Có một giai đoạn tôi rất tò mò về những người có thu nhập cao. Không phải vì ngưỡng mộ cuộc sống của họ, mà vì muốn biết điều gì khiến khoảng cách thu nhập giữa họ và phần lớn mọi người ngày càng lớn. Tôi từng nghĩ đáp án sẽ là "gặp thời", "chọn đúng ngành" hay "có nhiều mối quan hệ". Những yếu tố đó đúng, nhưng chưa đủ. 

Càng tiếp xúc với nhiều người làm kinh doanh, quản lý, chuyên gia hay những người sáng tạo nội dung có thu nhập từ hơn 1 tỷ đồng mỗi năm, tôi càng nhận ra họ không hề giống hình dung của nhiều người. Họ không phải lúc nào cũng là người thông minh nhất, cũng không phải người làm việc nhiều giờ nhất. Điều khác biệt nằm ở cách họ nhìn công việc, nhìn tiền bạc và nhìn chính bản thân mình. Họ coi mỗi ngày là một khoản đầu tư dài hạn, trong khi rất nhiều người chỉ đang cố hoàn thành ngày hôm nay.

1. Họ không đi làm để đổi thời gian lấy lương, mà để khiến bản thân ngày càng đáng giá hơn

Có một người bạn từng nói với tôi một câu rất đáng suy nghĩ: "Nếu ba năm làm việc mà năng lực của mình vẫn y như ngày đầu tiên thì có lẽ mình đang đi làm sai cách". Ban đầu tôi không hiểu lắm, nhưng càng đi làm lâu càng thấy câu nói ấy rất đúng.

Nhiều người coi công việc là nơi nhận nhiệm vụ, hoàn thành rồi lĩnh lương. Đó là một tư duy hoàn toàn bình thường. Nhưng những người có thu nhập cao lại nhìn công việc như một "phòng tập" để rèn năng lực. Mỗi dự án mới là cơ hội học thêm một kỹ năng, mỗi khách hàng khó tính là dịp luyện cách giao tiếp, mỗi lần thất bại là một bài học để lần sau không lặp lại. Họ luôn tự hỏi: "Sau công việc này, mình giỏi hơn điều gì?", chứ không chỉ quan tâm "Tháng này mình được tăng bao nhiêu tiền?".

Chính vì thế, tốc độ phát triển của họ thường nhanh hơn rất nhiều. Khi cơ hội lớn xuất hiện, họ không cần chạy đi học cấp tốc hay loay hoay thích nghi, bởi mọi thứ đã được tích lũy từ nhiều năm trước. Đó cũng là lý do người ngoài thường chỉ nhìn thấy thành quả mà quên mất quãng thời gian họ âm thầm đầu tư cho chính mình.

2. Họ không chỉ có một cách kiếm tiền

Nếu để ý, bạn sẽ thấy rất hiếm người có thu nhập trên 1 tỷ đồng mỗi năm chỉ phụ thuộc vào một nguồn lương cố định. Họ có thể vẫn làm công việc chính như bao người khác, nhưng song song với đó là rất nhiều nguồn thu nhập khác được xây dựng từ chính năng lực của mình.

Có người sau giờ làm nhận thêm dự án tư vấn. Có người xây dựng thương hiệu cá nhân rồi mở lớp học hoặc bán sản phẩm số. Có người đầu tư dài hạn. Có người kinh doanh nhỏ. Cũng có người dành nhiều năm viết nội dung, làm kênh mạng xã hội hay phát triển một dịch vụ riêng. Điều đáng nói là phần lớn những nguồn thu ấy đều không xuất hiện trong một sớm một chiều. Chúng bắt đầu từ những buổi tối thức thêm vài tiếng, những ngày cuối tuần không nghỉ hoàn toàn hay những lần chấp nhận làm việc nhiều hơn người khác khi chưa nhìn thấy kết quả.

Rất nhiều người hỏi làm sao để kiếm nhiều tiền hơn, nhưng lại không muốn đánh đổi thêm thời gian hoặc công sức. Trong khi đó, những người có thu nhập cao hiểu rằng muốn có cuộc sống khác, trước hết phải tạo ra giá trị nhiều hơn và mở rộng khả năng kiếm tiền của chính mình.

3. Họ đầu tư rất mạnh cho những thứ giúp mình tạo ra nhiều giá trị hơn

Ngày trước, tôi nghĩ người kiếm nhiều tiền sẽ thích mua xe đẹp, đồng hồ đắt hay những món đồ thể hiện đẳng cấp. Sau này mới nhận ra, không ít người có thu nhập cao lại khá tiết kiệm trong những khoản tiêu dùng mang tính hưởng thụ, nhưng lại rất hào phóng với những khoản đầu tư cho bản thân.

Họ sẵn sàng bỏ tiền mua một khóa học chất lượng nếu tin rằng nó giúp mình tăng thu nhập trong tương lai. Họ không tiếc tiền mua một chiếc máy tính tốt hơn để làm việc hiệu quả hơn, thuê công cụ hỗ trợ để tiết kiệm thời gian, học thêm ngoại ngữ, kỹ năng quản lý hay những công nghệ mới. Có người còn nói vui rằng: "Thứ đắt nhất không phải học phí, mà là việc mình chậm phát triển hơn người khác".

Đó là điều nhiều người thường bỏ qua. Chúng ta hay cân nhắc rất kỹ khi bỏ vài triệu đồng cho việc học, nhưng lại dễ dàng tiêu số tiền ấy vào những món đồ chỉ mang lại niềm vui trong vài ngày. Người có thu nhập cao thì ngược lại. Họ luôn nghĩ xem khoản tiền này sẽ giúp mình kiếm được nhiều hơn trong tương lai hay không.

4. Họ không dành quá nhiều thời gian để chứng minh mình

Có một điều tôi rất thích ở những người giỏi là họ khá... bận. Bận đến mức không còn nhiều thời gian để tranh cãi xem ai đúng ai sai, không quá quan tâm người khác đánh giá mình thế nào và cũng hiếm khi cố gắng thể hiện bản thân trên mạng xã hội.

Thay vì dành hàng giờ đọc những cuộc tranh luận vô nghĩa, họ dành thời gian đọc sách, cập nhật xu hướng ngành, gặp gỡ những người giỏi hơn hoặc làm nốt công việc còn dang dở. Thay vì lo người khác có công nhận mình hay không, họ tập trung vào việc làm sao để bản thân thực sự tạo ra kết quả.

Đến một lúc nào đó, bạn sẽ nhận ra năng lực không cần quảng cáo quá nhiều. Khi làm tốt công việc, cơ hội và những người phù hợp sẽ tự tìm đến. Người thu nhập cao thường hiểu điều đó rất sớm, nên họ ít tiêu hao năng lượng vào những việc không tạo ra giá trị.

5. Họ luôn chuẩn bị cho những điều chưa xảy ra

Có lần tôi hỏi một anh làm quản lý rằng vì sao đã rất bận vẫn học thêm một khóa về trí tuệ nhân tạo. Anh cười và nói: "Không phải vì công việc hiện tại cần, mà vì biết đâu ba năm nữa sẽ cần".

Câu trả lời ấy khiến tôi suy nghĩ rất lâu.

Phần lớn chúng ta chỉ học khi công việc yêu cầu hoặc khi gặp khó khăn mới bắt đầu tìm cách giải quyết. Còn những người có thu nhập cao thường chuẩn bị trước khi mọi chuyện xảy ra. Họ học khi chưa cần dùng đến, xây dựng các mối quan hệ khi chưa cần nhờ vả, tích lũy tài chính khi cuộc sống còn ổn định và phát triển thêm kỹ năng ngay cả lúc công việc đang thuận lợi.

Nhờ vậy, khi thị trường thay đổi, công nghệ xuất hiện hay công ty cắt giảm nhân sự, họ không rơi vào trạng thái bị động. Họ luôn có nhiều lựa chọn hơn, và chính quyền được lựa chọn ấy mới là thứ đáng giá nhất.

6. Điều tạo nên khoảng cách không phải một ngày cố gắng, mà là nhiều năm không dừng lại

Có người từng hỏi tôi rằng liệu thu nhập hơn 1 tỷ đồng mỗi năm có phải mục tiêu quá xa vời với người bình thường hay không. Tôi nghĩ điều đáng quan tâm hơn không phải là con số ấy, mà là hành trình để đi đến đó.

Hầu hết những người tôi gặp đều không giàu lên sau một đêm. Họ cũng từng lo lắng vì tiền, từng thất bại, từng làm những công việc rất bình thường. Nhưng họ có một điểm chung là không để bản thân đứng yên quá lâu. Mỗi năm họ đều học thêm một kỹ năng mới, mở rộng thêm một nguồn thu, quen thêm những người giỏi hơn mình và thử thêm một điều chưa từng làm. Những thay đổi ấy có thể rất nhỏ trong từng ngày, nhưng sau năm hay mười năm, khoảng cách đã lớn đến mức nhiều người tưởng rằng đó là nhờ may mắn.

Thực ra, thu nhập chỉ là kết quả cuối cùng. Điều đáng học ở những người kiếm hơn 1 tỷ đồng mỗi năm không phải là cách họ tiêu tiền hay họ sở hữu những gì, mà là tư duy không ngừng nâng cấp chính mình. Họ hiểu rằng trong một thế giới thay đổi từng ngày, tài sản bền vững nhất không phải ngôi nhà, chiếc xe hay một công việc ổn định, mà là năng lực giúp mình luôn tạo ra giá trị. Khi giá trị ấy ngày càng lớn, tiền bạc thường chỉ là hệ quả đến sau.