Quy định siết chặt và tiến tới xóa bỏ hoàn toàn điểm cộng đối với chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học của Bộ Giáo dục và Đào tạo đang nhận được sự đồng thuận lớn từ dư luận, mở ra kỳ vọng về một kỳ thi công bằng và thực chất hơn.

Lộ trình chấm dứt "cơn sốt" cộng điểm IELTS

Theo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư về tuyển sinh đại học được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố ngày 13/11, chính sách sử dụng điểm cộng trong tuyển sinh sẽ có sự điều chỉnh mạnh mẽ. Cụ thể, trong năm 2027, các trường đại học chỉ được cộng tối đa 0,5 điểm trên thang điểm 30 đối với thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (như IELTS), đạt giải học sinh giỏi quốc gia (không dùng quyền tuyển thẳng) hoặc có năng khiếu đặc biệt, thay vì mức tối đa 3 điểm như trước đây.

Đáng chú ý, từ năm 2028, các trường đại học sẽ không còn được sử dụng điểm cộng trong xét tuyển. Điều này đồng nghĩa với việc thí sinh sở hữu chứng chỉ IELTS sẽ không được cộng thêm điểm thưởng vào tổng điểm xét tuyển. Tuy nhiên, các trường vẫn có thể cho phép thí sinh quy đổi chứng chỉ này để thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy định riêng.

Quyết định này được đưa ra nhằm khắc phục tình trạng bất cập kéo dài, điển hình như dữ liệu tuyển sinh năm 2026 cho thấy cùng đạt mức IELTS 6.0 nhưng thí sinh lại nhận được tới 26 mức điểm cộng khác nhau tùy từng trường. Sự chênh lệch này từng đẩy điểm chuẩn nhiều ngành lên ngưỡng 28 điểm, khiến không ít thí sinh đạt điểm thi thực chất rất cao vẫn trượt đại học chỉ vì không có điều kiện thi chứng chỉ tốn kém.

Ảnh minh họa

Phụ huynh, học sinh và người trong cuộc đồng thuận vì sự công bằng

Ngay sau khi thông tin được công bố, làn sóng thảo luận sôi nổi đã diễn ra trên các diễn đàn giáo dục. Trái với lo ngại về phản ứng trái chiều, phần đông phụ huynh, học sinh và cả những người trực tiếp giảng dạy ngoại ngữ đều bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với chủ trương này.

Nhiều phụ huynh cho rằng việc bỏ cộng điểm IELTS là bước đi cần thiết để đảm bảo công bằng xã hội. Chi phí ôn luyện và lệ phí thi chứng chỉ quốc tế lên tới hàng triệu đồng vốn là rào cản lớn đối với các gia đình có điều kiện kinh tế hạn hẹp, không chỉ ở khu vực nông thôn mà ngay cả tại các đô thị lớn. Chị Thu Hà (phụ huynh có con học lớp 11 tại Hà Nội) chia sẻ, gia đình chị từng chịu áp lực tâm lý nặng nề khi thấy bạn bè đồng trang lứa của con đổ xô đi luyện IELTS từ sớm để "tích lũy" điểm cộng. "Tôi hoàn toàn ủng hộ phương án của Bộ. Tiếng Anh rất cần thiết cho tương lai, nhưng nếu biến chứng chỉ thành công cụ cộng điểm thì vô tình tạo ra sự bất công cho những học sinh học giỏi nhưng không có điều kiện tài chính", chị Hà bày tỏ.

Cùng chung quan điểm, anh Hoàng Minh Tuấn (phụ huynh tại Ninh Bình có con đang học lớp 10) nhận định, chính sách mới giúp các gia đình ở tỉnh lẻ trút bỏ được nỗi lo con mình bị thua thiệt ngay từ vạch xuất phát. Theo anh Tuấn, ở địa phương không có nhiều trung tâm luyện thi chất lượng, thu nhập của người dân cũng hạn chế nên việc đầu tư hàng chục triệu đồng cho con lấy chứng chỉ quốc tế là điều xa xỉ. "Trước đây cứ nghe điểm chuẩn đại học lên tới 28, 29 điểm vì cộng chứng chỉ mà tôi thấy xót xa cho những đứa trẻ ở quê ngày đêm cày cuốc bài vở. Nay bỏ cộng điểm, các con được cạnh tranh sòng phẳng bằng kiến thức thực tế, tôi thấy rất nhẹ nhõm và tin tưởng", anh Tuấn chia sẻ.

Đáng chú ý, ngay cả những người trực tiếp đứng lớp luyện thi chứng chỉ quốc tế cũng bày tỏ sự đồng tình với sự thay đổi này. Thầy N.Q. Anh (giáo viên dạy IELTS tại Hà Nội) cho rằng, việc bỏ cộng điểm là bước đi hợp lý để trả chứng chỉ này về đúng bản chất. Theo thầy Q.Anh, IELTS chỉ nên đóng vai trò là một công cụ đánh giá năng lực ngoại ngữ độc lập, giúp học sinh và các trường đại học có thêm phương án linh hoạt trong định hướng học tập và xét tuyển, chứ không phải là "tấm vé" để cộng dồn lợi thế vào điểm thi các môn văn hóa khác.

Bên cạnh yếu tố công bằng, nhiều ý kiến cũng cho rằng học ngoại ngữ là để phục vụ cho việc học tập bậc đại học và công việc sau này, chứ không nên biến thành cuộc đua "mua" điểm ưu tiên. Một số phụ huynh thẳng thắn nhìn nhận, trong bối cảnh công nghệ dịch thuật và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, việc ép học sinh dành quá nhiều thời gian và tiền bạc chỉ để cày chứng chỉ đối phó là sự lãng phí, làm giảm thời gian phát triển các kỹ năng tư duy và thể chất khác.

Về phía học sinh, nhiều em học sinh THPT tại các tỉnh ngoài thành phố lớn cảm thấy yên tâm hơn khi cơ hội vào đại học được trả về đúng năng lực làm bài thi. Trong khi đó, nhóm thí sinh đã có sự đầu tư bài bản cho tiếng Anh cũng không quá hoang mang, bởi cơ chế quy đổi điểm môn ngoại ngữ vẫn được giữ lại, giúp các em giảm bớt áp lực thi cử mà vẫn đảm bảo sự công bằng chung.

Trả ngoại ngữ về đúng giá trị thực chất

Dưới góc độ chuyên môn và chính sách giáo dục, việc xóa bỏ cơ chế cộng điểm IELTS từ năm 2028 mang lại nhiều tác động tích cực, giúp giải quyết tận gốc tình trạng "lạm phát" điểm chuẩn và học lệch trong trường phổ thông.

Trước hết, quy định mới chấm dứt tình trạng "trăm hoa đua nở" trong cách tính điểm ưu tiên của các cơ sở đào tạo. Khi mỗi trường áp dụng một mức cộng khác nhau cho cùng một trình độ chứng chỉ, điểm chuẩn vô hình trung bị đẩy lên ảo, làm nhiễu loạn công tác tuyển sinh và gây thiệt thòi cho thí sinh không có chứng chỉ. Xóa bỏ điểm cộng giúp thiết lập lại mặt bằng chung minh bạch, đánh giá đúng năng lực học tập các môn văn hóa cốt lõi.

Thứ hai, chính sách này giúp điều chỉnh lại động cơ học tập của học sinh và tâm lý đầu tư của phụ huynh. Trong vài năm trở lại đây, không ít học sinh chạy đua luyện thi IELTS không xuất phát từ nhu cầu sử dụng tiếng Anh học thuật, mà chỉ để lấy điểm thưởng bù đắp cho điểm thi các môn tự nhiên hoặc xã hội. Việc chuyển từ "cộng điểm thưởng" sang "quy đổi điểm môn ngoại ngữ" đã đặt IELTS vào đúng vị trí của nó: một công cụ chứng minh năng lực tiếng Anh để thay thế bài thi truyền thống, thay vì một "tấm vé ưu tiên" cộng dồn vào mọi tổ hợp xét tuyển.

Cuối cùng, lộ trình chuyển tiếp 2 năm (giảm trần xuống 0,5 điểm vào năm 2027 và bỏ hẳn vào năm 2028) cho thấy sự tính toán thận trọng của cơ quan quản lý. Khoảng thời gian đệm này giúp học sinh đang học lớp 11 và lớp 12 không bị "sốc" tâm lý, có đủ thời gian điều chỉnh kế hoạch ôn tập, đồng thời giúp các trường đại học chủ động xây dựng phương án tuyển sinh ổn định, bền vững hơn trong giai đoạn tới.