Ngôi làng 1 ha với 14 căn nhà đá hàng trăm năm tuổi

Ẩn dưới chân những dãy núi đá vôi, có một ngôi làng nhỏ đến mức chỉ rộng khoảng 1 ha. Điều đặc biệt là tại đây vẫn còn một cụm 14 ngôi nhà sàn cổ, trong đó đá xuất hiện từ tường, nền, bậc thềm đến hàng rào, tạo nên diện mạo rất khác so với những bản làng miền núi thông thường.

Đó là làng đá Khuổi Ky, thuộc xã Đàm Thủy, tỉnh Cao Bằng.

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, ngôi làng có lịch sử hơn 400 năm, nổi bật với 14 ngôi nhà sàn bằng đá, lợp ngói âm dương truyền thống. Những căn nhà nằm tựa lưng vào núi, phía trước hướng về dòng suối Khuổi Ky trong xanh.

Nhìn từ xa, Khuổi Ky vẫn mang dáng dấp của một bản làng người Tày quen thuộc với mái ngói thấp nép dưới núi. Nhưng khi tới gần, sự khác biệt mới dần hiện rõ.

Đá hiện diện gần như khắp nơi. Không chỉ tường nhà, người dân còn sử dụng đá để làm bậc thềm, sân, hàng rào, đập nước hay những vật dụng phục vụ đời sống.

Báo Cao Bằng cho biết những ngôi nhà sàn đá ở đây có nguồn gốc từ khoảng thời gian 1594-1677, gắn với giai đoạn nhà Mạc hoạt động tại Cao Bằng và xây dựng thành quách phòng thủ. Trải qua hơn bốn thế kỷ, nhiều công trình vẫn giữ được cấu trúc kiến trúc truyền thống.

Điều đáng chú ý là đá với người Tày ở Khuổi Ky không đơn thuần chỉ là vật liệu xây dựng.

Theo các tài liệu giới thiệu du lịch địa phương, cộng đồng người Tày tại khu vực này từ lâu có tín ngưỡng gắn với đá, xem đá như biểu tượng của sự bền vững và trường tồn. Vì vậy, những ngôi nhà cũng phản ánh một phần đời sống tinh thần và cách người dân thích nghi với môi trường núi đá quanh mình.

Nhà sàn thường gồm phần khung gỗ kết hợp tường đá dày, phía trên lợp ngói âm dương. Không gian sống vẫn giữ nhiều đặc điểm của nhà truyền thống người Tày, trong khi lớp đá bên ngoài tạo nên vẻ chắc chắn và màu sắc rất riêng.

Từ năm 2008, Khuổi Ky đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là "Làng văn hóa truyền thống tiêu biểu của dân tộc ít người".

Không chỉ để ngắm, du khách còn có thể ngủ trong nhà đá

Một điểm thú vị khác là Khuổi Ky không phải ngôi làng cổ chỉ còn tồn tại để tham quan.

Người dân vẫn sinh sống tại đây và nhiều gia đình đã phát triển mô hình du lịch cộng đồng. Một số căn nhà đá được chỉnh trang thành homestay nhưng vẫn giữ cấu trúc nhà sàn, tường đá và nhiều nét kiến trúc truyền thống.

VOV ghi nhận trong năm 2026 rằng hoạt động homestay tại Khuổi Ky đang được phát triển song song với việc gìn giữ kiến trúc và văn hóa người Tày. Du khách có thể ở lại qua đêm, sinh hoạt trong không gian nhà sàn và trải nghiệm nhịp sống bản địa thay vì chỉ ghé chụp ảnh rồi rời đi.

Vì ngôi làng khá nhỏ, nếu chỉ đi bộ tham quan, du khách có thể dành khoảng 1-2 giờ. Tuy nhiên, nghỉ lại một đêm sẽ phù hợp hơn với những người muốn cảm nhận không khí yên tĩnh sau khi khách tham quan trong ngày đã rời đi.

Cách thác Bản Giốc chỉ khoảng 2 km

Vị trí là một lợi thế lớn của Khuổi Ky.

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, ngôi làng chỉ cách thác Bản Giốc khoảng 2 km và cách động Ngườm Ngao khoảng 800 m. Nhờ vậy, ba điểm đến có thể dễ dàng kết hợp trong cùng một hành trình.

Từ Hà Nội, quãng đường tới khu vực Bản Giốc vào khoảng 340 km. Với khoảng cách này, du khách nên dành ít nhất 2 ngày 1 đêm, thoải mái hơn là 3 ngày 2 đêm nếu muốn kết hợp thêm các điểm khác của Cao Bằng.

Một lịch trình khá thuận tiện là tham quan động Ngườm Ngao, ghé Khuổi Ky vào buổi chiều rồi nghỉ lại gần Bản Giốc. Sáng hôm sau có thể tới thác sớm, khi lượng khách chưa quá đông.

Đến ngôi làng nên ăn gì, lưu ý gì?

Nếu nghỉ tại homestay, du khách có thể hỏi chủ nhà về các bữa cơm mang phong vị người Tày và sản vật địa phương. Cao Bằng nổi tiếng với nhiều món như bánh cuốn, vịt quay, lạp sườn, xôi ngũ sắc, thạch đen và hạt dẻ Trùng Khánh. Báo Cao Bằng năm 2026 tiếp tục giới thiệu những món này trong các hoạt động quảng bá ẩm thực truyền thống của địa phương.

Mùa thu thường thuận lợi để kết hợp Khuổi Ky với Bản Giốc bởi thời tiết dễ chịu và cảnh quan vùng núi đẹp. Nếu muốn chụp ảnh làng, sáng sớm hoặc cuối buổi chiều là thời điểm ánh sáng dịu, làm nổi rõ những bức tường đá và mái ngói cũ.

Du khách cũng nên lưu ý đây vẫn là nơi ở thực tế của người dân. Không nên tự ý bước vào nhà, khu vực sinh hoạt hay chụp cận mặt người dân nếu chưa xin phép. Khi đặt homestay vào cuối tuần hoặc mùa cao điểm, nên liên hệ sớm bởi các nguồn du lịch từng ghi nhận phòng tại Khuổi Ky có thể kín vào những ngày đông khách.

Chỉ rộng khoảng 1 ha, nhưng ngôi làng lại tập trung 14 căn nhà sàn đá cùng dấu tích kiến trúc kéo dài hàng trăm năm. Cộng thêm vị trí nằm giữa hai điểm nổi tiếng là động Ngườm Ngao và thác Bản Giốc, Khuổi Ky trở thành một điểm dừng nhỏ nhưng sở hữu những đặc điểm rất khó tìm thấy ở nơi khác.

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Báo Cao Bằng, VOV, Vietnam Tourism