Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa chủ trì cuộc họp .Ảnh: chinhphu.vn

Một kết quả nghiên cứu được tạo ra từ nguồn ngân sách nhà nước nhưng chưa thể xác định rõ giá trị tài sản, chưa có cơ chế quản lý phù hợp và thiếu kênh kết nối với doanh nghiệp sẽ khó đi hết chặng đường từ phòng thí nghiệm đến thị trường.

Đây là một trong những vấn đề được đặt ra tại cuộc họp do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì về định giá quyền sở hữu trí tuệ, phát triển thị trường khoa học và công nghệ (KH&CN), sàn giao dịch KH&CN và thương mại hóa kết quả các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sử dụng ngân sách nhà nước.

Tham dự cuộc họp có lãnh đạo các Bộ: KH&CN, Tài chính, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Giáo dục và Đào tạo, Văn phòng Chính phủ; Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam, Học viện Nông nghiệp Việt Nam; đại diện UBND TP. Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội.

Các bộ, cơ quan, đơn vị tập trung báo cáo, trao đổi về những khó khăn trong định giá quyền sở hữu trí tuệ, phát triển thị trường KH&CN và sàn giao dịch KH&CN, đồng thời tìm giải pháp nâng cao khả năng thương mại hóa kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước.

Các vấn đề được phân tích xoay quanh cơ chế quản lý tài sản hình thành từ nhiệm vụ KH&CN, định giá quyền sở hữu trí tuệ, kết nối cung - cầu công nghệ và hiệu quả thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Theo đánh giá tại cuộc họp, thị trường KH&CN vẫn còn nhiều hạn chế. Nguồn cung công nghệ từ các viện nghiên cứu, trường đại học còn hạn chế, trong khi khả năng thương mại hóa kết quả nghiên cứu chưa cao. Doanh nghiệp cũng chưa tham gia sâu vào quá trình đặt hàng, nghiên cứu và phát triển công nghệ.

Một nút thắt khác nằm ở chính khâu xác định giá trị của kết quả nghiên cứu. Cơ chế xác định, quản lý tài sản hình thành từ các nhiệm vụ KH&CN sử dụng ngân sách nhà nước còn chưa rõ, đặc biệt là việc xác định tài sản công hay tài sản tư.

Hoạt động định giá, thẩm định giá quyền sở hữu trí tuệ cũng thiếu cơ sở dữ liệu và thông tin giao dịch tham chiếu. Trong khi đó, hạ tầng, dữ liệu, nhân lực và khả năng kết nối của các sàn giao dịch KH&CN còn hạn chế.

Những hạn chế này kéo theo một khoảng trống ở khâu trung gian. Các tổ chức trung gian chưa đáp ứng yêu cầu, làm giảm khả năng kết nối cung - cầu, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ghi nhận nỗ lực của Bộ KH&CN trong xây dựng, hoàn thiện hành lang pháp lý, cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó có các quy định liên quan đến định giá quyền sở hữu trí tuệ, phát triển thị trường KH&CN, sàn giao dịch KH&CN và thương mại hóa kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, trước những vướng mắc còn tồn tại, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ KH&CN nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của các đại biểu; chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, xử lý đến cùng các điểm nghẽn, tồn tại, hạn chế trong thực tế triển khai.

Trọng tâm trước hết là rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến định giá quyền sở hữu trí tuệ, phát triển thị trường KH&CN, sàn giao dịch KH&CN và thương mại hóa kết quả các nhiệm vụ KH&CN và đổi mới sáng tạo sử dụng ngân sách nhà nước.

Các quy định chưa đồng bộ, chưa thống nhất phải được làm rõ để đề xuất phương án xử lý. Đồng thời, cần xác định rõ loại hình tài sản hình thành từ nhiệm vụ KH&CN sử dụng ngân sách nhà nước, tham khảo kinh nghiệm quốc tế để quy định loại tài sản và phương án quản lý phù hợp.

Một nội dung khác được yêu cầu nghiên cứu là quyền sở hữu trí tuệ sau khi định giá và phương thức thương mại hóa các kết quả nhiệm vụ KH&CN và đổi mới sáng tạo sử dụng ngân sách nhà nước. Theo đó, việc giao dịch phải thực hiện qua sàn giao dịch KH&CN nhằm công khai, minh bạch và phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu.

Nếu việc định giá và quản lý tài sản là một đầu nút, thì sự tham gia của doanh nghiệp được đặt ở phía còn lại của quá trình thương mại hóa.

Phó Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu, đề xuất quy định cụ thể về tỉ lệ tối thiểu các nhiệm vụ KH&CN và đổi mới sáng tạo của viện nghiên cứu, trường đại học phải có sự tham gia của doanh nghiệp để xem xét triển khai từ năm 2027.

Yêu cầu này đặt vấn đề kết nối doanh nghiệp với quá trình nghiên cứu ngay từ đầu, thay vì chỉ tìm đầu ra cho sản phẩm khi nhiệm vụ KH&CN đã hoàn thành.

Đối với sàn giao dịch KH&CN, Phó Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu, đề xuất phương án văn bản quy phạm pháp luật phù hợp. Các giải pháp phải tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đối với hoạt động của sàn, nhất là việc kết nối trong quá trình thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Bộ KH&CN đồng thời được giao tiếp tục cập nhật, rà soát các khó khăn, vướng mắc, kiến nghị của các bộ, cơ quan, địa phương về định giá quyền sở hữu trí tuệ, phát triển thị trường KH&CN, sàn giao dịch KH&CN và thương mại hóa kết quả các nhiệm vụ KH&CN và đổi mới sáng tạo sử dụng ngân sách nhà nước để kịp thời có hướng dẫn, giải quyết.

Cùng với hoàn thiện cơ chế, yêu cầu nâng cao năng lực thực thi cũng được đặt ra. Bộ KH&CN, Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo và các bộ, cơ quan liên quan cần có giải pháp nâng cao năng lực cho các viện nghiên cứu, trường đại học trong việc nắm vững và thực thi quy định pháp luật, quản lý chi phí, định giá quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu từ các nhiệm vụ KH&CN sử dụng ngân sách nhà nước.

Đối với các viện nghiên cứu, Phó Thủ tướng đề nghị chủ động nâng cao năng lực, nắm bắt đầy đủ các quy định liên quan đến định giá quyền sở hữu trí tuệ, phát triển thị trường và sàn giao dịch KH&CN, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả các nhiệm vụ KH&CN và đổi mới sáng tạo sử dụng ngân sách nhà nước.

Như vậy, bài toán được đặt ra không chỉ là tạo ra thêm các kết quả nghiên cứu mà còn phải xác định được giá trị, làm rõ quyền và phương thức quản lý tài sản, tạo kênh kết nối với doanh nghiệp và hình thành thị trường để kết quả nghiên cứu có thể được chuyển giao, thương mại hóa.