Bắt đầu từ ngày 1/9/2026, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam đã áp dụng quy định dùng số định danh cá nhân hoặc thẻ Căn cước để thay thế mã số BHXH truyền thống trên các phần mềm nghiệp vụ. Ngay lập tức, sự thay đổi này đã bị tội phạm mạng lợi dụng để thiết lập các kịch bản lừa đảo tinh vi.

Theo thông tin từ Công an tỉnh An Giang, các đối tượng sẽ chủ động gọi điện thoại, tự xưng là cán bộ của cơ quan BHXH và yêu cầu người dân phải gấp rút cập nhật số định danh vào ứng dụng VssID - BHXH số để đảm bảo quyền lợi. Khi nạn nhân bắt đầu tin tưởng, kẻ gian sẽ yêu cầu kết bạn qua Zalo và gửi một đường link mạo danh để tiện bề "hướng dẫn" thao tác.

Mấu chốt của thủ đoạn lừa đảo này nằm ở đường link lạ mà các đối tượng gửi đến tin nhắn của nạn nhân. Khi người dùng bấm vào truy cập, màn hình điện thoại sẽ hiển thị một trang web có giao diện được làm giả tinh vi, giống hệt với thiết kế của ứng dụng VssID chính thống.

Tuy nhiên, ngay khi người dân thực hiện các bước đăng nhập vào đường link này, thiết bị di động sẽ lập tức bị nhiễm mã độc và bị kẻ gian chiếm quyền điều khiển từ xa. Từ đây, tội phạm mạng có thể âm thầm theo dõi thao tác, đánh cắp mã OTP và nhanh chóng rút cạn toàn bộ số tiền có trong các ứng dụng ngân hàng của nạn nhân.

Kẻ gian lợi dụng các ứng dụng nhắn tin như Zalo và Messenger để giăng bẫy (Ảnh minh họa)

Bên cạnh đó, theo cảnh báo từ Công an xã Ái Quốc (tỉnh Hưng Yên), các đối tượng thường giả danh công an, cán bộ Bảo hiểm xã hội hoặc nhân viên phòng đào tạo gọi điện trực tiếp cho sinh viên. Đáng sợ là chúng đã thu thập và nắm trong tay hàng loạt thông tin cá nhân chính xác của nạn nhân, từ họ tên, trường học đến số Căn cước công dân. Với lý do dữ liệu Bảo hiểm y tế (BHYT) bị sai lệch hoặc chưa đồng bộ trên hệ thống dân cư và ứng dụng VssID, kẻ gian liên tục thúc giục nạn nhân phải cập nhật gấp để không ảnh hưởng đến quyền lợi khám chữa bệnh. Tâm lý lo lắng, sợ trễ nải thủ tục cộng với sự bỡ ngỡ của những ngày đầu nhập học khiến nhiều bạn trẻ và cả phụ huynh dễ dàng mất cảnh giác.

Khi con mồi đã bắt đầu hoang mang, các đối tượng sẽ yêu cầu kết bạn qua Zalo, Messenger hoặc Telegram để tiện bề "hướng dẫn" giải quyết sự cố. Ngay lập tức, một đường link lạ được gửi đến kèm theo yêu cầu truy cập và tải ứng dụng để hoàn tất thủ tục đồng bộ dữ liệu. Kẻ gian đã tinh vi thiết kế những phần mềm có giao diện giả mạo giống hệt VssID, VNeID hay Cổng dịch vụ công, khiến người dùng bằng mắt thường gần như không thể nhận biết.

Nút thắt nguy hiểm nhất nằm ở bước cài đặt, khi ứng dụng "ma" này yêu cầu người dùng cấp quyền Trợ năng (Accessibility) trên thiết bị. Chỉ cần vô tình bấm đồng ý, nạn nhân đã gián tiếp giao nộp chiếc điện thoại của mình cho phần mềm độc hại. Kể từ giây phút đó, kẻ gian có thể theo dõi toàn bộ tin nhắn chứa mã OTP, chiếm quyền kiểm soát thiết bị từ xa để tự do thao tác trên ứng dụng ngân hàng và rút cạn tiền trong tài khoản.

Các đối tượng lừa đảo lợi dụng thời điểm tân sinh viên làm thủ tục nhập học và đăng ký BHYT để giả danh cơ quan chức năng, dẫn dụ nạn nhân cài đặt ứng dụng giả mạo. (Ảnh: Cổng thông tin điện tử xã Ái Quốc, tỉnh Hưng Yên)

Trước tình hình tội phạm công nghệ cao diễn biến phức tạp, Công an tỉnh An Giang đã phát đi thông báo kêu gọi người dân nâng cao tinh thần cảnh giác để tự bảo vệ tài sản. Cơ quan chức năng khẳng định, ngành BHXH tuyệt đối không bao giờ yêu cầu người dân cung cấp số định danh cá nhân, thẻ Căn cước hay cập nhật thông tin thay thế trên ứng dụng VssID thông qua các đường link, tin nhắn hay mạng xã hội.

Để đảm bảo an toàn, người dùng tuyệt đối không bấm vào các liên kết lạ, không kết bạn Zalo với người tự xưng là cán bộ nhà nước và không cung cấp mật khẩu cá nhân hay dữ liệu nhận diện khuôn mặt cho bất kỳ ai. Trong trường hợp nhận được cuộc gọi đáng ngờ yêu cầu cập nhật thông tin, cách xử lý tốt nhất là trực tiếp liên hệ hoặc đến trụ sở cơ quan BHXH gần nhất để được xác minh và hỗ trợ kịp thời.