Những chiếc lá dong làm nên mùa Tết ở Tràng Cát

Hoàng Toàn 30/01/2026 16:02

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, thôn Tràng Cát (xã Thanh Oai, Hà Nội) bước vào mùa bận rộn nhất trong năm. Trên những vựa lá dong xanh rì, người dân tất bật thu hoạch, phân loại, bó lá để kịp cung ứng cho thị trường trong nước và cả những chuyến hàng xuất ngoại, giữ trọn hương vị Tết cổ truyền.

Từ sáng sớm đến chiều muộn, trên các cánh đồng lá dong ở thôn Tràng Cát, tiếng nói cười xen lẫn tiếng kéo cắt lá vang lên không ngớt. Cận kề Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, cả làng như bước vào “cao điểm”, khi nhu cầu lá dong gói bánh chưng tăng mạnh từng ngày.

Theo ghi nhận của phóng viên, thời điểm này, hầu như gia đình nào trong làng cũng ra đồng thu hoạch. Những ruộng lá xanh mướt, cao ngang thắt lưng người lớn, được chăm sóc quanh năm giờ trở thành nguồn thu chính.

Trước lượng đơn đặt hàng tăng cao, nhiều hộ phải huy động cả người già lẫn trẻ nhỏ cùng tham gia. Những gia đình ít lao động thậm chí phải thuê thêm người để kịp tiến độ giao hàng.

Thu hoạch lá dong không phải công việc nhẹ nhàng. Người cắt phải lách sâu vào từng bụi cây, lựa từng lá đạt chuẩn, rồi cắt tỉ mỉ để không làm rách hay dập. “Mỗi chiếc lá đều phải cắt cẩn thận, giữ nguyên bản lá thì thương lái mới mua giá cao”, một người dân chia sẻ.

Làng Tràng Cát từ lâu đã nổi tiếng với nghề trồng lá dong. Trải qua hàng trăm năm, nghề này không chỉ mang lại sinh kế ổn định mà còn trở thành một phần ký ức văn hóa mỗi dịp Tết đến, Xuân về. Nhờ thổ nhưỡng phù hợp và kinh nghiệm canh tác truyền đời, lá dong Tràng Cát có bản to, lá dày, xanh đậm những yếu tố được người làm bánh chưng đặc biệt ưa chuộng.

Người dân trong làng cho biết, họ chỉ trồng và thu hoạch lá dong nếp. Loại lá này khi nấu bánh giữ được màu xanh đẹp, giúp bánh chưng dẻo, thơm và bắt mắt. Ngược lại, nếu dùng lá dong tẻ, bánh chưng khi chín dễ bị thâm, không đạt yêu cầu thẩm mỹ.

Chính sự khắt khe trong khâu chọn giống và thu hoạch đã giúp lá dong Tràng Cát tạo dựng được uy tín trên thị trường. Mỗi dịp cuối năm, thương lái từ Hà Nội và các tỉnh lân cận lại tìm về đặt mua từ rất sớm.

Sau khi cắt, lá dong được đưa về sân nhà để phân loại theo kích thước. Lá to, đẹp được xếp riêng; lá nhỏ hơn cũng được bó thành từng loại khác nhau. Các công đoạn này đều làm thủ công, đòi hỏi sự nhanh tay nhưng vẫn phải cẩn thận để lá không bị gãy cuống hay rách mép.

Những chiếc lá sau phân loại được bó thành bó lớn, mỗi bó từ vài chục đến hàng trăm lá, sẵn sàng chờ thương lái đến thu mua.

Để giữ lá tươi lâu, người dân thường xuyên tưới nước, bó lại và dựng đứng ở nơi có độ ẩm cao. Cách bảo quản truyền thống này giúp lá giữ được màu xanh và độ dẻo trong nhiều ngày.

Không khí trong làng vì thế luôn rộn ràng. Người cắt lá, người phân loại, người bó lá, tất cả làm việc gần như “hết công suất” để kịp những chuyến hàng cuối năm.

Năm nay, niềm vui của người trồng lá dong Tràng Cát được nhân lên khi giá bán tăng so với năm trước. Theo người dân, lá dong loại to, đẹp có giá dao động từ 130.000 đến 250.000 đồng mỗi bó 100 lá; loại nhỏ hơn cũng đạt khoảng 60.000 đến 80.000 đồng mỗi bó. “Mùa này vất vả nhưng phấn khởi vì được giá. Có nhà phải thuê thêm người cắt lá mới kịp bán Tết”, một hộ trồng lá dong cho biết. Nhờ giá ổn định và đầu ra thuận lợi, nhiều gia đình có thêm thu nhập đáng kể để trang trải chi tiêu dịp cuối năm.

So với các loại cây trồng khác, lá dong mang lại giá trị kinh tế khá bền vững. Người dân chỉ cần chăm sóc kỹ, giữ ruộng sạch cỏ, đủ nước là có thể thu hoạch quanh năm, trong đó cao điểm nhất vẫn là những tuần giáp Tết.

Không chỉ phục vụ thị trường Hà Nội và các tỉnh lân cận, lá dong Tràng Cát còn theo chân các chuyến hàng xuất khẩu ra nước ngoài. Những năm gần đây, nhu cầu của cộng đồng người Việt ở nước ngoài tăng mạnh, đặc biệt vào dịp Tết cổ truyền. Lá dong vì thế trở thành mặt hàng được đặt mua từ sớm để kịp vận chuyển.

Với nhiều người Việt xa quê, những chiếc bánh chưng gói bằng lá dong quê nhà không chỉ là món ăn, mà còn là sợi dây kết nối ký ức, mang hương vị Tết truyền thống đến những nơi cách xa Tổ quốc.

Giữa quá trình đô thị hóa nhanh chóng, việc duy trì những ruộng lá dong ở Tràng Cát không phải điều dễ dàng. Tuy nhiên, người dân nơi đây vẫn kiên trì giữ nghề, coi đó là tài sản văn hóa và sinh kế lâu dài. Nhiều gia đình trẻ tiếp tục nối nghiệp cha ông, học cách trồng, chăm sóc và thu hoạch lá dong từ khi còn nhỏ.

Trở lại Chuyên mục