Blogger LisaMo, chủ tài khoản Tiểu Hồng Thư với hơn 119.000 người theo dõi gây chú ý khi chia sẻ 1 bài viết về tuổi 40 khi cô nhìn thấy các chiến dịch quảng cáo làm đẹp cho độ tuổi này. 

Trong bài viết của mình, Lisa Mo chia sẻ đại ý: Cứ đều đặn từng mùa, ngành quảng cáo lại nhắm vào phụ nữ ngoài 40 bằng đúng một mệnh lệnh: Hãy trẻ lại, hãy căng bóng, hãy xóa cho bằng sạch mọi dấu vết mà thời gian để lại trên gương mặt. Nhưng đằng sau lời thì thầm ngọt ngào ấy là cả một cỗ máy trị giá hàng chục tỷ đô, và nó cần chúng ta sợ già. Ngồi ngẫm cho kỹ, thứ tôi thật lòng khao khát chưa bao giờ là cái "nét thiếu nữ" được bọc đường đó.

Cô khẳng định: "Khí chất tuổi trẻ không nằm ở collagen, nó nằm ở sự nổi loạn đầy sức hút bên trong. Đó là sự đối nghịch giữa những nếp nhăn được thời gian mài giũa và sức sống mãnh liệt vẫn đang căng tràn. Trong gương, tôi với những rãnh cười nơi khóe miệng mới là con người thật. Những nếp nhăn nơi khóe mắt chẳng thể che lấp ánh sao trong đôi mắt chúng ta. 

Một ngành công nghiệp được xây trên nỗi sợ già của phụ nữ

Thị trường sản phẩm chống lão hóa được định giá khoảng 55 tỷ USD trong năm 2025 và được dự báo cán mốc hơn 100 tỷ USD vào đầu thập niên 2030, theo Grand View Research. Nếu tính rộng hơn cả dịch vụ và thiết bị thẩm mỹ, Precedence Research đưa con số của toàn ngành chống lão hóa lên gần 78 tỷ USD chỉ riêng năm 2025.

Và ai là người nuôi cỗ máy ấy? Chủ yếu là phụ nữ. 

Các thống kê ngành cho thấy phụ nữ chiếm khoảng 60% thị trường chăm sóc da, trong đó nhóm khách hàng lõi của dòng chống lão hóa là phụ nữ từ 30 đến 40 tuổi trở lên. Trung bình mỗi năm, một người phụ nữ chi khoảng 250 USD cho riêng các sản phẩm chăm sóc da. Nói cách khác, gương mặt đang già đi của chúng ta là một trong những mảnh đất màu mỡ nhất mà ngành làm đẹp từng khai thác.

Điều trớ trêu là hiệu quả thật của phần lớn những lời hứa đó lại rất mong manh. Một báo cáo thị trường của Straits Research thẳng thắn thừa nhận rằng dù nhu cầu khổng lồ, người ta vẫn chưa chứng minh được nhiều sản phẩm và liệu trình chống lão hóa thật sự mang lại tác dụng đáng kể hay lâu dài. Chúng ta được bán không phải một kết quả, mà là một nỗi lo, và nỗi lo đó thì không bao giờ được phép nguôi, vì nếu nó nguôi thì cỗ máy sẽ ngừng chạy.

Đây mới là điều tôi muốn nói. Cái "nét thiếu nữ" mà quảng cáo tô vẽ không phải một món quà, nó là một sản phẩm. Một vẻ tươi mới đóng gói sẵn, được giữ trong lớp màng bọc thực phẩm, được marketing gói lại thành viên đạn bọc đường rồi bắn thẳng vào chỗ mềm yếu nhất trong lòng người đàn bà tuổi trung niên.

Vì sao chỉ phụ nữ mới bị bắt phải trẻ mãi

Nếu chỉ là chuyện làm đẹp thuần túy, đàn ông hẳn cũng phải chịu áp lực tương đương. Nhưng thực tế không như vậy, và giới nghiên cứu gọi tên hiện tượng này là "phân biệt tuổi tác mang tính giới" (gendered ageism). Cùng một mái tóc hoa râm và vài nếp nhăn, người đàn ông được gọi là "cáo bạc", gắn với sự từng trải, phong độ và uy tín, còn người phụ nữ thì bị xem là đã hết thời, thậm chí trở nên vô hình. Có một câu nói cay đắng vẫn được nhắc đi nhắc lại trong văn hóa phương Tây rằng đàn ông già đi như rượu vang, còn phụ nữ già đi như ly sữa để quên.

Sự bất công này không chỉ là cảm giác. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí khoa học Science Advances cho thấy mức độ được xem là hấp dẫn của phụ nữ trong mắt nam giới giảm dần khá rõ theo tuổi, trong khi ở đàn ông, điểm hấp dẫn lại đạt đỉnh vào khoảng 50 tuổi rồi mới đi xuống. Tạp chí Psychology Today thì phân tích rằng ngay từ nhỏ, phụ nữ đã được xã hội hóa để đặt tuổi trẻ và nhan sắc lên trên gần như mọi giá trị khác, và áp lực phải trông trẻ ấy đeo bám suốt cả cuộc đời, trong khi đàn ông về già lại thường được tôn vinh vì chính những dấu hiệu tuổi tác mà phụ nữ bị chê trách.

Chính cái tiêu chuẩn kép đó đã sinh ra cả những thị trường ăn theo. Riêng thị trường thuốc nhuộm tóc toàn cầu đã đạt khoảng 21 tỷ USD, với phần lớn người dùng là phụ nữ, đông nhất ở độ tuổi 40 đến 59, những người đang giấu đi mái tóc bạc mà nếu ở một người đàn ông thì lại được khen là lịch lãm.

Điều đáng sợ hơn cả là chúng ta không chỉ chịu đựng ánh nhìn ấy từ bên ngoài. Các nhà xã hội học chỉ ra rằng nhiều phụ nữ trung niên dần biến áp lực đó thành thứ tự áp đặt lên chính mình, một dạng "phân biệt tuổi tác tự hướng vào bản thân". Chúng ta soi gương và tự thấy mình thiếu hụt, tự nghe thấy giọng nói của quảng cáo vang lên trong đầu, trước cả khi có ai đó lên tiếng.

Nét thiếu nữ nằm trong lọ kem, còn tinh thần trẻ thì không

Hiểu được guồng máy đó rồi, nhiều người mới phân biệt được rạch ròi hai thứ mà lâu nay bị cố tình trộn làm một. Một bên là "nét thiếu nữ", thứ có thể mua, có thể bơm, có thể căng, và cũng có thể mất. Một bên là tinh thần trẻ trung, thứ không nằm trong lọ collagen hay bất kỳ liệu trình xóa nhăn nào.

Thứ thật sự khiến phụ nữ trung niên rung động là một chất sống động đến từ bên trong, cái khoảng chênh đầy nổi loạn giữa những nếp nhăn đã lên nước theo năm tháng và một nguồn sinh lực vẫn cứ bừng bừng bất chấp tất cả. Chính nghịch lý đó mới đẹp, chứ không phải một gương mặt phẳng lì và không tuổi.

Ở đây cần nói cho công bằng, chăm sóc bản thân không có gì sai.

Nhiều người vẫn tập, vẫn dưỡng da, vẫn cố ngủ đủ giấc. Nhưng ranh giới nằm ở động cơ: Một bên là chăm mình vì muốn khỏe hơn và dễ chịu hơn, một bên là sửa mình vì tin rằng con người thật của mình không đủ tốt. Cùng một lọ kem, nhưng bôi lên với lòng biết ơn thì khác hẳn bôi lên trong nỗi sợ hãi.

Người phụ nữ trong gương có nếp nhăn pháp lệnh hằn bên khóe miệng, và đó mới là con người thật. Vài vệt nhăn nơi khóe mắt chẳng thể nào che được ánh sáng trong ánh nhìn. Chính sự không hoàn hảo, chính sự tùy hứng chuyển qua chuyển lại giữa những ngày gắng hết sức và những ngày mặc kệ đời, đó mới là tuyên ngôn có sức nặng nhất mà một người đàn bà tuổi này có thể tự viết cho mình.

Điều khiến mọi người tin thế hệ các chị em thiên nga bạc đang thật sự thay đổi là một cuộc thức tỉnh mang tính tập thể về cách nhìn tuổi. Bước qua mốc 40, ngày càng nhiều người đàn bà không còn coi tuổi tác là thứ phải giấu, phải xin lỗi hay phải sửa chữa. Họ  bắt đầu tự hào rằng nửa đời mưa nắng đã tưới nên một lần trổ hoa thứ hai, một mùa hoa chỉ có được sau khi đã đi qua đủ nhiều giông bão. Năm tháng không san phẳng được những gò cao vực sâu nó đã khắc lên gương mặt và cuộc đời họ, nhưng đổi lại, họ giờ đủ vững để đón chịu phong ba mà không đổ. Đó là thứ tuổi trẻ không thể có, và cũng là thứ không một lọ kem nào bán được.

Nên lần tới, khi một quảng cáo lại thì thầm rằng phụ nữ cần phải trẻ lại, có lẽ họ sẽ mỉm cười và tắt nó đi. Phụ nữ trung niên không cần trẻ lại. Họ chỉ cần được là chính mình, ở đúng độ tuổi này, với đúng những nếp nhăn này, và toàn bộ sức sống mà chúng đang bảo chứng.

Nguồn tham khảo: Grand View Research (Anti-Aging Products Market), Precedence Research (Anti-Aging Market)