Gạo là thứ gần như nhà nào cũng dự trữ. Có gia đình mua vài cân, nhưng cũng không ít nhà quen mua cả bao lớn để ăn dần trong nhiều tuần. Vì dùng hàng ngày nên vị trí đặt thùng gạo thường được chọn theo tiêu chí tiện: chỗ nào còn trống, gần bếp, dễ lấy thì đặt vào. Thế nhưng gạo khô không có nghĩa là có thể cất ở đâu cũng được. Điều gạo cần nhất trong thời gian bảo quản là môi trường khô, mát và hạn chế côn trùng xâm nhập. Khi gặp độ ẩm cao, nhiệt hoặc điều kiện vệ sinh kém, gạo có thể hút ẩm, giảm chất lượng và tạo điều kiện cho nấm mốc, côn trùng phát triển. Vì thế, 5 vị trí dưới đây không phải nơi lý tưởng để đặt gạo lâu ngày.

1. Ngay cạnh bồn rửa, vòi nước

Đây là vị trí khá tiện trong những căn bếp nhỏ: vo gạo ở đâu thì đặt thùng gạo ngay gần đó. Nhưng khu vực quanh bồn rửa lại thường xuyên có nước bắn, hơi ẩm và khăn ướt. Chỉ cần nắp thùng đóng không kín hoặc tay còn ướt khi lấy gạo, hơi ẩm có thể theo vào bên trong. Đáng ngại ở chỗ gạo hút ẩm không phải lúc nào cũng mốc xanh, mốc đen ngay để mọi người dễ nhận ra. Ban đầu, gạo có thể chỉ hơi ẩm, vón, có mùi khác thường. Nếu điều kiện ẩm tiếp tục kéo dài, nguy cơ nấm mốc phát triển sẽ tăng lên. Vì vậy, thùng gạo nên cách khu vực rửa một khoảng, đặt ở nơi khô ráo và luôn dùng dụng cụ khô để lấy gạo.

2. Sát bếp nấu hoặc nơi thường xuyên nóng, nhiều hơi nước

Nấu ăn cần gạo nên đặt thùng ngay cạnh bếp nghe có vẻ rất hợp lý. Tuy nhiên, đây lại là khu vực liên tục chịu nhiệt và hơi nước từ nồi canh, nồi luộc, ấm nước... Đặc biệt với những căn bếp nhỏ, hơi nóng và độ ẩm có thể tích tụ rõ rệt sau mỗi lần nấu. Nhiệt độ cao kết hợp độ ẩm là điều kiện bất lợi cho việc bảo quản thực phẩm khô. Bởi vậy, đừng tận dụng khoảng trống sát bếp chỉ vì lấy gạo thuận tay. Một góc tủ khô, mát và xa nguồn nhiệt sẽ phù hợp hơn.

3. Chỗ có nắng chiếu trực tiếp

Có nhà đặt hũ gạo cạnh cửa sổ, ngoài ban công kín hoặc một góc bếp thường xuyên hứng nắng vì nghĩ nơi có nắng sẽ khô ráo. Nhưng khô không đồng nghĩa với càng nóng càng tốt. Ánh nắng trực tiếp có thể làm thùng chứa và gạo bên trong nóng lên, nhất là khi dùng hộp nhựa hoặc thùng đặt ở đó nhiều giờ mỗi ngày. Nhiệt độ bảo quản càng cao, chất lượng gạo càng khó duy trì lâu. Vì thế, nếu vị trí đặt thùng gạo buổi sáng mát nhưng đến trưa lại bị nắng chiếu thẳng vào, nên chuyển sang nơi khác.

4. Đặt trực tiếp dưới nền hoặc ép sát bức tường ẩm

Một bao gạo 10-20 kg khá nặng nên nhiều gia đình mua về đặt luôn xuống góc bếp, chân cầu thang hoặc kho để ăn dần. Nếu nền và tường thực sự khô thì chưa chắc lập tức có vấn đề, nhưng đây vẫn không phải cách bảo quản tốt khi khu vực đó dễ ẩm. Nền nhà có thể bị ẩm khi lau dọn, còn những bức tường sát khu vực cấp thoát nước hoặc tường ngoài đôi khi có hiện tượng thấm mà mắt thường chưa nhận ra ngay. Bao gạo bằng vật liệu hút ẩm càng dễ chịu tác động nếu tiếp xúc lâu ngày. Với gạo mua nguyên bao, nên kê cao khỏi nền và tránh ép sát tường. Tốt hơn nữa, sau khi mở bao có thể chuyển gạo sang dụng cụ đựng thực phẩm sạch, khô, có nắp kín.

5. Góc tối, bí và thường xuyên xuất hiện gián, chuột hoặc côn trùng

Gầm tủ, kho chứa đồ hay góc bếp ít động tới thường được chọn để giấu bao gạo cho gọn. Vấn đề không nằm ở việc nơi đó tối, mà là những vị trí ít được vệ sinh, khó quan sát thường cũng dễ trở thành nơi trú ẩn của côn trùng và động vật gây hại. Mọt gạo đã đủ phiền, nhưng gián và chuột còn có thể làm rách bao bì, tiếp xúc và làm nhiễm bẩn thực phẩm. Nếu quanh thùng gạo xuất hiện phân chuột, dấu cắn, gián hoặc bao bì bị thủng bất thường, đừng chỉ bắt con vật rồi tiếp tục sử dụng gạo như bình thường.

Gạo nên được cất thế nào để ăn lâu vẫn yên tâm?

Không cần mua loại thùng quá cầu kỳ. Quan trọng hơn là cách cất và thói quen sử dụng hàng ngày:

- Chọn nơi sạch, khô, mát, tránh nguồn nhiệt và ánh nắng trực tiếp.

- Sau khi mở bao, nên đựng gạo trong vật chứa sạch, khô và có nắp kín để hạn chế độ ẩm và côn trùng.

- Muôi, cốc dùng để lấy gạo phải khô; tránh vừa vo gạo xong, tay còn ướt đã thò vào thùng.

- Không nên liên tục đổ gạo mới chồng lên lớp gạo cũ còn sót dưới đáy. Hãy dùng gần hết, vệ sinh và làm khô thùng rồi mới cho đợt mới vào.

- Mua lượng vừa với tốc độ sử dụng của gia đình. Nhà ăn ít không nhất thiết phải tích cả bao lớn chỉ vì mua số lượng nhiều rẻ hơn.