Lịch sử ngành thiên văn học Anh vừa bước sang một trang mới khi Giáo sư Michele Dougherty đã chính thức được Quốc vương phê duyệt trở thành Nhà thiên văn Hoàng gia thứ 16 và cũng là người phụ nữ đầu tiên nắm giữ danh hiệu cao quý này kể từ khi danh hiệu được thành lập vào năm 1675. Người nắm giữ danh hiệu này trước đó là Giáo sư Lord Martin Rees hiện đã nghỉ hưu sau nhiều năm cống hiến.

Giáo sư Michele Dougherty

Ban đầu, danh hiệu Nhà thiên văn Hoàng gia được tạo ra với mục đích tìm ra cách xác định kinh độ trên biển khi không còn nhìn thấy đất liền, người nắm giữ danh hiệu được bố trí trụ sở tại Đài thiên văn Hoàng gia Greenwich.

Ngày nay, danh hiệu này đóng vai trò như một danh dự dành cho những nhà thiên văn học lỗi lạc, những người có trách nhiệm cố vấn cho Quốc vương về các vấn đề thiên văn và quảng bá giá trị của khoa học thiên văn đến công chúng.

Từ nhà khoa học hành tinh đến danh hiệu cao quý

Giáo sư Dougherty sẽ đảm nhiệm vị trí này song song với các chức vụ hiện tại của bà, bao gồm Chủ tịch điều hành Hội đồng Cơ sở Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch sắp tới của Viện Vật lý, và Giáo sư Vật lý Không gian tại Đại học Hoàng gia London.

Chia sẻ về vinh dự này, Giáo sư Dougherty không giấu được niềm vui: “Tôi vô cùng hạnh phúc khi được đảm nhận vai trò quan trọng của Nhà Thiên văn Hoàng gia. Khi còn nhỏ, tôi chưa bao giờ nghĩ mình sẽ làm việc trong các sứ mệnh tàu vũ trụ và khoa học, vậy nên tôi thực sự không thể tin được rằng bản thân đang đảm nhận vị trí này. Tôi mong muốn có thể truyền cảm hứng cho công chúng về sự thú vị của thiên văn học, cũng như tầm quan trọng và những kết quả mà nó mang lại cho cuộc sống hàng ngày của chúng ta”.

Là một nhà khoa học hành tinh hàng đầu, nghiên cứu của Giáo sư Dougherty đã góp phần đáng kể vào việc nâng cao hiểu biết của chúng ta về bên ngoài Hệ Mặt trời. Bà từng tốt nghiệp Đại học Natal ở Nam Phi và hoàn thành bằng tiến sĩ vào năm 1989. Sau đó, bà chuyển đến Đại học Hoàng gia London và trở thành Trưởng khoa Vật lý.

Giáo sư Dougherty đã đóng vai trò chủ chốt trong nhiệm vụ Cassini của NASA tới sao Thổ với vai trò nhà nghiên cứu chính cho từ kế của tàu vũ trụ. Bà đã tạo dấu ấn khi dẫn dắt nhóm nghiên cứu phát hiện các dấu hiệu từ trường bất ngờ xung quanh vệ tinh Enceladus, cung cấp bằng chứng đầu tiên về sự tồn tại của một đại dương ngầm trên vệ tinh này.

Công trình này, cùng với những phát hiện trước đây về đại dương ngầm tiềm năng tại vệ tinh Europa của sao Mộc, đã thúc đẩy việc đánh giá lại khả năng tồn tại sự sống vi sinh vật trong Hệ Mặt trời.

Hiện tại, Giáo sư Dougherty đang là nhà nghiên cứu chính cho từ kế trên nhiệm vụ JUICE của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), dự kiến sẽ khám phá các vệ tinh băng của sao Mộc, bao gồm Ganymede và Europa, sau khi đến nơi vào tháng 7 năm 2031.

Với những đóng góp to lớn cho ngành khoa học không gian, Giáo sư Dougherty đã được bầu làm thành viên của Hội Hoàng gia vào năm 2012 và nhận nhiều giải thưởng danh giá, bao gồm Huân chương CBE vào năm 2018.

“Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những công trình xuất sắc và cam kết bền bỉ của bà trong lĩnh vực thiên văn học”, Cố vấn Khoa học trưởng của Chính phủ Anh, Giáo sư Dame Angela McLean chúc mừng nữ giáo sư.