Người xưa có câu "dạy con từ thuở còn thơ", bởi những nét tính cách hình thành trong giai đoạn cửa sổ từ 3 đến 7 tuổi chính là nền tảng quyết định sự thành bại của một người khi trưởng thành. Nhiều người khi bước chân vào xã hội thường gặp trắc trở, thất bại không hẳn vì thiếu năng lực chuyên môn, mà bởi những "lỗ hổng" nhân cách đã được hình thành và bị bỏ qua từ bé.

Đặc biệt, nếu thấy con có 4 biểu hiện dưới đây, cha mẹ cần đặc biệt lưu tâm bởi đây chính là những rào cản tâm lý cực lớn đã được các nhà khoa học chứng minh là có ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và địa vị xã hội của trẻ sau này.

Thói quen thoái thác, thấy khó là trốn tránh

Nghiên cứu về "Tư duy phát triển" (Growth Mindset) của Giáo sư Carol Dweck tại Đại học Stanford đã chỉ ra rằng những đứa trẻ luôn tìm cách né tránh thử thách thường có xu hướng thất bại cao hơn trong sự nghiệp. Khi gặp khó khăn, phản ứng đầu tiên của trẻ là trốn tránh thay vì đối mặt để bảo vệ lòng tự trọng khỏi sự thất bại.

Ảnh minh họa

Cha mẹ không nên làm thay hay chỉ trích khi con gặp khó. Thay vào đó, hãy khen ngợi quá trình và nỗ lực của con thay vì khen ngợi kết quả. Hãy dạy con rằng: "Thất bại chỉ là một bước đệm để học hỏi", từ đó giúp trẻ xây dựng sự tự tin và lòng dũng cảm để đương đầu với áp lực.

Luôn tìm lý do để đẩy trách nhiệm cho người khác

Một báo cáo từ Đại học Harvard về sự phát triển của trẻ em nhấn mạnh rằng, khả năng tự chịu trách nhiệm là một trong những kỹ năng điều hành quan trọng nhất. Những đứa trẻ luôn nói "Tại vì..." mỗi khi làm sai thực chất đang thiếu hụt kỹ năng kiểm soát hành vi. Nếu cha mẹ luôn tìm lý do hộ con, nào là do bạn, do đồ vật, do hoàn cảnh..., trẻ sẽ hình thành tâm lý nạn nhân, lớn lên dễ trở thành người thiếu bản lĩnh, không được đồng nghiệp và cấp trên tin tưởng.

Hãy thiết lập các "hậu quả tự nhiên". Nếu con làm hỏng đồ, hãy để con cùng sửa hoặc dùng tiền tiết kiệm để bồi thường. Cha mẹ cần kiên quyết nói "Không" với những lời biện minh vô lý, giúp con hiểu rằng chịu trách nhiệm chính là bước đầu tiên để trở thành một người trưởng thành thực thụ.

Khả năng quản trị cảm xúc kém, dễ bùng nổ

Thí nghiệm "Kẹo dẻo" nổi tiếng của Đại học Stanford đã chứng minh những đứa trẻ có khả năng trì hoãn sự sung sướng và kiểm soát cảm xúc tốt thường có điểm số cao hơn và thành công hơn trong cuộc sống. Ngược lại, trẻ động chút là nổi giận, ném đồ đạc chính là dấu hiệu của việc thiếu kỹ năng quản lý EQ. Những người này khi trưởng thành thường đưa ra quyết định sai lầm lúc mất bình tĩnh, dễ làm rạn nứt các mối quan hệ xã hội quan trọng.

Lời khuyên cho cha mẹ là đừng quát mắng khi con đang lên cơn giận, điều đó chỉ khiến trẻ "học" thêm sự bạo lực. Hãy áp dụng phương pháp "Time-out" hoặc hướng dẫn con thực hành các bài tập hít thở để làm dịu hệ thần kinh. Sau khi con bình tĩnh, hãy cùng con gọi tên cảm xúc và tìm cách giải quyết vấn đề một cách văn minh.

Ảnh minh họa

Tâm thế hẹp hòi, chỉ nhìn thấy cái lợi trước mắt

Trong kinh tế học hành vi, những người chỉ tập trung vào lợi ích ngắn hạn thường rơi vào "bẫy thu nhập thấp". Những đứa trẻ có tính ích kỷ, hay tị nạnh, thích chiếm lợi nhỏ thường thiếu tinh thần hợp tác - yếu tố cốt lõi của làm việc nhóm hiện đại. Một đứa trẻ không biết chia sẻ sẽ rất khó để xây dựng được mạng lưới quan hệ (networking) chất lượng khi trưởng thành, điều này vô tình tạo ra một "trần nhà" giới hạn sự thăng tiến của chính các em.

Hãy tạo cơ hội cho con được cho đi. Khuyến khích con chia sẻ đồ chơi, tham gia các hoạt động thiện nguyện hoặc đơn giản là giúp đỡ việc nhà. Cha mẹ phải là tấm gương về sự bao dung và tầm nhìn rộng mở, giúp con hiểu rằng: "Muốn đi nhanh hãy đi một mình, muốn đi xa hãy đi cùng nhau".

Nuôi dạy con cũng giống như chăm sóc một cái cây, nếu phần rễ là nhân cách bị hỏng, thì tán lá là thành tích dù có xanh tốt cũng dễ dàng đổ rạp trước giông bão. Thói quen và tính cách như những vết khắc trên gỗ, càng sửa sớm, cái giá phải trả càng nhỏ.