Những năm gần đây, câu chuyện người trẻ không muốn sinh con chưa bao giờ hạ nhiệt. Nhiều người cho rằng giới trẻ ngày nay sống rất “tỉnh táo”: kết hôn thì trì hoãn, sinh con thì nếu tránh được là tránh. Có người gọi đó là ích kỷ, có người bảo là trốn tránh, nhưng thực tế là xu hướng “không sinh con tập thể” đang ngày càng rõ rệt.

Điều đáng nói là rất ít người thật sự nghĩ xa: nếu xu hướng này kéo dài 30 năm, xã hội sẽ biến thành dạng gì? Không cần tưởng tượng quá xa, Nhật Bản - quốc gia đi trước - đang chính là tấm gương phản chiếu tương lai có thể xảy ra.

30 năm nữa: thiếu lao động trầm trọng

Hãy nhìn quanh hiện tại:

Sinh viên ra trường 22 tuổi, đến 30 vẫn chưa nghĩ đến chuyện kết hôn. Vợ chồng trẻ thu nhập vừa đủ sống, quyết định chỉ sinh 1 con hoặc không sinh. Nhiều người chọn sống độc thân, nuôi thú cưng thay con cái. Tâm lý phổ biến là: “Bản thân còn chật vật, sao dám sinh con để nó khổ?”

Nếu kéo dài xu hướng này đến giai đoạn 2050, hệ quả đầu tiên là thiếu lao động nghiêm trọng. Người trẻ là lực lượng tạo ra của cải, nhưng khi số lượng giảm, toàn bộ guồng máy xã hội sẽ chậm lại.

Nhật Bản hiện là ví dụ rõ ràng:

Người trên 65 tuổi chiếm gần 1/3 dân số

Lực lượng lao động ngày càng teo tóp

Từ cửa hàng tiện lợi đến nhà máy, đâu đâu cũng thấy người lớn tuổi làm việc

Nhiều doanh nghiệp buộc phải tuyển lao động “không giới hạn tuổi” chỉ cần còn sức là làm.

Quỹ hưu trí cạn kiệt, áp lực đè lên người trẻ

Mô hình bảo hiểm xã hội hiện nay là: người trẻ đóng - người già hưởng. Nhưng khi người trẻ ít đi, hệ thống này sẽ mất cân bằng.

Nhật Bản đã phải:

Tăng tuổi nghỉ hưu

Giảm quyền lợi

Tăng mức đóng

Nhưng vẫn không theo kịp tốc độ già hóa.

Nếu kịch bản này xảy ra ở các nước khác, một người trẻ có thể phải “gánh” 2–3 người già. Khi đó, chuyện nghỉ hưu ở tuổi 60 sẽ chỉ còn là ký ức.

Y tế quá tải, khám bệnh trở thành “cuộc chiến”

Dân số già đi đồng nghĩa với nhu cầu y tế tăng vọt, trong khi lực lượng bác sĩ, điều dưỡng lại giảm.

Ở Nhật:

Bệnh viện quá tải

Thời gian chờ khám kéo dài hàng tháng

Hệ thống y tế bị “bóp nghẹt” bởi người cao tuổi

Trong tương lai, có thể sẽ xuất hiện sự phân tầng rõ rệt: người có tiền dùng dịch vụ cao cấp, người bình thường phải chờ đợi.

Thành phố “già đi”, nhà cửa bỏ hoang

Dân số giảm kéo theo:

Thành phố nhỏ vắng bóng người

Trường học đóng cửa vì thiếu học sinh

Nhà đất mất giá vì không ai mua

Nhật Bản hiện có hàng trăm khu vực rơi vào tình trạng “thành phố thu nhỏ” - nhà bỏ hoang, phố xá im lìm.

Nếu xu hướng này lan rộng, nhiều nơi sẽ dần trở thành “thành phố ma”.

Xã hội mất dần sức sống

Người trẻ là động lực của sáng tạo, tiêu dùng và phát triển. Khi họ ít đi:

Tốc độ đổi mới chậm lại

Kinh tế giảm tốc

Không khí xã hội trở nên trầm lắng

Nhật Bản hiện được mô tả là “ổn định nhưng thiếu năng lượng” - một cỗ máy vẫn chạy, nhưng không còn bứt phá.

Gia đình và các mối quan hệ cũng thay đổi

Mô hình “tam đại đồng đường” dần biến mất. Thay vào đó là:

Gia đình ít người

Sống độc thân ngày càng phổ biến

Thú cưng thay thế vai trò tình cảm

Nhiều người bước vào tuổi già trong cô đơn, không con cái, phụ thuộc vào dịch vụ xã hội hoặc công nghệ.

Vấn đề không phải là người trẻ “không muốn”, mà là “không dám”

Áp lực hiện nay quá lớn:

Giá nhà cao

Chi phí nuôi con đắt đỏ

Giáo dục, y tế đều tốn kém

Công việc thiếu ổn định

Khi bản thân còn chưa “sống nổi”, việc sinh con trở thành một quyết định đầy rủi ro.

Vậy cần làm gì?

Nếu không muốn đi vào “vết xe đổ” của Nhật Bản, giải pháp không nằm ở việc kêu gọi, mà ở việc giảm áp lực thực tế cho người trẻ:

Hỗ trợ chi phí nuôi con

Giảm gánh nặng giáo dục

Ổn định việc làm

Cải thiện hệ thống y tế và an sinh

Khi người trẻ nhìn thấy tương lai rõ ràng hơn, họ mới dám sinh con.

Kết

Câu hỏi “30 năm nữa sẽ ra sao” thực ra không xa vời. Nó bắt đầu từ chính lựa chọn hôm nay của mỗi người.

Sinh hay không sinh là quyền cá nhân. Nhưng khi một lựa chọn trở thành xu hướng tập thể, nó sẽ định hình cả xã hội.

Tương lai đó không nằm đâu xa - nó đang được viết từng ngày, bởi chính thế hệ hiện tại.

Nguồn: Sohu