Phở không chỉ là món ăn mà là một biểu tượng văn hóa

Không chỉ là món ăn quen thuộc của người Việt, phở ngày nay đang được nhìn nhận như một tài sản văn hóa có giá trị đặc biệt. Việc ra mắt Chi hội Phở Sài Gòn trực thuộc Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam không chỉ mở ra một diễn đàn kết nối những người làm nghề, mà còn đặt nền móng cho hành trình bảo tồn, phát huy và đưa phở Việt Nam trở thành một biểu tượng văn hóa có sức lan tỏa mạnh mẽ trên trường quốc tế.

Sáng 29/5, tại Bảo tàng Phở, Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam (VCCA) tổ chức lễ ra mắt Chi hội Phở Sài Gòn. Sự kiện quy tụ đông đảo nghệ nhân, chủ thương hiệu phở, chuyên gia ẩm thực, doanh nghiệp cùng những người dành nhiều tâm huyết cho việc gìn giữ và phát triển giá trị của món ăn được xem là “quốc hồn quốc túy” của người Việt.

Được thành lập trực thuộc Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam, Chi hội Phở Sài Gòn hướng đến mục tiêu trở thành cầu nối giữa các nghệ nhân, đầu bếp, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng yêu phở tại TP.HCM. Đây được xem là bước đi mới trong chiến lược xây dựng các tổ chức chuyên ngành nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa ẩm thực Việt Nam.

Ông Nguyễn Quốc Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam trao quyết định thành lập Chi hội Phở Sài Gòn. Ảnh: Cẩm Viên.

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Quốc Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam, Chủ tịch danh dự Chi hội Phở Sài Gòn - cho rằng việc ra mắt Chi hội không đơn thuần là sự kiện mang tính nghề nghiệp mà còn là dấu mốc quan trọng trong hành trình gìn giữ và lan tỏa văn hóa Việt Nam thông qua ẩm thực.

Theo ông, phở đã vượt ra khỏi phạm vi của một món ăn thông thường để trở thành biểu tượng văn hóa chứa đựng bản sắc, tinh thần và câu chuyện của người Việt qua nhiều thế hệ.

“Phở không chỉ là một món ăn tiêu biểu của Việt Nam mà còn là biểu tượng văn hóa, chứa đựng tinh thần sáng tạo, sự giao thoa vùng miền và khả năng thích ứng mạnh mẽ của ẩm thực Việt trong quá trình hội nhập. Việc thành lập Chi hội Phở Sài Gòn là bước đi cần thiết nhằm tạo ra một đầu mối kết nối, nghiên cứu, truyền thông và phát triển giá trị phở một cách bài bản, bền vững”, ông Nguyễn Quốc Kỳ nhấn mạnh.

Khách tham quan tìm hiểu quy trình sản xuất phở.

Theo vị Chủ tịch VCCA, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng hiện nay, việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống càng trở nên quan trọng. Ông cho rằng văn hóa chính là “sức mạnh mềm” giúp nâng cao vị thế quốc gia, đồng thời tạo động lực phát triển cho nhiều lĩnh vực kinh tế, đặc biệt là du lịch và dịch vụ.

“Phở Việt Nam hoàn toàn có khả năng từng bước vươn ra thế giới, trở thành cầu nối quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến với bạn bè quốc tế”, ông nói.

Hoa hậu Vũ Thu Phương tham quan bảo tàng Phở tại TP.HCM. Ảnh: Cẩm Viên.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng xây dựng một tổ chức nghề nghiệp đã khó, duy trì và phát triển tổ chức đó còn khó hơn rất nhiều. Để Chi hội hoạt động hiệu quả, cần có sự đồng hành của nghệ nhân, doanh nghiệp, cộng đồng yêu ẩm thực cùng sự đoàn kết và định hướng phát triển bài bản từ ban chấp hành.

Ông Nguyễn Quốc Kỳ bày tỏ kỳ vọng Chi hội Phở Sài Gòn sẽ trở thành hạt nhân kết nối những người làm nghề tại TP.HCM, góp phần đưa phở Sài Gòn phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai, vừa gìn giữ giá trị truyền thống vừa nâng tầm thương hiệu ẩm thực Việt trên bản đồ thế giới.

Xây dựng hệ sinh thái phát triển bền vững cho phở Việt

Trong vai trò Chủ tịch Chi hội Phở Sài Gòn, ông Trần Tuấn Hùng cho biết sự ra đời của Chi hội xuất phát từ mong muốn tạo dựng một mái nhà chung cho những người yêu phở, làm phở và tâm huyết với việc gìn giữ giá trị của món ăn này.

Theo ông Hùng, phở không chỉ mang đậm bản sắc dân tộc mà còn là cầu nối đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế.

“Mỗi tô phở không chỉ chứa hương vị mà còn mang theo câu chuyện văn hóa, tinh thần và niềm tự hào của người Việt Nam”, ông chia sẻ.

Ông Hùng cho biết trong thời gian tới, Chi hội sẽ tập trung triển khai nhiều hoạt động trọng tâm như kết nối cộng đồng người làm phở, tổ chức giao lưu chuyên môn, đào tạo nghề, truyền nghề, xây dựng cơ sở dữ liệu về các địa chỉ phở tiêu biểu, tham gia quảng bá ẩm thực Việt Nam trong nước và quốc tế.

Bên cạnh đó, Chi hội cũng sẽ đóng vai trò cầu nối giữa các thế hệ làm nghề, từ những quán phở truyền thống lâu đời đến các mô hình phở hiện đại, sáng tạo.

“Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là quảng bá nét đẹp ẩm thực Việt mà còn góp phần đưa sản phẩm Việt vươn ra thế giới, tạo thêm giá trị cho ngành nông nghiệp, du lịch và kinh tế đất nước”, ông Hùng nói.

Sau sự kiện, khách tham quan bảo tàng Phở.

Theo Chủ tịch Chi hội Phở Sài Gòn, một trong những mục tiêu dài hạn là xây dựng hệ sinh thái phát triển bền vững cho phở Việt, trong đó có sự tham gia của nghệ nhân, doanh nghiệp, nhà nghiên cứu, giới truyền thông và các cơ quan quản lý.

Thông qua các hoạt động chuyên môn, Chi hội mong muốn kể lại câu chuyện của phở Sài Gòn như một phần sinh động của văn hóa đô thị, nơi mỗi tô phở không chỉ mang hương vị mà còn chứa đựng ký ức, phong cách sống và tinh thần cởi mở của vùng đất phương Nam.

Tại sự kiện, bà Mai Thị Ngọc Bích - chủ thương hiệu Phở Thái Hưng - mang đến góc nhìn từ thực tiễn kinh doanh và nghiên cứu về xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Theo bà, thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ sang xu hướng “ẩm thực xanh”, ưu tiên những món ăn tốt cho sức khỏe, cân bằng dinh dưỡng và thân thiện với môi trường.

“Nhiều quốc gia đang dần rời xa thức ăn nhanh, thực phẩm công nghiệp chứa nhiều dầu mỡ do nguy cơ gây ra các bệnh lý tim mạch, tiểu đường hay béo phì. Trong khi đó, phở Việt lại sở hữu nhiều giá trị phù hợp với xu hướng sống xanh hiện đại”, bà nhận định.

Xem phim tư liệu về lịch sử ra đời của món Phở.

Theo nữ nghệ nhân, với thành phần gồm nước dùng, thịt, rau thơm, bánh phở và các gia vị tự nhiên, phở có khả năng đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cân bằng của người tiêu dùng hiện đại.

Tuy nhiên, để phở có thể chinh phục nhiều thị trường quốc tế hơn, cần có sự nghiên cứu bài bản nhằm điều chỉnh hương vị phù hợp với từng khu vực mà vẫn giữ được bản sắc vốn có.

“Mỗi vùng miền trên thế giới có thói quen ẩm thực khác nhau. Chúng ta cần linh hoạt trong cách tiếp cận nhưng vẫn phải giữ được hồn cốt của phở Việt”, bà nói.

Bà Mai Thị Ngọc Bích cũng bày tỏ sự trăn trở khi phở Việt dù nổi tiếng nhưng vẫn chưa có được vị thế tương xứng với tiềm năng trên bản đồ ẩm thực thế giới.

Theo bà, nguyên nhân nằm ở việc ngành phở vẫn thiếu một hệ sinh thái phát triển bài bản, thiếu các hoạt động kết nối cộng đồng nghề nghiệp và nghiên cứu chuyên sâu.

Chính vì vậy, sự ra đời của Chi hội Phở Sài Gòn được kỳ vọng sẽ góp phần khắc phục khoảng trống này.

“Đây sẽ là nơi để các nghệ nhân, đầu bếp và những người yêu phở cùng ngồi lại, chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và gìn giữ những giá trị truyền thống cho thế hệ sau”, bà nói.

Các đầu bếp trổ tài nấu Phở giới thiệu đến khách tham dự sự kiện.

Nữ nghệ nhân đặc biệt nhấn mạnh vai trò của thế hệ trẻ trong hành trình đưa phở Việt ra thế giới. Theo bà, người trẻ có lợi thế về tư duy hội nhập, công nghệ và sáng tạo, nhưng cần được các thế hệ đi trước đồng hành, truyền lại kinh nghiệm và giá trị nghề nghiệp.

“Tôi mong sẽ có thêm sự chung tay từ cơ quan quản lý, giới truyền thông và cộng đồng doanh nghiệp để hỗ trợ Chi hội Phở Sài Gòn thực hiện sứ mệnh xây dựng thương hiệu phở Việt ngày càng chuyên nghiệp và lan tỏa mạnh mẽ hơn trên trường quốc tế”, bà chia sẻ.

Sự ra đời của Chi hội Phở Sài Gòn không chỉ đánh dấu thêm một tổ chức nghề nghiệp trong lĩnh vực ẩm thực, mà còn phản ánh xu hướng nhìn nhận ẩm thực như một nguồn lực văn hóa và kinh tế sáng tạo. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực xây dựng thương hiệu quốc gia thông qua các giá trị văn hóa bản địa, phở - với lịch sử hàng trăm năm và sức sống bền bỉ trong đời sống đương đại - được kỳ vọng sẽ tiếp tục trở thành một trong những “đại sứ văn hóa” tiêu biểu nhất của Việt Nam trên hành trình hội nhập toàn cầu.