Bà Vũ Thu Hồng, cán bộ UN Women, trình bày tham luận với chủ đề “AI cho nữ khoa học: Từ ý tưởng - nghiên cứu - công bố - gọi vốn - thương mại hóa”

Tại tham luận với chủ đề “AI cho nữ khoa học: Từ ý tưởng - nghiên cứu - công bố - gọi vốn - thương mại hóa” bà Vũ Thu Hồng cho biết, nhiều người hiện vẫn coi AI là một “chiếc hộp thông tin”, nơi chỉ cần đặt câu hỏi để nhận câu trả lời. Tuy nhiên, bản chất của AI là một “thư viện tri thức” khổng lồ, tích hợp hàng tỷ dữ liệu, công trình nghiên cứu, báo cáo và kinh nghiệm của nhân loại. Giá trị mà người dùng khai thác được không nằm ở bản thân công nghệ mà phụ thuộc vào cách đặt câu lệnh (prompt) để AI hiểu đúng nhu cầu và đưa ra giải pháp phù hợp.

Thực tế cho thấy, mức độ khai thác AI giữa các cá nhân có sự khác biệt rất lớn. Có người chỉ sử dụng để tra cứu thông tin cơ bản, trong khi nhiều người đã biến AI thành trợ lý hỗ trợ xây dựng đề án, viết bài báo, phân tích thị trường, thiết kế quy trình kinh doanh hay tự động hóa nhiều hoạt động trong doanh nghiệp. Theo bà Hồng, nếu được khai thác hiệu quả, một số công cụ AI có thể đảm nhiệm khối lượng công việc tương đương nhiều nhân sự, từ tổng hợp dữ liệu, xây dựng nội dung truyền thông đến quản lý bán hàng và hỗ trợ điều hành.

Đối với các nhà khoa học đang hướng tới thương mại hóa kết quả nghiên cứu, AI càng phát huy vai trò rõ nét. Công nghệ này có thể hỗ trợ phân tích thị trường, xác định khách hàng mục tiêu, đánh giá đối thủ cạnh tranh, xây dựng chiến lược giá, tìm kiếm đối tác, chuẩn bị hồ sơ gọi vốn và hoạch định lộ trình phát triển sản phẩm. Theo bà Hồng, nhà khoa học ngày nay không chỉ dừng lại ở vai trò nghiên cứu trong phòng thí nghiệm mà cần từng bước trở thành nhà đổi mới sáng tạo và nhà quản trị công nghệ.

Một trong những kỹ năng quan trọng nhất khi làm việc với AI là xây dựng câu lệnh. Câu hỏi càng rõ ràng, cụ thể thì kết quả AI trả về càng có giá trị. Người dùng cần cung cấp đầy đủ bối cảnh, mục tiêu, vai trò mong muốn của AI, định dạng đầu ra và các ví dụ minh họa nếu cần. Dẫn lại nguyên tắc quen thuộc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, bà Hồng nhấn mạnh: “Garbage in, garbage out”, nghĩa là dữ liệu đầu vào không tốt thì kết quả đầu ra cũng khó đạt chất lượng.

Bà lấy ví dụ, thay vì chỉ hỏi chung chung về thị trường của một sản phẩm canxi, người dùng có thể yêu cầu AI phân tích các sản phẩm cạnh tranh tại Việt Nam, so sánh mức giá, xác định kênh phân phối phù hợp, đánh giá khả năng đưa sản phẩm vào trường học hoặc bệnh viện, đồng thời đề xuất chiến lược tiếp cận khách hàng ở khu vực nông thôn. Chỉ trong thời gian ngắn, AI có thể tổng hợp lượng lớn dữ liệu và phác họa một bức tranh kinh doanh tương đối toàn diện.

Không chỉ hỗ trợ hoạt động nghiên cứu và phát triển sản phẩm, AI còn giúp dịch thuật, tóm tắt tài liệu quốc tế, phản biện bài báo khoa học, kiểm tra lỗi ngôn ngữ và xây dựng báo cáo theo các mẫu có sẵn. Với những nhà khoa học thường xuyên phải xử lý khối lượng lớn tài liệu chuyên môn, đây là công cụ giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và nâng cao hiệu quả làm việc.

Tuy vậy, bà Hồng lưu ý AI không phải là “chân lý tuyệt đối”. Người sử dụng vẫn cần kiểm chứng tính logic, độ chính xác và nguồn trích dẫn của các thông tin do AI cung cấp. Đồng thời, các dữ liệu cá nhân nhạy cảm, ý tưởng sáng chế chưa được bảo hộ sở hữu trí tuệ hoặc các thông tin mật không nên đưa lên các nền tảng AI.

Theo bà, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, việc làm chủ AI cần được xem là một năng lực mới của đội ngũ trí thức, đặc biệt là nữ trí thức. “AI không thay thế hoàn toàn con người, nhưng người biết sử dụng AI sẽ có lợi thế rất lớn so với người không biết khai thác công cụ này”, bà nói.

Kết thúc tham luận, bà Vũ Thu Hồng khẳng định AI đang mở ra cơ hội rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng nghiên cứu đến thương mại hóa. Nếu biết khai thác đúng cách, AI sẽ trở thành người đồng hành của các nhà khoa học trong toàn bộ quá trình đổi mới sáng tạo, từ nghiên cứu, công bố kết quả, gọi vốn đến mở rộng thị trường và phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ.