Mạng lưới các nhà ngoại giao nữ Việt Nam tổ chức lễ ra mắt cuốn sách “Các nhà ngoại giao nữ Việt Nam: phác thảo chân dung và hồi ức”.

Sự kiện không chỉ giới thiệu một công trình tư liệu đặc biệt về các thế hệ nữ cán bộ ngành Ngoại giao, mà còn là dịp nhìn lại những đóng góp bền bỉ, thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng của các nhà ngoại giao nữ đối với đất nước suốt chặng đường phát triển của nền ngoại giao Việt Nam.

Cùng với lịch sử hơn 80 năm của ngành ngoại giao, đội ngũ nữ cán bộ ngoại giao Việt Nam đã không ngừng trưởng thành, khẳng định vị trí của mình trong những nhiệm vụ đối ngoại quan trọng. Hiện nay, lực lượng nữ chiếm tới khoảng 47% tổng số cán bộ, công chức của Bộ Ngoại giao, trở thành một trong những trụ cột của ngành. Con số ấy không chỉ phản ánh sự lớn mạnh về số lượng mà còn cho thấy sự trưởng thành về bản lĩnh, trí tuệ và năng lực chuyên môn của các nữ nhà ngoại giao.

Nhìn lại chặng đường lịch sử của ngoại giao Việt Nam, nhiều gương mặt nữ đã ghi dấu ấn sâu sắc trong những thời khắc quan trọng của đất nước. Tiêu biểu là Nguyễn Thị Bình, nữ Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên của Việt Nam, Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại Hội nghị Paris về Việt Nam (1968–1973). Trên bàn đàm phán quốc tế đầy căng thẳng, bà đã thể hiện bản lĩnh chính trị, trí tuệ sắc sảo và sự kiên định đáng khâm phục. Hình ảnh bà từng được truyền thông quốc tế ví như “bóng hồng khiêu vũ giữa bầy sói” – một cách nói vừa ẩn dụ vừa ngợi ca sự mềm mại nhưng kiên cường của nữ ngoại giao Việt Nam.

Đại sứ Đinh Thị Minh Huyền, Nguyên Vụ Tổ chức Quốc tế (Bộ Ngoại Giao), nguyên Đại sứ Việt Nam tại Canada và Hà Lan phát biểu trong tọa đàm trong phần "Độc lập và tự do" với sự chủ trì của nhà báo Tạ Bích Loan.

Tiếp bước thế hệ đi trước là những nữ nhà ngoại giao như Hồ Thể Lan, nữ phát ngôn viên đầu tiên của Bộ Ngoại giao; Phan Thị Phúc, nữ Tổng thư ký UNESCO đầu tiên của Việt Nam; hay các đại sứ như Tôn Nữ Thị Ninh, Nguyễn Phương Nga… Những tên tuổi ấy đã góp phần định hình hình ảnh người phụ nữ Việt Nam trong ngoại giao: tinh tế, mềm mại, giàu cảm xúc nhưng luôn sắc sảo, bản lĩnh và kiên quyết trong bảo vệ lợi ích quốc gia.

Nguyên thứ trưởng Nguyễn Thị Phương Nga cho biết: Cuốn sách không chỉ phác họa chân dung các nữ lãnh đạo trong ngành, từ Bộ trưởng, Thứ trưởng, Trợ lý Bộ trưởng đến các đại sứ và trưởng cơ quan đại diện, mà còn mở ra những lát cắt đời sống nghề nghiệp đầy sinh động phía sau các hoạt động đối ngoại.

Cuốn sách “Các nhà ngoại giao nữ Việt Nam: phác thảo chân dung và hồi ức” do Đại sứ, TS Luận Thùy Dương chủ biên, được xem như một nỗ lực hệ thống hóa những câu chuyện, ký ức và dấu ấn nghề nghiệp của nhiều thế hệ nữ cán bộ ngoại giao. Công trình không chỉ phác họa chân dung các nữ lãnh đạo trong ngành, từ Bộ trưởng, Thứ trưởng, Trợ lý Bộ trưởng đến các đại sứ và trưởng cơ quan đại diện, mà còn mở ra những lát cắt đời sống nghề nghiệp đầy sinh động phía sau các hoạt động đối ngoại.

Tại buổi ra mắt sách, phần tọa đàm do nhà báo Tạ Bích Loan chủ trì đã mang đến nhiều câu chuyện giàu cảm xúc về nghề ngoại giao. Những ký ức của các nữ đại sứ cho thấy phía sau những sự kiện ngoại giao lớn là rất nhiều khoảnh khắc đời thường nhưng chứa đựng trí tuệ, sự khéo léo và lòng tự tôn dân tộc sâu sắc.

Đại sứ Nguyễn Thị Hồi chia sẻ ký ức về "6 bông hồng" khi làm Đại sứ tại Áo

Mở đầu phần chia sẻ, Đại sứ Nguyễn Thị Hồi đã “mở hộp ký ức” của mình bằng câu chuyện về sáu bông hồng trong thời gian bà làm Đại sứ Việt Nam tại Áo. Thời điểm ấy, điều kiện kinh tế còn rất khó khăn, kinh phí cho các hoạt động ngoại giao vô cùng hạn hẹp. Bà kể rằng khi chuẩn bị quà sinh nhật cho Tổng thống Áo, thay vì những món quà đắt tiền, bà đã gửi chân dung của ông về Việt Nam để nhờ người thân dệt thành một bức tranh nhỏ trên nền thảm len Hải Phòng. Món quà được gửi đến đúng ngày sinh nhật lần thứ 60 của Tổng thống, kèm theo sáu bông hồng tượng trưng.

Món quà giản dị nhưng đầy tinh tế ấy đã khiến Tổng thống Áo xúc động. Chỉ vài giờ sau khi nhận quà, ông đã gửi thư cảm ơn với lời khen ngợi về sự tinh tế đặc biệt của nhà ngoại giao Việt Nam. Sau đó, trong một cuộc gặp mặt các đại sứ tại Áo, khi nhận ra bà là người đã gửi món quà ấy, Tổng thống đã ôm chầm lấy bà trong niềm vui. Câu chuyện nhỏ nhưng cho thấy một khía cạnh rất đặc trưng của ngoại giao nữ: sự tinh tế trong cách ứng xử, khả năng tạo dựng thiện cảm và xây dựng cầu nối quan hệ cho đất nước bằng những chi tiết tưởng chừng giản dị.

Đại sứ Tào Thị Thanh Hương lại nhắc tới giai đoạn đầy thử thách khi đại dịch COVID-19 bùng phát tại Singapore.

Một câu chuyện khác được chia sẻ bởi Đại sứ Phan Thúy Thanh, người từng giữ cương vị Đại sứ Việt Nam tại Bỉ. Bà xúc động khi nhắc lại vụ việc bảo hộ công dân đối với doanh nhân Nguyễn Phước Bửu Huy, Phó Giám đốc Công ty Afiex, bị cảnh sát Bỉ bắt giữ năm 2006 theo yêu cầu dẫn độ của Mỹ liên quan đến cáo buộc trong thương mại thủy sản. Đây là một vụ việc kéo dài suốt nhiều tháng và diễn ra trong bối cảnh nhạy cảm khi Việt Nam đang bước vào giai đoạn nước rút để gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Trong quá trình xử lý vụ việc, Đại sứ quán Việt Nam tại Bỉ đã phải phối hợp chặt chẽ với nhiều cơ quan trong và ngoài nước, vừa đảm bảo nguyên tắc pháp lý quốc tế, vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng của công dân. Sau nhiều nỗ lực, doanh nhân Bửu Huy đã được trả tự do. Câu chuyện này cho thấy ngoại giao không chỉ là những cuộc đàm phán cấp cao, mà còn là trách nhiệm cụ thể đối với từng công dân, nơi sự kiên trì, bản lĩnh và khả năng xử lý tình huống khéo léo của các nhà ngoại giao đóng vai trò quyết định.

Trong khi đó, Đại sứ Tào Thị Thanh Hương lại nhắc tới giai đoạn đầy thử thách khi đại dịch COVID-19 bùng phát tại Singapore. Trong hoàn cảnh đi lại bị hạn chế và nhiều hoạt động ngoại giao truyền thống bị gián đoạn, bà cùng Đại sứ quán đã triển khai nhiều hình thức ngoại giao trực tuyến, đồng thời hỗ trợ cộng đồng người Việt tại sở tại. Những hoạt động chia sẻ vật tư y tế, hỗ trợ thông tin và kết nối cộng đồng đã trở thành minh chứng cho tinh thần đoàn kết và sự quan tâm của Nhà nước đối với người Việt ở nước ngoài. 

Các đại sứ, đại biểu tham dự buổi ra mắt sách.

Phát biểu tại sự kiện, nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Di Niên đánh giá cao đóng góp của các nữ nhà ngoại giao đối với sự nghiệp đối ngoại của đất nước. Theo ông, nữ ngoại giao Việt Nam luôn mang trong mình sự kết hợp đặc biệt giữa trí tuệ, sự tinh tế và bản lĩnh kiên cường.

Nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Di Niên

Ông nhắc lại một hình ảnh ấn tượng tại Liên Hợp Quốc – “cú đập bàn” của Đại sứ Nguyễn Thị Hồi khi phản bác những phát biểu sai lệch từ phía Khmer Đỏ và Trung Quốc. Hành động ấy thể hiện sự kiên quyết, lòng tự tôn dân tộc và bản lĩnh của nhà ngoại giao Việt Nam trước các luận điệu sai trái.

Nguyên Phó Thủ tướng, nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh phát biểu.

Nguyên Phó Thủ tướng, nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh cũng đánh giá cao vai trò ngày càng quan trọng của nữ cán bộ ngoại giao trong các hoạt động đối ngoại của Việt Nam.

Đại sứ, TS Luận Thùy Dương nhận hoa chúc mừng.

Chia sẻ về quá trình thực hiện cuốn sách, Đại sứ Luận Thùy Dương cho biết ý tưởng ban đầu xuất phát từ cố Đại sứ Nguyễn Thị Nguyệt Nga, một nhà ngoại giao nổi bật trong lĩnh vực đối ngoại đa phương. Trước khi qua đời, bà luôn trăn trở rằng cần phải có một cuốn sách ghi lại chân dung và đóng góp của các nữ nhà ngoại giao Việt Nam.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Phương Nga và Đại sứ Luận Thùy Dương tặng sách cho đại biểu.

Quá trình thực hiện cuốn sách kéo dài với nhiều khó khăn. Tư liệu được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, đôi khi chỉ là những mảnh ký ức nhỏ lẻ cần phải tổng hợp, chọn lọc và sắp xếp lại. Theo Đại sứ Luận Thùy Dương, chính bà cũng đã hai lần phải nhập viện trong quá trình hoàn thiện bản thảo. Dù vậy, cuối cùng cuốn sách vẫn ra đời như một lời tri ân dành cho các thế hệ nữ ngoại giao.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Thị Phương Nga và Đại sứ Luận Thùy Dương tặng hoa các nhà tài trợ.

Cuốn sách giới thiệu chân dung của nhiều thế hệ nữ cán bộ ngành Ngoại giao, từ nữ Bộ trưởng đầu tiên đến những đại sứ mới được bổ nhiệm gần đây. Trong đó có 1 nữ Bộ trưởng Ngoại giao, 3 Thứ trưởng, 2 Trợ lý Bộ trưởng cùng hàng chục đại sứ và trưởng cơ quan đại diện.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang khẳng định, cuốn sách có thể chưa phản ánh đầy đủ mọi đóng góp của các nữ nhà ngoại giao, nhưng đã phác họa một diện mạo đáng tự hào của lực lượng này. Trong bối cảnh đất nước đang đảm nhận nhiều trọng trách đối ngoại mới, các nữ cán bộ ngoại giao sẽ tiếp tục phát huy trí tuệ, bản lĩnh và sự tinh tế đặc trưng của mình, góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang phát biểu tại lễ ra mắt sách.

Nhìn từ những câu chuyện được kể trong cuốn sách, có thể thấy ngoại giao nữ Việt Nam không chỉ mang dáng vẻ mềm mại của tà áo dài, mà còn chứa đựng bản lĩnh kiên định, trí tuệ sắc sảo và lòng tự tôn dân tộc sâu sắc. Chính sự kết hợp hài hòa giữa mềm mại và cương quyết ấy đã tạo nên một “sức mạnh mềm” đặc biệt góp phần làm nên bản sắc của ngoại giao Việt Nam trong suốt nhiều thập kỷ qua.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm cùng các đại sứ.