Ngày 26/6, Bộ Y tế Israel cảnh báo nước này có thể phải tiêu hủy 800.000 nghìn liều vaccine Covid-19 của Pfizer nếu không tìm được người mua trong vòng hai tuần. Tiến sĩ Carissa Etienne - Giám đốc Tổ chức Y tế Liên châu Mỹ (PAHO) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - bày tỏ bức xúc khi mới khoảng 10% người dân tại Mỹ Latin và vùng Caribbean được chích ngừa Covid-19 đầy đủ. 

Các quốc gia giàu có đã tiêm chủng cho cả các đối tượng ít có nguy cơ mắc bệnh như trẻ em 12 tuổi. Nhiều nước nghèo hơn chật vật để có đủ vaccine,. Trong khi các nước giàu sẵn sàng trả giá cao hơn để đặt hàng vaccine sớm, các nước nghèo phải giành giật nguồn vaccine ít ỏi.

Theo thống kê của tạp chí Science hồi tháng 5, gần 85% lượng vaccine được sản xuất cho đến thời điểm đầu năm đều rơi vào các nước có thu nhập cao hoặc trung bình. Trong khi đó, nhóm các quốc gia nghèo nhất chỉ được bảo đảm 0,3% tổng lượng vaccine.

Giữa năm 2020, khi các công ty dược phẩm mới bắt đầu nghiên cứu những loại vaccine đầu tiên, việc đặt hàng sớm vaccine mang tới nhiều rủi ro.Lô vaccine có thể được chuyển giao chậm trễ. Các nước giàu đặt mua sớm nhiều loại vaccine cùng một lúc, vượt quá số lượng cần thiết. Hành động này thu hẹp thị trường mà các nước nghèo hơn có thể tiếp cận.

Theo Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), một số nước phát triển đảm bảo nguồn vaccine để tiêm cho lượng người gấp nhiều lần dân số các nước này. Dẫn đầu danh sách là Canada. 

Trong 48 quốc gia tiêm vaccine cho ít nhất 50% dân số tính đến ngày 28/6, đến 47 nước có thu nhập cao hoặc trung bình cao. Sự khác biệt trong tốc độ tiêm vaccine dẫn đến sự khác biệt trong tỉ lệ tử vong do đại dịch.

Chiến dịch tiêm chủng của các quốc gia giàu có như Israel, Mỹ và các nước Tây Âu giúp tỉ lệ người tử vong do Covid-19 giảm đáng kể. Nhưng tỷ lệ tử vong tại Ấn Độ, Brazil, Peru hay Nam Phi vẫn ở mức cao. 

Tình trạng dư thừa vaccine ở Mỹ là một trong những ví dụ điển hình của việc nước giàu tích trữ vaccine quá mức cần thiết. Giờ đây, khi Mỹ đang nhận được vaccine theo hợp đồng đã ký, số liều vaccine dư thừa ở nước này gia tăng theo từng ngày. Dự kiến nước Mỹ sẽ dư thừa 300 triệu liều vaccine Covid-19 vào cuối tháng 7. Kể cả trong trường hợp nước Mỹ tiêm cho cả trẻ em, số dư vaccine tính đến cuối năm 2021 cũng là rất lớn.