AI được kỳ vọng sẽ mở ra cuộc chơi mới cho ngành phim với chi phí sản xuất thấp, thời gian hoàn thành nhanh và khả năng tạo ra nội dung hàng loạt. Nhưng tại Trung Quốc - nơi phim ngắn AI bùng nổ với tốc độ chóng mặt, số lượng phim tăng lên không đồng nghĩa với lợi nhuận tăng theo. Khi hàng trăm, hàng triệu bộ phim cùng chen chân vào thị trường, phần lớn không thể thu hồi vốn, còn lợi thế sản xuất giá rẻ dần trở thành cuộc đua khốc liệt về lưu lượng người xem.

Hơn 220.000 phim AI ra mắt trong nửa năm nhưng chỉ 1,3% đạt ngưỡng hòa vốn 

Theo Sina Finance và báo cáo trên The Paper công bố ngày 29/9, nền tảng Douyin ghi nhận 221.900 tác phẩm AI mới trong sáu tháng đầu năm 2026, đạt tổng cộng khoảng 515,738 tỷ lượt xem. Trong số này, 1.055 phim đạt hơn 100 triệu lượt xem, tương đương khoảng 0,48%. Nếu lấy mốc 50 triệu lượt xem làm ngưỡng tham chiếu hòa vốn, chỉ khoảng 1,3% tác phẩm vượt qua mốc này, tức cứ 77 tác phẩm mới thì mới có một tác phẩm đạt ngưỡng.

Khoảng cách giữa lượng phim ngắn AI được “ra lò” và số tác phẩm đạt quy mô lượt xem đáng kể cho thấy thị trường đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh lớn. Nói cách khác, thị trường phim ngắn AI không thiếu người tiếp cận nhưng lượng xem khổng lồ không tự động chuyển thành doanh thu tương xứng cho từng nhà sản xuất. 

Không phải cứ ra phim AI là có doanh thu

Điều này càng đáng chú ý khi xét đến lợi thế chi phí của phim AI. Theo dữ liệu từ Sina Finance, chi phí sản xuất phim AI ở phân khúc tầm trung vào khoảng 800 - 1.200 NDT (3 - 4,6 triệu đồng) mỗi phút, chỉ bằng khoảng 1/5 chi phí của phim ngắn người đóng. Công nghệ giúp giảm bớt nhu cầu về bối cảnh, diễn viên và một số khâu sản xuất truyền thống, đồng thời cho phép nhà làm phim thử nghiệm ý tưởng nhanh hơn. 

Với nhiều nhà sản xuất, đây là cơ hội khó bỏ qua bởi vốn đầu tư thấp, tốc độ thử nghiệm nhanh và khả năng tung ra nhiều sản phẩm trong cùng một khoảng thời gian cao. Nhưng khi ngày càng nhiều người cùng nhìn thấy cơ hội, cung ắt nhiều hơn cầu, thị trường nhanh chóng bị lấp đầy bởi những nội dung cạnh tranh nhau. 

Ông Ngô Trần Thịnh - đại diện HTV - nhận định một trong những nguyên nhân khiến phim AI thất bại nằm ở việc nhiều nhà sản xuất vội vàng gia nhập thị trường, chạy theo những kịch bản đơn giản, dễ làm và dễ nhân bản. Các mô-típ như tổng tài, phản bội, trả thù hay những mối quan hệ tình cảm kịch tính liên tục được tái sử dụng. Khi công thức thành công bị sao chép quá nhiều lần, khán giả dần nhận ra sự lặp lại và không còn đủ tò mò để tiếp tục theo dõi.

“Lỗ do kịch bản rẻ, mà kịch bản 'slop' nhiều quá thì thành 'flop' là chuyện đương nhiên”, ông Thịnh nhận xét.

Ông Thịnh cho rằng kịch bản phim ngắn AI cũng nên được đầu tư, nếu không thì "slop" (rác) sẽ thành "flop"

Nói cách khác, AI có thể giúp nhà sản xuất làm ra một bộ phim nhanh hơn nhưng không thể bảo đảm đủ sức hút để người xem lựa chọn giữa hàng nghìn nội dung khác. Nếu sản phẩm không tạo được khác biệt, việc liên tục tăng sản lượng chỉ khiến nhà sản xuất phải cạnh tranh gay gắt hơn để giành lấy sự chú ý của khán giả. 

Sản xuất càng rẻ, vì sao bài toán thu hồi vốn vẫn khó?

Một trong những ngộ nhận dễ xuất hiện khi nói về phim AI là cho rằng chi phí làm phim càng thấp thì rủi ro tài chính càng nhỏ. Trên thực tế, chi phí sản xuất chỉ là một phần của bài toán kinh doanh. Một tác phẩm muốn hòa vốn còn phải tạo ra doanh thu đủ bù đắp các khoản đầu tư, bao gồm cả chi phí nhân sự, công nghệ, quảng bá và phân phối.

Khi nguồn cung tăng quá nhanh, nhà sản xuất không chỉ phải tìm cách hoàn thành tác phẩm với giá thành thấp mà còn phải khiến nó nổi bật giữa một thị trường đông đúc. Lượt xem cao cũng chưa chắc đồng nghĩa với lợi nhuận cao, bởi hiệu quả thương mại còn phụ thuộc vào mô hình kiếm tiền, cơ chế phân chia doanh thu, chi phí quảng cáo, khả năng chuyển đổi người xem thành nguồn thu thực tế… Bài toán này được thể hiện rõ qua số liệu đã chỉ ra ở trên: chỉ có 1,3% phim ngắn AI có khả năng hòa vốn trong 221.900 tác phẩm trên Douyin trong nửa đầu năm 2026.

AI cho phép các bên sản xuất tạo sản phẩm liên tục

Trao đổi về chi phí sản xuất, ông Thịnh cho rằng cần phân biệt phim AI được tận dụng công nghệ để tạo nội dung nhanh với những dự án được đầu tư nghiêm túc về chuyên môn. Theo ông, có người cho rằng làm phim AI gần như không tốn tiền nhưng quan niệm này chỉ phù hợp với những sản phẩm sơ sài, thiếu đầu tư.

“Một bộ phim AI làm nghiêm túc không chỉ mất tiền cho công nghệ mà còn mất tiền cho chi phí nhân sự. Giá của một đạo diễn, tiền lương cho nhân sự, voice talent... nên kinh phí cao hơn nhiều”, ông chia sẻ.

Để minh họa sự chênh lệch, ông Thịnh cho biết một bộ phim fantasy người đóng, nếu dự trù ở mức khiêm tốn để đáp ứng những yêu cầu cơ bản, có thể cần khoảng 12 - 15 tỷ đồng. Trong khi đó, với phim AI, mức đầu tư khoảng 2 - 3 tỷ đồng đã được xem là tiết kiệm đối với một dự án được thực hiện nghiêm túc.

Đây là ước tính từ kinh nghiệm của người trong ngành, không phải mặt bằng chi phí cố định cho mọi dự án. Chi phí thực tế còn phụ thuộc vào thời lượng, mức độ phức tạp của hình ảnh, công nghệ sử dụng, nhân sự và yêu cầu chất lượng. Dù vậy, so sánh này cho thấy ngay cả khi ứng dụng AI, một tác phẩm bài bản vẫn cần nguồn lực đáng kể.

Phim AI được làm nghiêm túc cần có đội ngũ chuẩn chỉnh và kinh phí đầu tư đáng kể

Khán giả phát ngán với những gương mặt giống nhau

Bên cạnh bài toán tài chính, chất lượng nội dung là một vấn đề khác được nhắc đến nhiều trong các cuộc thảo luận về phim AI Trung Quốc. Điểm dễ nhận biết nhất là gương mặt của các nhân vật AI luôn có nét hao hao nhau. Bên cạnh đó, nội dung phim cũng dễ đoán, nhiều phim giống hệt nhau là chuyện bình thường.

Ông Thịnh cho rằng tình trạng nhân vật AI “đúc chung một khuôn” là do công nghệ AI vẫn đang còn hạn chế, nhưng đang nâng cấp lên theo từng ngày nên chuyện tạo ra một gương mặt hoàn chỉnh chỉ là sớm muộn. Một lý do khác được ông đưa ra người làm prompt AI “bị lười, ít chuyên môn”. “Ngoài ra, họ không mua bản quyền gương mặt, nên dùng đi dùng lại 1 dạng giống nhau. Mình cũng không thể yêu cầu AI làm ra một gương mặt có bản sắc riêng cụ thể, cùng lắm chỉ thêm nốt ruồi thôi, còn lại vẫn hao hao nhau”, ông nói thêm.

Những gương mặt giống nhau khiến khán giả phát ngán

Tuy nhiên, ngay cả khi công nghệ trở nên hoàn thiện hơn, bài toán nội dung vẫn không tự biến mất. Theo ông Thịnh, hiện tượng này cũng không xa lạ với phim ngắn người đóng. Khi một mô-típ trở nên ăn khách, nhiều nhà sản xuất sẽ nhanh chóng làm theo, đến lúc khán giả bão hòa, thị trường lại chuyển sang công thức khác. Phim AI đang vận hành theo cơ chế tương tự nhưng tốc độ sản xuất nhanh hơn khiến vòng lặp ấy có thể diễn ra dồn dập hơn. “Ngay cả nước ngoài cũng vậy, họ nhanh, họ thử, họ lao vào, hết trend thì lại qua trend mới”, ông Thịnh nhận xét.

Mặt khác, việc nhiều bộ phim chung công thức, khác nhân vật cũng do những người làm phim ăn xổi “xào” đi “xào” lại những kịch bản trong kho AI thay vì đầu tư mua kịch bản, tiểu thuyết chính thống. 

Thực tế, phim AI vẫn có tiềm năng phát triển nếu nhà sản xuất biết tận dụng công nghệ để mở rộng cách kể chuyện, xây dựng thế giới hình ảnh hoặc thử nghiệm những ý tưởng khó thực hiện bằng phương thức truyền thống. Vấn đề không nằm ở việc sử dụng AI mà ở chỗ công nghệ được dùng để tạo ra giá trị mới hay chỉ để nhân bản những công thức đã cũ.

AI có thể khiến việc làm phim trở nên dễ dàng hơn nhưng để biến một sản phẩm thành một dự án kinh doanh hiệu quả, nhà sản xuất vẫn phải giải được những bài toán cũ của ngành giải trí: kể câu chuyện gì, phục vụ ai, phân phối ra sao và vì sao khán giả nên lựa chọn tác phẩm của mình.