Một phụ huynh Việt Nam mới đây chia sẻ hình ảnh bài toán tiểu học yêu cầu học sinh quan sát tranh và viết phép tính thích hợp. 

Tuy nhiên, điều khiến bức ảnh gây tranh luận không chỉ là việc học sinh viết (2 + 4 = 6) nhưng bị giáo viên đánh dấu sai, mà còn là lời bình mang tính quy kết nặng nề về năng lực, bằng cấp. Phụ huynh này cho rằng đây là biểu hiện của một nền giáo dục xuống cấp, thậm chí mỉa mai rằng giáo viên có được tấm bằng đứng lớp nhờ các mối quan hệ rộng rãi. 

Câu chuyện mở ra vấn đề đáng suy ngẫm: Khi không đồng tình với thầy cô, người lớn nên phản ứng thế nào để vừa bảo vệ con, vừa dạy con biết tôn trọng người khác?

Bài Toán gây tranh cãi

Cách người lớn ứng xử là tấm gương cho con cái

Nhìn vào hình ảnh, có thể thấy một nhóm gồm 4 con gà, sau đó có 2 con gà nhập vào nhóm. Theo trình tự được thể hiện trong tranh, phép tính phù hợp là (4 + 2 = 6).

Về mặt toán học, (4 + 2) và (2 + 4) đều cho kết quả bằng 6. Đây là tính chất giao hoán của phép cộng: Khi đổi chỗ các số hạng, tổng không thay đổi. Tuy nhiên, trong một bài toán gắn với tình huống cụ thể, thứ tự các số còn thể hiện cách học sinh hiểu diễn biến của sự việc.

Ban đầu có 4 con gà, sau đó thêm 2 con, vậy số lượng ban đầu là 4 và số lượng được thêm vào là 2. Viết (4 + 2 = 6) thể hiện đúng trình tự ấy. Còn (2 + 4 = 6) vẫn đúng về kết quả số học, nhưng không phản ánh sát cách tình huống trong tranh được mô tả.

Nhiều người cho rằng, đây cũng là lý do ở bậc tiểu học, việc học toán không chỉ dừng lại ở tìm ra kết quả đúng. Học sinh cần hiểu vì sao lại thực hiện phép tính ấy, mỗi con số đại diện cho điều gì và mối quan hệ giữa các dữ kiện trong đề bài ra sao. Khi đã nắm được bản chất, các em mới có thể vận dụng để giải những bài toán có lời văn với cách diễn đạt khác nhau.

Dẫu vậy, để khẳng định hoàn toàn căn cứ chấm bài trong trường hợp này, vẫn cần xem xét đầy đủ đề bài và hướng dẫn của giáo viên.

Đáp án bài Toán có thể gây tranh cãi nhưng điều đáng bàn hơn nằm ở cách người lớn phản ứng trước sự việc.

Nếu cho rằng bài làm của con bị chấm chưa thỏa đáng, phụ huynh hoàn toàn có thể hỏi lại giáo viên để hiểu rõ yêu cầu. Nếu phát hiện sai sót, cha mẹ cũng có quyền đề nghị thầy cô giải thích và điều chỉnh. Những trao đổi như vậy không chỉ giúp giải quyết vấn đề mà còn tạo cơ hội để trẻ học cách đặt câu hỏi, bảo vệ quan điểm và tìm hiểu sự việc một cách có căn cứ.

Thế nhưng, việc vội vàng đưa ra những nhận xét nặng nề về năng lực, bằng cấp của giáo viên khi chưa tìm hiểu đầy đủ lại là chuyện khác. Một bức ảnh bài tập không đủ để kết luận về trình độ của một người, càng không thể trở thành căn cứ để quy chụp cả nền giáo dục.

Bởi câu chuyện không chỉ liên quan đến một phép cộng. Trẻ em học cách ứng xử từ chính những gì cha mẹ làm mỗi ngày. Khi người lớn gặp điều chưa vừa ý, nếu phản ứng đầu tiên là mỉa mai, xúc phạm hay quy kết người khác, trẻ có thể dần xem đó là cách bình thường để giải quyết bất đồng.

Ngược lại, nếu cha mẹ bình tĩnh tìm hiểu, sẵn sàng lắng nghe lời giải thích và thẳng thắn góp ý khi cần thiết, con sẽ hiểu rằng tôn trọng không đồng nghĩa với việc luôn cho người khác đúng. Một người có thể mắc sai sót và vẫn xứng đáng được trao đổi bằng thái độ lịch sự.

Thái độ của trẻ chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, trong đó có gia đình, nhà trường và môi trường xã hội. Nhưng cách cha mẹ nói về giáo viên, cũng như cách họ phản ứng khi bất đồng với người khác là một trong những điều trẻ có thể quan sát và học theo.

Cha mẹ nào cũng mong con lễ phép, biết kính trọng thầy cô và cư xử đúng mực. Song, những bài học ấy không chỉ đến từ lời dặn dò mà còn nằm trong cách người lớn hành xử trước mặt con. Muốn con biết tôn trọng người khác, trước hết cha mẹ cũng cần làm gương, ngay cả khi họ cho rằng người đối diện đã sai.