Bàn thờ là không gian thờ cúng quan trọng trong nhiều gia đình Việt. Tùy tín ngưỡng, phong tục từng nhà và từng vùng, cách bài trí có thể khác nhau: nhà đặt thêm lọ hoa, nhà bày mâm quả, nhà chỉ giữ những vật phẩm thờ cúng cơ bản. Vì vậy, rất khó đưa ra một khuôn mẫu duy nhất rằng bàn thờ nhất định phải có những gì. Tuy nhiên, có một nguyên tắc khá dễ áp dụng: bàn thờ nên được giữ sạch sẽ, trang nghiêm và tránh biến thành nơi tiện tay đặt đồ. Đặc biệt, những thứ dưới đây nếu đang xuất hiện trên bàn thờ thì gia đình nên cân nhắc sắp xếp lại.

1. Đồ dùng sinh hoạt không liên quan đến việc thờ cúng

Bàn thờ, nhất là bàn thờ đặt trong phòng khách, đôi khi nằm ngay cạnh tủ hoặc khu vực sinh hoạt nên rất dễ xuất hiện những món đồ được đặt tạm. Chìa khóa, ví tiền, thuốc, kính mắt, hóa đơn, điều khiển hay túi đồ vừa mang về đều có thể được tiện tay để lên rồi quên mất. Xét về thực tế, những món này không phục vụ việc thờ cúng và dễ khiến bàn thờ trở nên lộn xộn.

Theo quan niệm truyền thống, khu vực thờ tự lại cần sự trang nghiêm, vì vậy càng không nên sử dụng mặt bàn thờ như một chiếc kệ chứa đồ thông thường. Nếu nhà chật, gia đình có thể bố trí một chiếc khay hoặc ngăn tủ nhỏ gần cửa để chứa những món thường xuyên cầm theo thay vì đặt tạm lên bàn thờ.

2. Hoa quả đã héo, hỏng hoặc đồ cúng để quá lâu

Hoa tươi, trái cây và một số lễ vật thường được đặt lên bàn thờ vào ngày Rằm, mùng Một, lễ Tết hoặc ngày giỗ. Tuy nhiên, sau khi cúng xong, gia đình cũng nên để ý tình trạng của chúng thay vì cứ để nguyên nhiều ngày. Hoa đã héo có thể rụng cánh, nước trong bình lâu ngày dễ có mùi; trái cây chín quá mức có thể mềm, chảy nước hoặc thu hút côn trùng. Đồ ăn cũng không nên để đến khi biến chất mới hạ xuống. Không có một mốc thời gian cứng áp dụng cho mọi lễ vật. Cách đơn giản nhất là thường xuyên quan sát và hạ xuống khi thực phẩm, hoa quả bắt đầu có dấu hiệu xuống chất lượng, vừa giữ bàn thờ sạch sẽ vừa tránh lãng phí.

3. Hoa giả, quả giả đã cũ, bám bụi hoặc bạc màu

Việc có nên dùng hoa giả trên bàn thờ còn phụ thuộc quan niệm và nếp thờ cúng của từng gia đình. Không nên khẳng định cứ đặt hoa giả là phạm điều kiêng kỵ hay mang đến điều không may. Tuy nhiên, nếu đã sử dụng hoa hoặc quả trang trí thì không nên để những món đã bám bụi dày, bạc màu, nứt vỡ hoặc xuống cấp nằm trên bàn thờ trong thời gian dài. Một món đồ được đặt với mục đích làm không gian thờ cúng chỉn chu nhưng lại cũ bẩn thì cuối cùng lại tạo cảm giác ngược lại. Nếu gia đình chuộng cách thờ đơn giản, đôi khi ít đồ nhưng sạch sẽ và được chăm sóc thường xuyên còn phù hợp hơn việc bày kín bàn thờ.

4. Đồ dễ cháy đặt quá gần hương, nến và đèn

Đây không còn đơn thuần là chuyện phong tục mà liên quan trực tiếp đến an toàn. Giấy, bao bì, hoa lá khô, đồ trang trí bằng vật liệu dễ bắt lửa không nên để sát bát hương, nến hoặc những vị trí có ngọn lửa, nguồn nhiệt. Khi thắp hương, tàn hương cũng có thể rơi xuống những vật xung quanh. Đặc biệt với bàn thờ treo hoặc bàn thờ có diện tích nhỏ, gia đình càng nên tránh bày quá nhiều đồ khiến khoảng cách giữa các vật dụng bị thu hẹp. Khi thắp hương, đèn hoặc nến, cần chú ý an toàn cháy nổ và không để nguồn lửa ở tình trạng thiếu kiểm soát.

5. Đồ hỏng, nứt vỡ không còn sử dụng được

Một chiếc lọ đã nứt, chén bị mẻ, chân nến hỏng hay vật dụng thờ cúng không còn nguyên vẹn cũng không nên tiếp tục để trên bàn thờ chỉ vì chưa biết xử lý thế nào. Không nhất thiết phải nhìn vấn đề này theo hướng cứ đồ nứt vỡ là báo hiệu chuyện xấu. Lý do thực tế hơn là vật dụng hư hỏng vừa làm mất sự chỉn chu, vừa có thể gây bất tiện hoặc mất an toàn khi sử dụng. Chẳng hạn, bình nứt có thể rò nước, đồ thủy tinh mẻ có cạnh sắc, còn vật dụng không vững dễ đổ khi lau dọn. Vì vậy, nếu một món đồ đã hỏng đến mức không còn sử dụng tốt, gia đình nên thay thế hoặc xử lý phù hợp thay vì tiếp tục đặt trên bàn thờ.

Bàn thờ không cần càng nhiều đồ càng tốt

Cuối cùng, điều quan trọng không nằm ở việc trên bàn thờ có thật nhiều vật phẩm hay phải sắp xếp giống hệt một khuôn mẫu nào đó. Phong tục thờ cúng của mỗi gia đình có thể khác nhau và cũng không có quy định cứng cho tất cả mọi nhà. Thay vì quá lo một món đồ có phạm phong thủy hay không, gia đình có thể giữ một nguyên tắc đơn giản hơn: những gì phục vụ việc thờ cúng thì sắp xếp gọn gàng; những gì không liên quan thì không đặt lên; hoa quả và lễ vật cần được kiểm tra thường xuyên; khu vực có hương, nến phải ưu tiên an toàn.