, Cao đẳng Việt Nam (VNEI). Đại diện doanh nghiệp đồng hành có ông Nguyễn Tiến Dũ, đồng sáng lập Công ty TNHH Hoa Yến Nha Trang.

Khóa tập huấn có 50 giáo viên phổ thông và giảng viên đại học đang giảng dạy về ĐMST, khởi nghiệp đến từ 4 tỉnh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đắk Lắk và Gia Lai. Chương trình kéo dài 4 ngày, gồm 2 ngày học trực tiếp tại Trung tâm ĐMST- NTU và 2 ngày học trực tuyến. Sau tập huấn, đội ngũ chuyên gia tiếp tục đồng hành cùng học viên trong 90 ngày để hỗ trợ thực hành, hoàn thiện và triển khai các hoạt động tại cơ sở.

Giáo dục khởi nghiệp- Vai trò dẫn dắt và đồng hành của giáo viên.

Trong giáo dục khởi nghiệp ở trường phổ thông, vai trò của giáo viên không chỉ là truyền đạt kiến thức hay hướng dẫn học sinh hoàn thiện hồ sơ dự thi. Quan trọng hơn, giáo viên cần biết khơi gợi tư duy, thiết kế hoạt động học tập và đồng hành để học sinh tự nhận diện vấn đề, đề xuất giải pháp, thử nghiệm ý tưởng và rút kinh nghiệm từ thực tiễn.

Với định hướng đó, khóa tập huấn được thiết kế theo mô hình đào tạo giảng viên nguồn, hướng đến xây dựng đội ngũ giáo viên nòng cốt có khả năng lan tỏa phương pháp giáo dục khởi nghiệp tại trường học. Thay vì chỉ nghe giảng, học viên trực tiếp tham gia trò chơi, bài tập tình huống, thảo luận nhóm và thực hành trên các ý tưởng, dự án cụ thể.

Giáo viên được tiếp cận phương pháp học tập trải nghiệm, kỹ thuật đặt câu hỏi, lắng nghe, phản hồi và huấn luyện (coaching), qua đó hỗ trợ học sinh chủ động tư duy, tự đưa ra quyết định, thay vì phụ thuộc hoặc làm theo hướng dẫn có sẵn của người lớn.

Nội dung tập huấn bám theo hành trình phát triển một ý tưởng khởi nghiệp: nhận diện vấn đề, tìm hiểu nhu cầu người sử dụng, hình thành và sàng lọc ý tưởng, xây dựng mô hình kinh doanh, thử nghiệm sản phẩm, truyền thông và trình bày dự án. Học viên được hướng dẫn vận dụng một số công cụ như phỏng vấn thấu cảm, tư duy thiết kế, SCAMPER, Business Model Canvas (BMC), sản phẩm khả dụng tối thiểu (MVP) và kỹ năng thuyết trình dự án (pitching).

TS. Nguyễn Văn Vũ An, Giám đốc Trung tâm ĐMST và Khởi nghiệp, Đại học Trà Vinh đang chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm giáo dục khởi nghiệp

Chương trình tập huấn mang lại sự phấn khích cho mọi học viên

Các công cụ được giới thiệu theo hướng linh hoạt, phù hợp với lứa tuổi, năng lực và điều kiện thực tế của học sinh THPT. Giáo viên cũng được trao đổi cách hỗ trợ học sinh phát triển ý tưởng STEM/STEAM, nghiên cứu khoa học kỹ thuật theo hướng có khả năng ứng dụng, giải quyết vấn đề trong đời sống và tạo ra giá trị thiết thực.

Bên cạnh kiến thức chuyên môn, chương trình đề cập đến đạo đức, sở hữu trí tuệ, sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm và tính trung thực trong nghiên cứu, dự thi. Qua đó, giáo dục khởi nghiệp không chỉ hướng đến sản phẩm hay giải thưởng mà còn góp phần hình thành ở học sinh tinh thần trách nhiệm, sự trung thực, tính kiên trì, khả năng hợp tác và thái độ dám thử nghiệm, học hỏi từ thất bại.

Hướng đến khả năng biến ý tưởng thành hành động.

Sau các buổi học, học viên tiếp tục trình bày kết quả thực hành trên nền tảng trực tuyến, nhận góp ý từ chuyên gia và hoàn thiện dự án. Mỗi giáo viên xây dựng một hoạt động hoặc bài học mẫu theo phương pháp giáo dục trải nghiệm, thực hành dạy thử và tiếp nhận phản hồi để có thể vận dụng tại đơn vị công tác.

Một sản phẩm quan trọng của khóa học là kế hoạch hành động 90 ngày. Trên cơ sở điều kiện, nguồn lực và nhu cầu của học sinh, mỗi giáo viên xác định những hoạt động giáo dục khởi nghiệp có thể triển khai tại trường, đồng thời từng bước chia sẻ phương pháp với đồng nghiệp.

Ths Nguyễn Tiến Dũ chia sẻ câu chuyện khởi nghiệp của bản thân

Học viên chăm chú tiếp thu

Thầy giáo Nguyễn Anh Tuấn, Trợ lý chuyên môn Trường Tiểu học, THCS và THPT Yersin Đà Lạt (Lâm Đồng), nhận định: “Chương trình học rất thiết thực, giúp giáo viên hiểu rõ hơn cách tổ chức hoạt động để học sinh trải nghiệm, chủ động hình thành ý tưởng và phát triển ý tưởng thành sản phẩm có giá trị. Điều tôi tâm đắc là sự chuyển đổi tư duy của người thầy: không làm thay, cũng không áp đặt ý tưởng của mình lên học sinh, mà cần tạo môi trường, đặt câu hỏi, định hướng và trao cơ hội để các em tự khám phá, thử nghiệm, kể cả chấp nhận thất bại để trưởng thành.

Giáo dục khởi nghiệp ở bậc phổ thông không nhất thiết đặt mục tiêu tạo ra doanh nhân hay những dự án kinh doanh hoàn chỉnh. Giá trị quan trọng hơn là giúp học sinh rèn luyện năng lực và phẩm chất ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Sau khóa tập huấn này, tôi sẽ chia sẻ nội dung, phương pháp đã học với giáo viên toàn trường, đồng thời mong muốn mô hình được nhân rộng để hình thành mạng lưới giáo viên cùng đồng hành với học sinh.”

Thông qua chương trình, Trung tâm ĐMST- NTU hướng đến tăng cường kết nối giữa trường đại học với các cơ sở giáo dục phổ thông, chia sẻ nguồn lực chuyên môn và phát triển đội ngũ giáo viên có năng lực hướng dẫn hoạt động ĐMST, khởi nghiệp.

Kỳ vọng của khóa tập huấn không chỉ nằm ở những kiến thức, công cụ giáo viên tiếp nhận, mà ở khả năng chuyển hóa thành hoạt động giáo dục cụ thể. Khi được khuyến khích quan sát cuộc sống, nhận diện vấn đề, tìm kiếm giải pháp và biến ý tưởng thành hành động, học sinh có cơ hội phát triển tư duy sáng tạo, phản biện, kỹ năng làm việc nhóm, tinh thần trách nhiệm và sự tự tin. Đó cũng chính là giá trị lâu dài của giáo dục khởi nghiệp trong nhà trường.