Rời bục giảng, cùng chồng đến Thâm Quyến khởi nghiệp

Từ Diễm Lâm và chồng là Dư Huệ Dũng đều đến từ Đức Hưng, Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc. Trong khi chồng từng làm công việc nghiên cứu nông nghiệp, bà có 12 năm gắn bó với nghề giáo viên tiếng Anh tại một trường trung học cơ sở công lập ở quê nhà.

Dư Huệ Dũng sinh năm 1968, tốt nghiệp Đại học Nông nghiệp Giang Tây năm 1991. Sau khi ra trường, ông được phân công về Viện Khoa học Nông nghiệp tỉnh Giang Tây, làm công việc nghiên cứu và phát triển nấm ăn.

 

Tuy nhiên, không muốn gắn bó lâu dài với phòng nghiên cứu, năm 1994, ông quyết định rời công việc ổn định để đến Thâm Quyến tìm kiếm cơ hội. Sau một thời gian làm việc trong lĩnh vực thực phẩm và rau củ, cuối năm 1995, ông gia nhập Công ty Tổng hợp Thực phẩm Xanh Aidi Thâm Quyến, đảm nhận vị trí quản lý trung tâm phân phối.

Công việc này giúp Dư Huệ Dũng tiếp xúc sâu hơn với thị trường trái cây. Trong quá trình phân phối và kinh doanh, ông nhận thấy hoạt động bán lẻ trái cây có tiềm năng phát triển nếu được tổ chức theo mô hình chuỗi cửa hàng chuyên nghiệp.

Ý tưởng kinh doanh dần hình thành. Năm 2001, ông quyết định thành lập doanh nghiệp riêng tại Thâm Quyến, đặt nền móng cho Bách Quả Viên (Pagoda). Để cùng chồng thực hiện kế hoạch, năm 2002, Từ Diễm Lâm cũng quyết định từ bỏ công việc giáo viên. 

Từ nhân viên văn phòng đến người điều hành doanh nghiệp

Ngày 28/7/2002, cửa hàng Bách Quả Viên đầu tiên chính thức mở cửa trên đường Phúc Hoa, Thâm Quyến. Khi mới gia nhập Bách Quả Viên, Từ Diễm Lâm chỉ đảm nhận công việc văn thư tại phòng hành chính. Không trực tiếp nắm giữ vị trí quản lý ngay từ đầu, bà lần lượt trải qua các bộ phận vận hành cửa hàng, quản lý kinh doanh và thu mua, qua đó làm quen với nhiều khâu trong hoạt động của doanh nghiệp.

Những năm đầu, Bách Quả Viên gặp không ít khó khăn. Theo chia sẻ của Từ Diễm Lâm, công ty liên tục thua lỗ, một số người từng được bổ nhiệm làm tổng giám đốc cũng không thể cải thiện tình hình. Trong một lần tìm người thay thế vị trí tổng giám đốc, ứng viên đã nhận lời cuối cùng lại từ chối trước ngày nhậm chức. Trước tình huống này, một nhà đầu tư của công ty đề xuất Từ Diễm Lâm đảm nhận vai trò điều hành.

Năm 2006, bà chính thức được giao vị trí tổng giám đốc. Từ một giáo viên chuyển sang kinh doanh, rồi bắt đầu bằng công việc văn phòng, Từ Diễm Lâm bước vào vị trí quản lý cao nhất của doanh nghiệp trong bối cảnh hoạt động kinh doanh vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết.

 

Ở vị trí mới, bà tập trung vào việc tổ chức lại các khâu cung ứng, phân phối và quản lý cửa hàng. Đây đều là những mắt xích quan trọng đối với ngành bán lẻ trái cây, nơi hàng hóa dễ hư hỏng, chất lượng phụ thuộc vào nguồn cung và tốc độ vận chuyển.

Bên cạnh đó, xuất thân là giáo viên cũng ảnh hưởng đến cách bà xây dựng đội ngũ. Từ Diễm Lâm đặc biệt coi trọng hoạt động đào tạo nhân sự, nhất là đội ngũ quản lý cửa hàng. Vì vậy, Bách Quả Viên triển khai chương trình đào tạo quản lý cửa hàng mang tên Trại huấn luyện Hoàng Phố, nơi các quản lý được trang bị kiến thức về vận hành và quản trị. Bà cùng chồng cũng trực tiếp tham gia giảng dạy trong chương trình này. 

Theo Từ Diễm Lâm, việc đào tạo và học tập là yếu tố được doanh nghiệp chú trọng trong suốt quá trình phát triển.

Mở rộng hàng nghìn cửa hàng, đưa doanh nghiệp lên sàn chứng khoán

Sau khi hoạt động kinh doanh dần đi vào ổn định, Bách Quả Viên bắt đầu đẩy mạnh mở rộng hệ thống. Năm 2007, chuỗi có hơn 100 cửa hàng. Tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh cũng kéo theo vấn đề về chất lượng sản phẩm và quản lý các cửa hàng nhượng quyền.

Năm 2008, doanh nghiệp quyết định tạm dừng tiếp nhận đối tác nhượng quyền mới, đồng thời mua lại một số cửa hàng đã nhượng quyền để tăng khả năng kiểm soát chất lượng. Sau đó, công ty điều chỉnh mô hình quản lý, chú trọng đào tạo nhân sự và áp dụng cơ chế khuyến khích người quản lý cửa hàng tham gia góp vốn. Những thay đổi này tạo nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo. 

Năm 2015, số lượng cửa hàng của Bách Quả Viên lần đầu vượt mốc 1.000. Doanh nghiệp cũng bắt đầu thu hút sự chú ý của các quỹ đầu tư, thực hiện nhiều vòng huy động vốn để phục vụ kế hoạch mở rộng. 

Năm 2021, doanh thu của doanh nghiệp đạt khoảng 10,29 tỷ NDT, lần đầu vượt mốc 10 tỷ NDT. Sang năm 2022, doanh thu tăng lên 11,31 tỷ NDT, tương đương khoảng 39.000 tỷ đồng theo tỷ giá quy đổi tham khảo, trong khi lợi nhuận thuộc về cổ đông công ty đạt 323 triệu NDT. Cuối năm 2022, Bách Quả Viên có 5.650 cửa hàng tại hơn 140 thành phố thuộc hơn 22 tỉnh và khu vực cấp tỉnh của Trung Quốc. Phần lớn hệ thống được vận hành theo hình thức nhượng quyền.

 

Ngày 16/1/2023, Bách Quả Viên chính thức niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hong Kong. Doanh nghiệp được giới thiệu là công ty bán lẻ trái cây chuyên nghiệp đầu tiên của Trung Quốc niêm yết trên thị trường chứng khoán. Trong phiên giao dịch đầu tiên, vốn hóa có thời điểm đạt khoảng 10 tỷ HKD.

Theo báo cáo tài chính năm 2023, Bách Quả Viên ghi nhận doanh thu 11,39 tỷ NDT, lợi nhuận thuộc về cổ đông đạt 362 triệu NDT. Số lượng cửa hàng tăng lên 6.093, trong đó phần lớn là cửa hàng nhượng quyền. Hệ thống thành viên của doanh nghiệp cũng vượt 83 triệu người.

Khối tài sản hàng tỷ NDT sau hơn 20 năm kinh doanh

Cùng với sự phát triển của Bách Quả Viên, tài sản của vợ chồng Dư Huệ Dũng và Từ Diễm Lâm cũng tăng lên đáng kể. Theo bảng xếp hạng Hồ Nhuận năm 2021, hai vợ chồng lần đầu xuất hiện trong danh sách với khối tài sản 3 tỷ NDT. Đến năm 2022, con số này tăng lên 5,5 tỷ NDT (hơn 21.000 tỷ đồng), giúp họ đứng thứ 1.127 trong danh sách người giàu Trung Quốc. 

Sau khi niêm yết, Bách Quả Viên tiếp tục mở rộng, nhưng hoạt động kinh doanh cũng đối mặt với áp lực mới. Năm 2024, doanh thu công ty giảm còn 10,27 tỷ NDT, lợi nhuận chuyển sang âm 386 triệu NDT. Số lượng cửa hàng cuối năm giảm xuống còn 5.127.

Đến năm 2025, doanh thu tiếp tục giảm còn 8,17 tỷ NDT, doanh nghiệp ghi nhận khoản lỗ thuộc về cổ đông khoảng 317 triệu NDT. Hệ thống cửa hàng thu hẹp xuống còn 4.468 điểm bán.

Dù vậy, hành trình của Từ Diễm Lâm vẫn là một trường hợp đáng chú ý về sự chuyển đổi nghề nghiệp và quá trình trưởng thành trong kinh doanh. Câu chuyện của bà cũng cho thấy phía sau sự phát triển của một chuỗi bán lẻ không chỉ có ý tưởng kinh doanh của người sáng lập, mà còn là quá trình xây dựng hệ thống cung ứng, quản lý cửa hàng và đào tạo con người trong suốt nhiều năm.

(Theo Sina)