Cá là thực phẩm giàu dinh dưỡng, đặc biệt tốt cho sự phát triển trí não và thị lực của trẻ. Tuy nhiên, không phải loại cá nào cũng an toàn. Một số loài có nguy cơ tích tụ kim loại nặng cao, đặc biệt là thủy ngân, cần được hạn chế hoặc tránh sử dụng cho trẻ nhỏ.

Cá tốt nhưng không phải loại nào cũng an toàn

Cá chứa nhiều protein chất lượng cao, DHA, EPA, rất tốt cho sự phát triển não bộ và mắt của trẻ.

Tuy nhiên, theo các tổ chức uy tín như FDA (Mỹ) và Trung tâm An toàn Thực phẩm Hong Kong, có một số loại cá có nguy cơ tích tụ kim loại nặng, đặc biệt là methylmercury (thủy ngân hữu cơ).

Chất này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thần kinh của thai nhi và trẻ nhỏ.

7 loại cá có nguy cơ nhiễm kim loại nặng cao

1. Cá trường thọ (cá hồng sâu – Atlantic roughy)

Đây là loài cá sống ở vùng biển sâu, có tuổi thọ rất dài (có thể lên đến 200–250 năm).

Chính vì sống lâu và nằm ở vị trí cao trong chuỗi thức ăn, loài cá này dễ tích tụ kim loại nặng trong cơ thể.

Khuyến cáo: Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ nên tránh ăn.

2. Cá marlin (cá cờ/ cá kiếm mũi dài)

Đây là nhóm cá săn mồi lớn, thuộc họ cá cờ, bao gồm nhiều loại như marlin xanh, đen, trắng…

Do nằm ở đỉnh chuỗi thức ăn nên hàm lượng thủy ngân cao.

Khuyến cáo: Không phù hợp với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ.

3. Cá mú lớn đánh bắt tự nhiên

Cá mú là loài ăn thịt, đặc biệt là cá mú lớn ngoài tự nhiên có vòng đời dài, ăn nhiều cá nhỏ → dễ tích tụ kim loại nặng.

Một số nghiên cứu ghi nhận hàm lượng thủy ngân vượt ngưỡng an toàn.

Lưu ý:

Cá mú nuôi, kích thước nhỏ → an toàn hơn

Cá mú tự nhiên, kích thước lớn → nên tránh

4. Cá mập (và vi cá mập)

Một số loài cá mập còn nằm trong danh sách bảo tồn.

Các loài cá mập ăn được cũng có đặc điểm:

Tuổi thọ cao

Ở đỉnh chuỗi thức ăn

→ Dẫn đến hàm lượng thủy ngân cao

Đặc biệt, vi cá mập (món “cao cấp”) cũng chứa lượng thủy ngân đáng kể.

Khuyến cáo: Trẻ em, phụ nữ mang thai nên tránh.

5. Cá ngừ vây xanh, cá ngừ mắt to

Đây là các loại cá ngừ kích thước lớn, thường dùng làm sashimi cao cấp.

Theo FDA:

Hàm lượng thủy ngân cao

Không phù hợp với trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai

Còn cá ngừ đóng hộp thì sao?

Thường làm từ cá nhỏ hơn → ít thủy ngân hơn nhưng vẫn không nên ăn quá nhiều.

6. Cá kiếm (Swordfish)

Là loài cá biển sâu, kích thước lớn, sống lâu và ăn thịt.

→ Khả năng tích tụ thủy ngân rất cao

Khuyến cáo: Nên tránh hoàn toàn cho trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai.

7. Cá thu vua (King mackerel)

Theo FDA, đây là loại cá có hàm lượng thủy ngân cao, thuộc nhóm “nên tránh”.

Tuy nhiên:

Loài này ít phổ biến tại Việt Nam

Cá thu phổ biến (cá thu xanh, cá thu đao…) có mức an toàn tốt hơn

Dù vậy, cá thu vẫn là cá săn mồi → nên ăn ở mức vừa phải.

Nếu lỡ ăn phải có nguy hiểm không?

Không cần quá lo lắng.

Tác hại của kim loại nặng phụ thuộc vào lượng tích lũy lâu dài. Nếu chỉ ăn một lần với lượng nhỏ thì không gây nguy hiểm ngay. Quan trọng là hạn chế trong thời gian dài.

4 nguyên tắc giúp trẻ ăn cá an toàn

1. Chọn cá kích thước nhỏ

Cá nhỏ thường tích tụ ít kim loại nặng hơn.

2. Ưu tiên cá nuôi, cá nước ngọt

So với cá biển sâu săn mồi, cá nuôi và cá nước ngọt an toàn hơn.

3. Chọn cá ăn thực vật

Mức độ tích tụ kim loại nặng: Cá ăn thịt > cá ăn tạp > cá ăn thực vật

Các loại cá truyền thống như: Cá trắm; Cá chép; Cá mè; Cá trôi → thường an toàn hơn.

4. Chọn cá còn trẻ

Cá càng già → tích lũy kim loại nặng càng nhiều.

Gợi ý các loại cá an toàn

Một số loại cá phổ biến, ít rủi ro: Cá rô phi; Cá vược (cá chẽm); Cá cơm; Cá bơn; Cá lóc; Cá diêu hồng; Cá sông (nuôi).

Ngoài ra, các loại hải sản có vỏ như: Nghêu; Sò; Hàu; Sò điệp... cũng là lựa chọn tốt.\

Khuyến nghị dinh dưỡng

Theo hướng dẫn dinh dưỡng: Nên ăn thủy sản 2 lần/tuần. Đa dạng nguồn thực phẩm. Không ăn quá nhiều một loại

Cá vẫn là thực phẩm rất tốt cho trẻ nhỏ, nhưng cần lựa chọn đúng loại.

Nguyên tắc quan trọng: Chọn cá nhỏ – cá nuôi – cá ăn thực vật – ăn đa dạng

Việc hiểu đúng và lựa chọn thông minh sẽ giúp trẻ vừa nhận đủ dinh dưỡng, vừa tránh được nguy cơ từ kim loại nặng.

Nguồn: Sohu