Học để hiểu, không học để đối phó

Không phải những đêm thức trắng hay những cuộc "chạy nước rút" trước kỳ thi, bí quyết giúp Võ Thị Khánh Linh trở thành thủ khoa Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM) lại bắt đầu từ một điều rất giản dị: luôn tìm hiểu thật kỹ "luật chơi" của mỗi môn học trước khi bước vào hành trình chinh phục nó.

Với 27/42 điểm tuyệt đối trong toàn khóa, cùng điểm trung bình tích lũy (GPA) 9,79/10, Khánh Linh không chỉ ghi tên mình vào danh sách những sinh viên xuất sắc nhất của trường mà còn trở thành hình mẫu của một thế hệ nữ trí thức trẻ học tập bằng tư duy khoa học, tính kỷ luật và khả năng tự học bền bỉ.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm nghề giáo tại Quảng Nam, Khánh Linh được nuôi dưỡng trong môi trường coi trọng tri thức và tinh thần học tập nghiêm túc. Cuối năm lớp 12, tình cờ đọc được thông tin về ngành Khoa học Dữ liệu trên mạng xã hội, nữ sinh nhanh chóng bị thu hút bởi lĩnh vực được mệnh danh là "nghề quyến rũ nhất thế kỷ XXI" - nơi giao thoa giữa toán học, công nghệ và khả năng giải quyết các bài toán thực tiễn.

Ngay từ khi trở thành thủ khoa đầu vào khoa Toán - Tin theo phương thức xét tuyển bằng kỳ thi đánh giá năng lực, Linh đã xác định đây là ngành học nhiều thử thách, đòi hỏi người học phải có chiến lược rõ ràng thay vì chỉ chăm chỉ.

Võ Thị Khánh Linh trở thành thủ khoa Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM).

Khánh Linh ví phương pháp học của mình bằng câu nói quen thuộc: "Biết người, biết ta, trăm trận trăm thắng."

Theo Linh, "biết người" là tìm hiểu kỹ môn học trước khi đăng ký: môn học hướng tới điều gì, kiến thức trọng tâm nằm ở đâu, hình thức đánh giá như thế nào, cần chuẩn bị thêm kỹ năng hay phần mềm gì để học hiệu quả. Còn "biết ta" là hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của bản thân, xác định cách tiếp thu phù hợp và ước lượng thời gian cần đầu tư để hoàn thành tốt từng học phần.

Đó cũng là lý do hơn 60% số môn học của Linh đạt điểm tuyệt đối không phải nhờ học thuộc hay "cày" sát ngày thi, mà là kết quả của quá trình chuẩn bị từ rất sớm.

Chia nhỏ thử thách để chinh phục những mục tiêu lớn

Điều tạo nên sự khác biệt ở nữ thủ khoa không nằm ở số giờ học nhiều hơn người khác mà ở cách tiếp cận tri thức.

Trước mỗi học kỳ, Linh chủ động xin giáo trình, slide bài giảng, đề thi các năm trước từ các anh chị khóa trên hoặc tìm kiếm trên diễn đàn của trường. Trước mỗi buổi học, cô đều đọc trước nội dung sẽ học, rà soát xem cần ôn lại những học phần tiên quyết nào để có đủ nền tảng tiếp nhận kiến thức mới.

Nhờ chuẩn bị trước, khi đến lớp, Linh không học một cách thụ động mà tập trung vào những phần còn chưa hiểu để trao đổi trực tiếp với giảng viên.

Với những học phần khó, thay vì lao ngay vào giải bài tập hay cố gắng ghi nhớ máy móc, cô quay lại củng cố kiến thức nền, tìm đọc các bài giảng của những trường đại học uy tín trên thế giới, xem video chuyên môn, đọc blog học thuật để hiểu bản chất vấn đề. Nếu giảng viên chưa gửi học liệu, cô chủ động email xin trước để có thêm thời gian nghiên cứu.

Khánh Linh cho rằng, sai lầm phổ biến của nhiều sinh viên là "học đối phó" - học chỉ để vượt qua kỳ thi hoặc đạt điểm cao mà không tập trung vào việc thực sự hiểu kiến thức. Theo cô, điểm số chỉ là hệ quả của quá trình học đúng cách; khi đã hiểu và biết vận dụng, thành tích sẽ đến một cách tự nhiên.

Đối với Khánh Linh, không có kiến thức nào quá khó nếu biết chia nhỏ để giải quyết.

Nữ thủ khoa với 27 điểm 10 bật mí bí quyết học khiến ai cũng bất ngờ.

Cô áp dụng chiến thuật "chia để trị" trong hầu hết các môn học. Một khái niệm phức tạp sẽ được tách thành từng từ khóa; một bài toán lớn sẽ được phân thành nhiều bài toán nhỏ; một môn học sẽ được bóc tách thành từng chuyên đề để tiếp cận từng bước. Sau khi hiểu từng phần, việc kết nối toàn bộ kiến thức trở nên dễ dàng hơn và khả năng ghi nhớ cũng tự nhiên hơn.

Không dừng lại ở việc tự học, Linh còn thường xuyên giảng lại kiến thức cho bạn bè, tham gia các lớp ôn tập và làm mentor cho sinh viên khóa dưới. Theo cô, giảng giải cho người khác chính là cách kiểm tra hiệu quả nhất xem bản thân đã thực sự hiểu vấn đề hay chưa.

Phương pháp này cũng phản ánh tư duy của một nhà khoa học trẻ: học không phải để tích lũy thông tin mà để có thể phân tích, lý giải và truyền đạt lại tri thức.

Hành trình của một nữ trí thức trẻ, kỷ luật là nền tảng của mọi thành công

Nếu chỉ được chọn một yếu tố quyết định thành tích học tập, Khánh Linh không chọn sự thông minh hay phương pháp học mà chọn kỷ luật.

Theo nữ thủ khoa, sự thông minh chỉ phát huy giá trị khi được duy trì bằng tính kỷ luật. Cô luôn xây dựng kế hoạch nhiều tầng, từ học kỳ, tuần đến từng ngày; ghi chú toàn bộ lịch kiểm tra, hạn nộp bài, các dự án nghiên cứu và hoạt động ngoại khóa để chủ động sắp xếp thời gian.

Linh cũng không cổ súy cho việc học liên tục đến kiệt sức. Ngược lại, cô coi nghỉ ngơi là một phần của quá trình học tập. Mỗi ngày, nữ sinh đều dành khoảng 30 phút đến một giờ ngủ trưa, nghỉ sau giờ học hoặc đi dạo, giải trí để tái tạo năng lượng. Theo cô, khi quá tải, một giấc ngủ ngắn giúp phục hồi cả thể chất lẫn tinh thần, từ đó nâng cao hiệu quả học tập hơn nhiều so với việc cố gắng ngồi trước bàn học trong trạng thái mệt mỏi.

Quan điểm này cũng cho thấy cách nhìn hiện đại về việc học: hiệu suất quan trọng hơn thời lượng.

Bước sang năm cuối đại học, nhờ chủ động học vượt tín chỉ, Khánh Linh gần như hoàn thành toàn bộ chương trình đào tạo, chỉ còn khóa luận và hai học phần tự chọn. Điều đó giúp cô có thêm thời gian thực tập, tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp mà vẫn duy trì kết quả học tập xuất sắc.

Hiện nay, mục tiêu của nữ thủ khoa là đi làm để tích lũy kinh nghiệm thực tiễn trước khi tìm kiếm học bổng học cao học ở nước ngoài. Xa hơn, cô mong muốn trở thành giảng viên, quay trở về Việt Nam để nghiên cứu và truyền cảm hứng cho các thế hệ sinh viên tiếp theo.

Khánh Linh từng đúc kết "cẩm nang học đại học" của mình bằng năm nguyên tắc: xác định đúng động lực học tập; học để hiểu và biết ứng dụng; xây dựng các mối quan hệ chất lượng với thầy cô, bạn bè; luôn chỉn chu trong từng công việc; và không ngừng nỗ lực hết mình.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách con người tiếp cận tri thức, câu chuyện của Võ Thị Khánh Linh cho thấy giá trị cốt lõi của việc học vẫn không thay đổi. Đó không phải là chạy theo điểm số, mà là xây dựng tư duy học tập chủ động, biết đặt câu hỏi, biết tìm phương pháp phù hợp và đủ kỷ luật để theo đuổi mục tiêu đến cùng.

Đó cũng chính là phẩm chất của một nữ trí thức hiện đại - không chỉ chinh phục tri thức bằng năng lực, mà còn bằng tư duy, bản lĩnh và khát vọng lan tỏa giá trị của tri thức đến cộng đồng.