Đã xuống rất gần mặt đường băng tại sân bay Tân Sơn Nhất, chiếc Airbus A321neo bất ngờ tăng lực, ngóc mũi và bay lên trở lại. Dù hình ảnh có thể khiến nhiều người bất ngờ, đây thực chất là một thủ tục an toàn quen thuộc trong ngành hàng không.

Cụ thể, đầu giờ chiều 14/7/2026, chuyến bay VJ227 của Vietjet, hành trình từ Vinh đến TP.HCM, đã thực hiện một pha huỷ hạ cánh, hay còn gọi là go-around, khi tiếp cận đường băng 25R tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất.

Theo nội dung được kênh Saigon Aviation đăng tải, chuyến bay do tàu bay Airbus A321neo mang số đăng bạ VN-A550 khai thác. Khi chỉ còn cách thời điểm dự kiến tiếp đất vài giây, chiếc máy bay tăng lực động cơ, lấy lại độ cao và thực hiện thêm một vòng tiếp cận.

Dữ liệu lịch sử của Flightradar24 cho thấy VJ227 rời sân bay Vinh lúc 11h59 và hạ cánh tại Tân Sơn Nhất lúc 14h06, theo giờ Việt Nam. Tổng thời gian hành trình là 2 giờ 7 phút, dài hơn các chuyến VJ227 trong nhiều ngày liền trước đó. Máy bay sau đó tiếp tục được khai thác trên những hành trình khác.

Dữ liệu khí tượng được video dẫn lại cho thấy thời tiết tại Tân Sơn Nhất thời điểm đó tương đối thuận lợi, với gió thổi gần cùng hướng đường băng, tạo thành phần gió đầu khoảng 17 knot và không ghi nhận gió giật. Dù vậy, nguyên nhân cụ thể khiến VJ227 huỷ hạ cánh hiện chưa được hãng bay hoặc cơ quan chức năng công bố.

Vì sao thời tiết tốt, máy bay vẫn phải huỷ hạ cánh?

Go-around không chỉ xảy ra trong mưa bão, sương mù hoặc gió lớn. Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) định nghĩa đây là thao tác an toàn, thường quy, được thực hiện theo quyết định của phi công hoặc yêu cầu của kiểm soát viên không lưu. Máy bay sẽ dừng quá trình hạ cánh, lấy lại độ cao và quay lại thực hiện một lần tiếp cận khác.

Một trong những lý do phổ biến nhất là máy bay không còn duy trì được trạng thái tiếp cận ổn định. Trong những giây cuối, tàu bay có thể bay nhanh hơn mức cho phép, lệch tim đường băng, có tốc độ hạ quá lớn, ở cao hơn đường trượt hoặc có nguy cơ tiếp đất quá xa. FAA khuyến cáo phi công phải go-around nếu không thể duy trì tốc độ, quỹ đạo và cấu hình phù hợp cho một lần hạ cánh an toàn.

Máy bay cũng có thể phải bay lên nếu đường băng chưa thông thoáng, tàu bay phía trước thoát đường băng chậm hơn dự kiến, xuất hiện phương tiện, động vật hoặc vật thể lạ. Trong trường hợp khoảng cách an toàn không còn được bảo đảm, kiểm soát viên không lưu có thể yêu cầu tổ lái huỷ hạ cánh, kể cả khi máy bay đã xuống rất thấp. FAA lưu ý phi công không được hạ cánh trên một đường băng vẫn bị chiếm dụng, ngay cả khi trước đó đã được cấp phép.

Ngoài ra, nhiễu động từ tàu bay phía trước, gió đứt cục bộ, máy bay bị nảy sau lần chạm bánh đầu tiên hoặc một cảnh báo bất thường trong buồng lái cũng có thể dẫn đến quyết định bay lên. Những biến động chỉ xuất hiện trong vài giây gần mặt đất không phải lúc nào cũng được phản ánh đầy đủ trong bản tin thời tiết của sân bay.

Tại Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam đã yêu cầu các hãng xây dựng rõ chính sách go-around, đồng thời huấn luyện phi công nhận biết và xử lý những lần tiếp cận không ổn định. Điều này cho thấy huỷ hạ cánh được xem là một lớp bảo vệ an toàn, thay vì hành động chỉ được sử dụng khi đã xảy ra sự cố.

Hiếm với hành khách nhưng không bất thường trong hàng không

Theo tài liệu an toàn hàng không được SKYbrary công bố, mỗi năm ngành hàng không ghi nhận khoảng 2-4 pha go-around trên 1.000 chuyến bay. Khoảng 40% số trường hợp được nghiên cứu bắt đầu ở độ cao dưới 500 feet, 15% dưới 200 feet và 7% dưới 50 feet. Vì vậy, việc một máy bay bay lên khi đã ở sát đường băng không phải tình huống chưa từng có.

Tháng 11/2023, chuyến VN173 từ Hà Nội đến Đà Nẵng từng được lệnh huỷ hạ cánh do một con chó chạy lên đường băng 35R. Sau khi con vật được bắt và đường băng được xác nhận an toàn, máy bay hạ cánh bình thường sau 19 phút bay chờ.

Trước đó, chuyến VN1344 của Vietnam Airlines cũng phải bay lại hai lần tại sân bay Cam Ranh do tầm nhìn giảm xuống dưới mức tối thiểu cho phép. Cục Hàng không Việt Nam kết luận tổ lái, kiểm soát không lưu và hãng hàng không đã thực hiện đúng quy trình an toàn.

Một trường hợp nổi tiếng trên thế giới xảy ra năm 2017, khi chuyến Air Canada 759 nhầm đường lăn có bốn máy bay đang chờ cất cánh với đường băng tại sân bay San Francisco. Tổ lái thực hiện go-around, máy bay xuống thấp nhất khoảng 60 feet trước khi lấy lại độ cao, qua đó tránh được nguy cơ va chạm nghiêm trọng.