Những ly trà sữa béo ngậy, cà phê sánh mịn hay cacao đá xay thơm lừng đã trở thành một phần quen thuộc trong nhịp sống của giới trẻ. Cảm giác "ngon miệng tức thì" ấy khiến nhiều người tin rằng mình đang nạp vào cơ thể sữa hoặc kem tự nhiên. Thế nhưng, trong rất nhiều công thức đồ uống hiện nay, thành phần tạo nên vị béo chủ đạo lại là kem béo công nghiệp - một nguyên liệu rẻ, tiện lợi và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe nếu sử dụng thường xuyên.

Kem béo được dùng phổ biến trong đồ ăn, thức uống như thế nào?

Trong ngành thực phẩm - đồ uống, kem béo được ưa chuộng vì có thể tạo vị béo nhanh, ổn định, giúp đồ uống mịn và thơm hơn mà không cần dùng nhiều sữa tươi. Kem béo còn dễ bảo quản, ít bị tách lớp và có chi phí thấp hơn so với sữa động vật.

Chính vì vậy, kem béo xuất hiện dày đặc trong trà sữa, cà phê pha máy, cà phê hòa tan, cacao uống liền, kem lắc, bánh ngọt, kem, súp ăn liền và nhiều loại sốt tráng miệng. Không ít công thức đồ uống hoàn toàn không dùng sữa thật mà chỉ dựa vào kem béo để tạo cảm giác béo ngậy.

Kem béo là nguyên liệu được các chuyên gia đánh giá rằng có chứa thành phần tác động không tốt đến sức khỏe.

Theo ThS.BS. Đặng Ngọc Hùng, Viện Nghiên cứu và Tư vấn Dinh dưỡng: "Kem béo thực vật có một phần nguồn gốc từ dầu thực vật bị hydrat hóa. Để tạo nên kem béo thực vật, người ta sẽ biến tính dầu thực vật để chúng đặc hơn, thơm ngon hơn và có thể bảo quản được lâu hơn.

Sau quá trình hydrat hóa, kem béo thực vật có khả năng sinh ra một chất gọi là chất béo chuyển hóa, hay còn được gọi là trans fat".

WHO cảnh báo: Chất béo chuyển hóa góp phần gây khoảng 500.000 ca tử vong mỗi năm

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhiều lần cảnh báo, chất béo chuyển hóa công nghiệp là một trong những tác nhân gây hại nghiêm trọng nhất cho sức khỏe tim mạch. WHO ước tính, mỗi năm có khoảng 500.000 ca tử vong trên toàn cầu liên quan đến việc tiêu thụ trans fat, chủ yếu do bệnh tim mạch.

Theo WHO, chất béo chuyển hóa có tác động xấu đến cơ thể như sau: Làm tăng cholesterol xấu (LDL); Làm giảm cholesterol tốt (HDL); Thúc đẩy xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Nó không mang lại bất kỳ lợi ích sức khỏe nào, kể cả khi tiêu thụ với lượng rất nhỏ.

Điều đáng lo ngại là trans fat thường tồn tại "ẩn" trong thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống pha nhanh - nơi người tiêu dùng khó nhận biết bằng cảm quan thông thường.

Nghiên cứu khoa học nói gì về kem béo và nguy cơ sức khỏe?

Nhiều nghiên cứu lớn đã chỉ ra mối liên hệ rõ ràng giữa việc tiêu thụ chất béo công nghiệp và nguy cơ bệnh mạn tính. Một tổng quan đăng trên The New England Journal of Medicine cho thấy, chất béo chuyển hóa làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và tử vong sớm cao hơn cả chất béo bão hòa tự nhiên.

Trong khi đó, Harvard T.H. Chan School of Public Health chỉ ra rằng, chỉ cần 2% tổng năng lượng hàng ngày đến từ trans fat cũng đủ làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Những người thường xuyên sử dụng thực phẩm chứa chất béo công nghiệp có xu hướng rối loạn mỡ máu nhiều hơn, ngay cả khi còn trẻ.

Về mặt dinh dưỡng, các phân tích cho thấy kem béo gần như không cung cấp protein, canxi hay vitamin quan trọng như sữa thật. Ngược lại, nó giàu năng lượng nhưng "nghèo" giá trị dinh dưỡng, dễ góp phần gây tăng cân, béo phì và kháng insulin nếu tiêu thụ thường xuyên cùng đồ uống nhiều đường.

Một nghiên cứu đăng trên Journal of Nutrition cũng cho thấy, việc thay thế chất béo tự nhiên bằng chất béo công nghiệp trong thời gian dài có liên quan đến tăng nguy cơ tiểu đường type 2 và hội chứng chuyển hóa, đặc biệt ở nhóm người trẻ có lối sống ít vận động.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, kem béo không phải là thực phẩm cần "cấm tuyệt đối", nhưng việc sử dụng thường xuyên, đặc biệt trong đồ uống ngọt, là điều đáng lo ngại.

Giới chuyên môn cho rằng, khi kem béo trở thành thành phần chính trong trà sữa, cà phê hay đồ uống hàng ngày, người tiêu dùng có thể nạp một lượng lớn chất béo xấu mà không hề nhận ra. Về lâu dài, điều này gây áp lực lên tim mạch và hệ chuyển hóa, nhất là ở người trẻ.

Vì vậy, các chuyên gia khuyến nghị, mọi người nên:

- Hạn chế uống đồ uống béo - ngọt mỗi ngày

- Ưu tiên sản phẩm sử dụng sữa tươi, sữa ít béo hoặc sữa hạt nguyên chất

- Đọc kỹ nhãn thành phần, tránh các sản phẩm có ghi "dầu thực vật hydro hóa"

Kem béo giúp đồ uống trở nên thơm ngon, béo mượt chỉ trong vài phút, nhưng cái giá phải trả có thể là nguy cơ tích lũy chất béo xấu, rối loạn mỡ máu và bệnh tim mạch nếu sử dụng kéo dài.

Khi WHO kêu gọi toàn cầu loại bỏ chất béo chuyển hóa khỏi chuỗi thực phẩm, thì với mỗi người tiêu dùng, việc hiểu rõ thành phần trong ly đồ uống quen thuộc chính là bước đầu tiên để bảo vệ sức khỏe lâu dài, đặc biệt với giới trẻ - nhóm đang tiêu thụ kem béo nhiều hơn bao giờ hết.